PC1 là lựa chọn của loạt quỹ đầu tư lớn gồm Dragon Capital, VinaCapital, VCBF… trước khi ‘cú sập’ diễn ra

Cú sốc thanh khoản tại ngưỡng sàn: Khi tin tức tiêu cực hội tụ

Cổ phiếu của CTCP Tập đoàn PC1 (HoSE: PC1) bước vào những ngày cuối tháng 4 trong một bối cảnh đầy biến động sau kỳ ĐHĐCĐ thường niên. Tại đây, dù công bố kế hoạch doanh thu tăng trưởng, song mục tiêu lợi nhuận đi lùi cùng các phương án tăng vốn, định hướng đầu tư mới đã phần nào tạo nên tâm lý thận trọng cho giới đầu tư.

Sức ép càng gia tăng khi thông tin về kết luận thanh tra trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ chính thức được công bố. Theo Thanh tra Chính phủ, PC1 nằm trong nhóm 14 tổ chức phát hành bị gọi tên với số tiền 90 tỷ đồng, liên quan đến việc sử dụng vốn từ trái phiếu chưa đúng phương án đã công bố hoặc chưa phù hợp với quy định pháp luật hiện hành.

Hệ quả tất yếu, trong phiên giao dịch ngày 23/4, áp lực bán tháo đã đẩy PC1 giảm hết biên độ, đóng cửa tại mức 24.100 đồng/cp (mất 6,95%). Thanh khoản bùng nổ khi khối lượng khớp lệnh vượt ngưỡng 16 triệu đơn vị, gấp 3–5 lần mức giao dịch bình quân. Cơn bán tháo chưa dừng lại khi kết phiên vẫn còn dư thừa hơn 14,6 triệu cổ phiếu ở mức giá sàn.

Bước sang phiên ngày 24/4, kịch bản tương tự lặp lại khi mã này tiếp tục "trắng bên mua" tại mức giá 22.450 đồng/cp. Theo ghi nhận tại thời điểm cuối phiên sáng, độ sâu thanh khoản ghi nhận lượng dư bán sàn lên tới hơn 22,9 triệu cổ phiếu, cho thấy tâm lý tháo chạy vẫn đang chiếm ưu thế tuyệt đối.

Thống kê chi tiết trong phiên 23/4, cán cân đặt lệnh nghiêng hẳn về bên bán với tổng khối lượng chào bán đạt 37,52 triệu cổ phiếu, trong khi nhu cầu mua chỉ dừng ở mức 18,13 triệu đơn vị.

Đáng chú ý, dòng tiền có sự phân hóa rõ nét khi nhà đầu tư cá nhân và khối tự doanh bán ròng lần lượt 37,34 tỷ đồng và 1,93 tỷ đồng. Ở chiều ngược lại, các nhà đầu tư tổ chức và khối ngoại vẫn âm thầm giải ngân mua ròng lần lượt 29,42 tỷ đồng và 9,85 tỷ đồng.

Xét theo quy mô lệnh, áp lực thoát hàng mạnh nhất đến từ nhóm lệnh trung bình và lệnh nhỏ với tổng giá trị bán ròng hơn 56 tỷ đồng. Trong khi đó, nhóm lệnh lớn vẫn ghi nhận mức mua ròng nhẹ, cho thấy sự kiên định nhất định của các "tay chơi" quy mô lớn.

Trước khi những nhịp giảm sàn này xuất hiện, câu chuyện của PC1 thực tế đã được nhen nhóm từ trước đó thông qua cấu trúc sở hữu của các tổ chức. Câu hỏi đặt ra là: Những thực thể nào đang nắm giữ chủ chốt và tỷ lệ này ảnh hưởng ra sao đến cơ cấu cổ đông chung của doanh nghiệp?

Quỹ chủ động 'ôm' trọn 94,5% lượng cổ phần tổ chức

Dữ liệu danh mục tháng 3 ghi nhận một con số ấn tượng với 24 quỹ đầu tư đang nắm giữ tổng cộng hơn 7,03 triệu cổ phiếu PC1, tương đương giá trị gần 199 tỷ đồng (chiếm 1,71% lượng cổ phiếu lưu hành).

Nhìn lại quá trình gom hàng, có thể thấy các quỹ đã âm thầm gia tăng vị thế một cách bền bỉ. So với tháng 12/2025, lượng nắm giữ đã tăng thêm khoảng 2,2 triệu cổ phiếu, tương ứng mức tăng trưởng gần 45,5%.

Đà tăng trưởng này được duy trì liên tục qua từng tháng. Từ con số khiêm tốn 1,64 triệu cổ phiếu vào tháng 9/2025, quy mô nắm giữ của nhóm tổ chức đã nhảy vọt lên 4,83 triệu cổ phiếu vào cuối năm 2025 và chạm mốc 7,03 triệu cổ phiếu vào cuối quý 1 năm nay. Song song đó, số lượng quỹ tham gia "cuộc chơi" cũng mở rộng từ 9 quỹ lên con số 24.

Điểm nhấn nổi bật nhất trong bức tranh sở hữu này chính là sự lệch pha giữa các loại hình quỹ. Trong khi các quỹ ETF (như Global X MSCI Vietnam, DCVFMVN MIDCAP...) chỉ nắm giữ vỏn vẹn khoảng 383.280 cổ phiếu (chiếm 5,5%), thì phần còn lại lên đến 94,5% lại nằm trong tay các quỹ chủ động.

Đây là minh chứng rõ nét cho thấy PC1 là mã cổ phiếu được các nhà quản lý quỹ lựa chọn dựa trên phân tích cơ bản và đánh giá tiềm năng riêng biệt, thay vì chỉ đơn thuần là mua theo rổ chỉ số.

Đi sâu vào chi tiết, Quỹ Đầu tư CP ESG Eastspring Investments Việt Nam đang là "cổ đông tổ chức" lớn nhất trong danh sách với hơn 1,56 triệu cổ phiếu. Tiếp sau là VCBF-MGF với gần 750.000 đơn vị và DCDE với hơn 663.000 đơn vị. Chỉ riêng 5 quỹ đứng đầu đã nắm giữ khoảng 56,1% tổng lượng cổ phiếu PC1 thuộc khối quỹ.

Sự hiện diện của các định chế tài chính lớn như Dragon Capital, VinaCapital, VCBF hay Eastspring Investments cho thấy sức hút của PC1 đối với giới tinh hoa tài chính. Tuy nhiên, tỷ trọng phân bổ trên NAV của mỗi quỹ lại có sự khác biệt: Quỹ An Bình Thịnh Vượng dẫn đầu về tỷ trọng PC1/NAV với 3,88%, dù số lượng nắm giữ tuyệt đối không quá lớn.

Biến động trong tháng 3 cũng cho thấy sự tái cơ cấu mạnh mẽ: Trong khi DCDE và Eastspring ESG miệt mài mua vào thêm hàng trăm nghìn cổ phiếu, thì ở chiều ngược lại, VinaCapital (VEOF) lại thực hiện động thái chốt lời hoặc giảm tỷ trọng với gần 900.000 cổ phiếu.

Cơ cấu cổ đông cô đặc và áp lực huy động vốn từ các đại dự án

Mặc dù sự hiện diện của các quỹ là rất đáng kể, song con số 1,71% vẫn còn khá khiêm tốn khi đặt cạnh khối tài sản khổng lồ mà dàn lãnh đạo chủ chốt đang nắm giữ. Tại PC1, quyền kiểm soát được định vị cực kỳ cô đặc.

Chủ tịch HĐQT Trịnh Văn Tuấn hiện là cổ đông cá nhân lớn nhất, nắm giữ hơn 87,9 triệu cổ phiếu (21,38% vốn). Nếu cộng gộp cả vợ và con gái ông Tuấn, nhóm gia đình Chủ tịch đang kiểm soát tới 24,23% vốn cổ phần. Ngoài ra, sự xuất hiện của CTCP Chứng khoán VIX với gần 5% cổ phần cũng là một biến số đáng quan tâm trong cán cân quyền lực tại đây.

Tổng cộng, nhóm lãnh đạo và người có liên quan đang nắm giữ khoảng 30,54% vốn. Khi mở rộng ra danh sách các cổ đông đáng chú ý, con số này lên tới 35,49%, cho thấy một cấu trúc sở hữu có tính định hướng và ổn định cao.

Nhìn về tương lai, PC1 không còn đơn thuần là một doanh nghiệp xây lắp điện. Với doanh thu hơn 13.000 tỷ đồng năm 2025, doanh nghiệp đang chuyển mình mạnh mẽ thành một tập đoàn đa ngành: từ tổng thầu EPC (chiếm hơn 50% doanh thu) đến "mỏ vàng" năng lượng với biên lợi nhuận gộp lên tới 58%, và các trục tăng trưởng mới như bất động sản khu công nghiệp, khoáng sản.

Tuy nhiên, tham vọng lớn luôn đi kèm nhu cầu vốn cấp thiết. Kế hoạch phát hành quyền mua tối đa 74 triệu cổ phiếu để huy động 1.500 tỷ đồng cho các dự án thủy điện Bảo Lạc A, Thượng Hà và các dự án nhà ở chính là lời giải cho bài toán tăng trưởng trung hạn. Dòng tiền từ các quỹ đầu tư và sự ủng hộ của cổ đông nội bộ lúc này chính là cái "neo" quan trọng để PC1 vượt qua giông bão ngắn hạn, hướng tới những cột mốc doanh thu mới trong năm 2026.