Ông Trump úp mở kịch bản tiếp quản Cuba giữa khủng hoảng chưa từng có

Phát biểu tại Nhà Trắng ngày 27/2, ông Trump cho rằng chính quyền Cuba đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt tài chính và nguồn lực nghiêm trọng, đồng thời ám chỉ hai bên đang có các cuộc tiếp xúc ở cấp cao. Theo ông, kịch bản Mỹ đóng vai trò sâu hơn tại Cuba “hoàn toàn có thể xảy ra”, và Ngoại trưởng Marco Rubio đang làm việc trực tiếp với các quan chức Havana.

Tuy nhiên, phía Cuba ngay sau đó bác bỏ thông tin về các cuộc đàm phán cấp cao với Mỹ, cho thấy khoảng cách lớn trong quan điểm giữa hai bên.

Khủng hoảng tại Cuba trở nên trầm trọng hơn sau khi nguồn cung dầu từ Venezuela bị gián đoạn. Trước đây, Havana phụ thuộc vào dầu nhập khẩu từ Liên Xô và sau đó là Venezuela theo các thỏa thuận trao đổi dịch vụ, bao gồm hỗ trợ y tế và an ninh. Nhưng chuỗi cung ứng này được cho là đã đổ vỡ sau khi lực lượng đặc nhiệm Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro hôm 3/1.

Việc thiếu nhiên liệu đã gây ra những tác động lan rộng trên toàn nền kinh tế Cuba. Các bệnh viện buộc phải hạn chế phẫu thuật, tình trạng mất điện xảy ra thường xuyên, trong khi người dân phải xếp hàng nhiều giờ để mua xăng. Ngành hàng không cũng bị ảnh hưởng khi nhiều chuyến bay phải đình chỉ do không đủ nhiên liệu.

Bên cạnh đó, sự suy yếu của ngành du lịch và nông nghiệp, cùng với việc một số quốc gia chấm dứt hợp tác với các chương trình bác sĩ Cuba, khiến nguồn thu ngoại tệ của Havana sụt giảm mạnh, làm suy giảm khả năng nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu.

Ông Trump cho rằng cuộc khủng hoảng hiện nay có thể mở ra cơ hội cho một giải pháp mới, đặc biệt đối với cộng đồng người Cuba đang sinh sống tại Mỹ. Trong động thái liên quan, Bộ Tài chính Mỹ đầu tuần này đã nới lỏng một số hạn chế đối với khu vực tư nhân tại Cuba, bao gồm việc cho phép nhập khẩu dầu từ Venezuela trong một số trường hợp.

Trong khi đó, căng thẳng song phương tiếp tục gia tăng sau vụ lực lượng bảo vệ bờ biển Cuba nổ súng vào một tàu cao tốc ngày 25/2 mà Havana cáo buộc liên quan đến âm mưu xâm nhập khủng bố. Vụ việc khiến 4 người thiệt mạng và 6 người bị bắt giữ. Theo phía Cuba, con tàu này đăng ký tại bang Florida.

Phản ứng trước vụ việc, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel tuyên bố nước này không đe dọa bất kỳ quốc gia nào, nhưng sẽ kiên quyết bảo vệ chủ quyền trước mọi hành động mà họ coi là xâm phạm. Ngoại trưởng Rubio cho biết Bộ An ninh Nội địa và lực lượng bảo vệ bờ biển Mỹ đang tiến hành điều tra, trong khi một quan chức Mỹ nói chủ sở hữu tàu khẳng định phương tiện đã bị đánh cắp và có ít nhất hai công dân Mỹ trên tàu, trong đó có một người thiệt mạng.

Bất chấp những diễn biến căng thẳng, ông Trump nhấn mạnh Cuba đang ở trong tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng về tiền, dầu và lương thực, đồng thời cho rằng quốc gia này cần sự hỗ trợ từ Mỹ.

Mỹ đã áp đặt lệnh cấm vận thương mại toàn diện đối với Cuba từ năm 1962, một chính sách kéo dài hơn 6 thập kỷ và có ảnh hưởng sâu rộng đến nền kinh tế cũng như quan hệ địa chính trị trong khu vực.

Cuối tháng 1, ông Trump ký sắc lệnh hành pháp đe dọa áp thuế đối với các quốc gia cung cấp dầu cho Cuba, động thái có thể khiến cuộc khủng hoảng năng lượng tại đây thêm trầm trọng, dù Washington sau đó cho biết vẫn có những ngoại lệ nhất định đối với dầu từ Venezuela.

Trong khi đó, hơn 40 tổ chức xã hội dân sự tại Mỹ ngày 27/2 đã gửi thư tới Quốc hội, kêu gọi các nhà lập pháp gây sức ép buộc chính quyền Trump thay đổi chính sách đối với Cuba. Các tổ chức này cảnh báo việc hạn chế nguồn cung năng lượng có thể đẩy quốc đảo Caribe vào một cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng hơn.

Theo FT