Petrolimex (PLX) lên tiếng về khoản lỗ quý I: 'Mua đỉnh, bán đáy' vì yếu tố bất khả kháng

Theo văn bản giải trình biến động kết quả kinh doanh quý I/2026, Petrolimex (PLX) cho biết dù các mảng ngoài xăng dầu vẫn tăng trưởng ổn định (lợi nhuận tăng 15% YoY), hoạt động kinh doanh cốt lõi lại ghi nhận khoản lỗ 930 tỷ đồng - mức chênh lệch lớn so với khoản lỗ chỉ 11 tỷ đồng cùng kỳ.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ biến động chưa từng có của thị trường năng lượng toàn cầu kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột địa chính trị leo thang. Giá xăng dầu thành phẩm và chi phí trong chuỗi cung ứng tăng vọt, sau đó đảo chiều giảm sâu chỉ trong thời gian ngắn, khiến doanh nghiệp rơi vào thế “mua đỉnh, bán đáy”.

Cụ thể, trong tháng 3, giá xăng RON95 bình quân lên tới 137 USD/thùng, có thời điểm chạm 170 USD/thùng; dầu diesel bình quân 192 USD/thùng, đỉnh điểm lên tới 292 USD/thùng - gấp nhiều lần so với tháng trước. Tuy nhiên, bước sang tháng 4, giá giảm mạnh: RON95 lùi về 124 USD/thùng, còn dầu diesel xuống 152 USD/thùng, kéo theo rủi ro giảm giá hàng tồn kho.

Ở thị trường trong nước, khi giá tăng cao và nguồn cung khan hiếm, nhiều doanh nghiệp đầu mối nhỏ thu hẹp nhập khẩu do lo ngại thua lỗ, khiến áp lực cung dồn sang các “ông lớn” như Petrolimex. Trong bối cảnh đó, tập đoàn buộc phải tăng mạnh nhập hàng để đảm bảo nguồn cung, với sản lượng bán ra tháng 3 đạt hơn 1,13 triệu m³/tấn, tăng 20% so với cùng kỳ.

Đáng chú ý, Petrolimex chấp nhận nhập hàng theo giá giao ngay với mức phụ phí tăng đột biến (diesel lên tới 35-40 USD/thùng, xăng 12-15 USD/thùng - cao gấp nhiều lần thông thường). Đồng thời, doanh nghiệp duy trì tồn kho vượt quy định, lên gần 1 triệu m³/tấn nhằm đảm bảo an ninh năng lượng.

Chính chiến lược “gánh vai trò bình ổn” này khiến Petrolimex chịu cú sốc kép khi giá đảo chiều. Giá trị hàng tồn kho mua ở vùng giá cao buộc phải trích lập dự phòng lớn khi thị trường giảm mạnh trong tháng 4.

Trên báo cáo tài chính, áp lực này thể hiện rõ ở cấu trúc tài sản - nguồn vốn. Hàng tồn kho tăng thêm 22.200 tỷ đồng lên gần 36.300 tỷ đồng (chưa bao gồm khoảng 6.500 tỷ đồng dự phòng giảm giá). Song song, khoản phải trả ngắn hạn tăng mạnh 34.700 tỷ đồng lên gần 59.000 tỷ đồng, phản ánh việc doanh nghiệp gia tăng mua chịu để tích trữ hàng hóa.

Điều này cho thấy Petrolimex đang vận hành với mức đòn bẩy thương mại rất cao: mở rộng quy mô tồn kho trong chu kỳ giá tăng, nhưng đồng thời phơi bày rủi ro lớn khi giá đảo chiều nhanh. Thực tế, gần như toàn bộ chi phí dự phòng của doanh nghiệp đến từ tồn kho - với giá trị hàng hóa lên tới gần 24.400 tỷ đồng tại thời điểm cuối quý I.

Tổng thể, khoản lỗ trong quý I không đơn thuần đến từ hoạt động kinh doanh yếu đi, mà chủ yếu phản ánh độ trễ của chu kỳ giá hàng hóa và vai trò điều tiết thị trường của doanh nghiệp. Tuy nhiên, với cấu trúc tồn kho lớn và đòn bẩy cao, rủi ro vẫn còn hiện hữu nếu biến động giá tiếp tục khó lường trong các quý tới.

“

Quý I/2026, Petrolimex ghi nhận doanh thu thuần tăng mạnh 45% YoY lên 98.724 tỷ đồng, nhưng lợi nhuận gộp lại giảm nhẹ về khoảng 3.700 tỷ.

Áp lực chi phí tăng cao, trong khi doanh thu tài chính suy giảm, đã kéo doanh nghiệp rơi vào trạng thái lỗ sau thuế 662 tỷ đồng (cùng kỳ lãi 211 tỷ). Đây không chỉ là quý lỗ đầu tiên kể từ quý II/2022 mà còn là mức lỗ sâu nhất trong vòng 6 năm.