Ông Trump tuyên bố Iran đồng ý bàn giao kho uranium làm giàu, đôi bên sắp đạt thỏa thuận hòa bình?

Tổng thống Mỹ nói Iran sắp giao nộp kho dự trữ uranium đã làm giàu

Hôm thứ Năm (16/4), Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran đã đồng ý bàn giao kho uranium làm giàu và hai bên đang “tiến rất gần” đến một thỏa thuận hòa bình nhằm chấm dứt cuộc chiến đang bao trùm Trung Đông.

Trước đó, Mỹ đe dọa sẽ nối lại các cuộc không kích vào nước Cộng hòa Hồi giáo này và duy trì phong tỏa hải quân tại các cảng của họ nếu Tehran từ chối chấp nhận một thỏa thuận nhằm giải quyết xung đột bùng phát từ ngày 28/2.

Cùng lúc đó, ở một mặt trận khác của cuộc xung đột, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Israel và Lebanon đã đồng ý một lệnh ngừng bắn 10 ngày bắt đầu từ thứ Năm (16/4) và cho biết ông kỳ vọng lãnh đạo hai nước sẽ có mặt tại Nhà Trắng trong “4 hoặc 5 ngày tới”.

Nghị sĩ cấp cao của Hezbollah Ibrahim al-Moussawi chia sẻ với báo giới rằng lực lượng vũ trang Lebanon được Iran hậu thuẫn – vốn đã giao tranh với Israel từ đầu tháng 3 – sẽ tôn trọng lệnh ngừng bắn nếu các cuộc tấn công của Israel vào lực lượng này chấm dứt.

Thủ tướng Lebanon và Israel đều hoan nghênh lệnh ngừng bắn này khi nó được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận đình chiến riêng, trong bối cảnh Pakistan thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao nhằm tổ chức vòng đàm phán mới giữa Washington và Tehran.

Truyền hình Nhà nước Iran hôm thứ Năm (16/4) phát hình ảnh Tướng Asim Munir, Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan gặp Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người dẫn đầu phái đoàn Iran tại vòng đàm phán đầu tiên tuần trước, vốn kết thúc mà không đạt được thỏa thuận.

Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc sau đó cho biết Tehran “lạc quan một cách thận trọng” về các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột với Mỹ và bày tỏ hy vọng đạt được một “kết quả có ý nghĩa”.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth hôm thứ Năm (16/4) cảnh báo: “Nếu Iran lựa chọn sai lầm, họ sẽ phải hứng chịu lệnh phong tỏa và các đợt ném bom nhằm vào cơ sở hạ tầng, nguồn điện và năng lượng”.

Sau đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với các phóng viên rằng “có khả năng rất cao chúng ta sẽ đạt được một thỏa thuận” với Tehran, đồng thời cho biết ông có thể cân nhắc đến Pakistan để ký kết thỏa thuận.

“Họ đã đồng ý trả lại cho chúng ta bụi hạt nhân”, ông Trump nói khi sử dụng cách gọi của mình đối với kho uranium đã làm giàu của Iran mà Mỹ cho rằng có thể dùng để chế tạo vũ khí hạt nhân.

Iran không được phép trang bị vũ khí hạt nhân

Ông Trump khẳng định rằng bất kỳ thỏa thuận nào của Mỹ với Iran cũng phải đảm bảo vĩnh viễn ngăn quốc gia Tây Á này sở hữu vũ khí hạt nhân.

Washington được cho là đã tìm cách yêu cầu Iran đình chỉ chương trình làm giàu uranium trong 20 năm, trong khi Tehran đề xuất tạm dừng hoạt động hạt nhân trong 5 năm – một đề xuất đã bị các quan chức Mỹ bác bỏ.

Tehran khẳng định chương trình hạt nhân của họ phục vụ mục đích dân sự.

Bộ Ngoại giao Iran hôm thứ Tư (15/4) cho biết quyền làm giàu uranium của nước này là “không thể tranh cãi”, dù mức độ làm giàu là điều “có thể thương lượng”.

Cũng trong ngày thứ Năm (16/4), Hạ viện Mỹ đã bác bỏ nỗ lực của Đảng Dân chủ nhằm hạn chế quyền tiến hành chiến tranh của Tổng thống Trump tại Iran.

Cuộc bỏ phiếu diễn ra trong bối cảnh lo ngại về cuộc xung đột kéo dài 6 tuần tiếp tục lan rộng tại Quốc hội Mỹ, với các nghị sĩ lo ngại về chi phí ngày càng gia tăng, mục tiêu cuối cùng không rõ ràng và nguy cơ chiến tranh lan rộng.

“Ngã rẽ lịch sử”

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt hôm thứ Tư (15/4) cho biết các cuộc đàm phán tiếp theo giữa Mỹ và Iran “rất có khả năng” sẽ diễn ra tại thủ đô Islamabad của Pakistan.

Trong khi ấy, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Pakistan Tahir Andrabi cho biết chưa có ngày cụ thể cho vòng đàm phán tiếp theo.

Trong khi đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, người dẫn đầu vòng đàm phán đầu tiên cho biết Iran đang được đề xuất một “thỏa thuận lớn” nhằm chấm dứt chiến tranh và giải quyết tranh chấp kéo dài hàng thập kỷ liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran.

Về phần mình, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz nói: “Iran đang đứng trước một ngã rẽ lịch sử: một con đường là từ bỏ khủng bố và tham vọng vũ khí hạt nhân… phù hợp với đề xuất của Mỹ, con đường còn lại dẫn tới vực thẳm. Nếu chế độ Iran chọn con đường thứ hai, họ sẽ nhanh chóng nhận ra còn nhiều mục tiêu đau đớn hơn những gì chúng tôi đã tấn công”.

Hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz – nơi khoảng 1/5 lượng dầu thô toàn cầu đi qua đã bị gián đoạn bởi lực lượng Iran kể từ khi cuộc tấn công của liên quân Mỹ - Israel bắt đầu hôm 28/2 và hiện là trọng tâm của lệnh phong tỏa của Mỹ.

Washington đã tìm cách gia tăng áp lực lên Tehran bằng việc phong tỏa các cảng của nước này, với việc Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố đã “hoàn toàn ngăn chặn hoạt động thương mại kinh tế ra vào Iran bằng đường biển”. CENTCOM cho biết đã buộc 13 tàu quay đầu khi cố rời các cảng Iran.

Để tiếp tục gia tăng sức ép, Mỹ đã áp đặt các lệnh trừng phạt mới đối với ngành dầu mỏ Iran hôm 15/4, điều mà Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết là để nhằm vào “giới tinh hoa của chế độ Tehran”.

Phía bên kia chiến tuyến, người đứng đầu trung tâm chỉ huy quân sự Iran Ali Abdollahi tuyên bố nếu Washington không nhượng bộ, lực lượng vũ trang Iran “sẽ không cho phép bất kỳ hoạt động xuất nhập khẩu nào tiếp diễn tại Vịnh Ba Tư, Biển Oman và Biển Đỏ”.

Cố vấn quân sự của lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei cũng cảnh báo quốc gia Hồi giáo này sẽ đánh chìm tàu Mỹ tại eo biển Hormuz nếu Washington quyết định “tuần tra kiểm soát” tuyến hàng hải quan trọng này.

Theo CNA