PGS. TS Trần Hoàng Ngân: Nợ công chỉ 37% GDP, nên nới lỏng chính sách tài khoá để giữ tăng trưởng

Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam, mới đây, PGS-TS Trần Hoàng Ngân, ĐBQH khóa XV (Đoàn TP HCM), cho rằng Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn đầy thách thức, nhưng cũng có đủ nền tảng và dư địa chính sách để ứng phó.

Theo ông Ngân, khát vọng trở thành quốc gia phát triển thu nhập cao vẫn đang là động lực xuyên suốt của Việt Nam. Dù những tháng đầu năm ghi nhận tín hiệu tích cực, nhưng các xung đột địa chính trị mới, đặc biệt là căng thẳng tại Trung Đông, đang tạo ra những cú sốc khó lường đối với kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, đây không phải lần đầu Việt Nam đối mặt với khủng hoảng. Từ đại dịch Covid-19, đến đứt gãy chuỗi cung ứng do xung đột Nga – Ukraine năm 2022, hay các thiên tai liên tiếp, nền kinh tế đã nhiều lần vượt qua thử thách.

“Qua những biến cố đó, sức đề kháng của Việt Nam đã được nâng lên đáng kể. Tôi tin chúng ta đủ bản lĩnh để vượt qua khó khăn hiện nay”, ông nhấn mạnh.

Giữ ổn định xăng dầu, giảm chi phí cho doanh nghiệp

Ở góc độ vĩ mô, ông Ngân cho rằng cần tập trung vào các giải pháp ngắn hạn nhằm giảm “cú sốc chi phí” cho nền kinh tế.

Trước hết là đa dạng hóa nguồn cung, đặc biệt với năng lượng. Việt Nam đã làm khá tốt điều này, qua đó tránh được kịch bản đứt gãy như nhiều quốc gia từng đối mặt trong khủng hoảng năng lượng 2022.

Cùng với đó, việc ổn định giá xăng dầu là then chốt. Theo ông, cần tận dụng tối đa các công cụ như giảm thuế, phí để kìm đà tăng giá. Dư địa này là có thật khi chỉ trong hai tháng đầu năm, thu ngân sách đã vượt cùng kỳ khoảng 80.000 tỷ đồng.

Ngoài ra, ông nhấn mạnh yêu cầu siết chặt quản lý thị trường, chống đầu cơ, đồng thời giảm tối đa các loại phí – từ hải quan, xuất nhập khẩu đến phí hạ tầng cảng biển, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn.

Về dài hạn, nền kinh tế cần đẩy mạnh ba trụ cột chuyển đổi: Xanh, số và cơ cấu. Đây là hướng đi đã rõ, nhưng theo ông Ngân, điều quan trọng là phải triển khai quyết liệt và đồng bộ hơn để nâng cao sức chống chịu.

“Room” tài khóa còn rộng nhờ nợ công thấp

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là quan điểm về chính sách tài khóa. Theo ông Ngân, với nợ công đang được kiểm soát ở mức khoảng 37% GDP – thấp hơn đáng kể so với ngưỡng cho phép, Việt Nam hoàn toàn có thể nới lỏng tài khóa để hỗ trợ tăng trưởng.

Tuy nhiên, việc nới lỏng phải đi kèm nguyên tắc chặt chẽ, tiết kiệm và chống lãng phí. Nguồn lực cần được ưu tiên cho đầu tư phát triển, đặc biệt là ba lĩnh vực hạ tầng trọng yếu: Giao thông, năng lượng và công nghệ.

“Đầu tư hạ tầng tốt sẽ giúp giảm chi phí logistics, giảm chi phí vận hành, từ đó hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp và nền kinh tế”, ông phân tích.

Chính sách tiền tệ: Ưu tiên ổn định hệ thống, không để lãi suất tăng

Ở khía cạnh tiền tệ, ông Ngân cho rằng cần điều hành theo hướng chủ động, linh hoạt và đa mục tiêu, bao gồm kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng và đảm bảo an toàn hệ thống tài chính.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, thứ tự ưu tiên cần rõ ràng. Trước hết là đảm bảo thanh khoản và an toàn hệ thống ngân hàng, tiếp đến là giữ ổn định lãi suất.

Ông nhấn mạnh, áp lực lạm phát hiện nay chủ yếu đến từ chi phí đẩy như giá năng lượng và tác động chiến sự, chứ không phải do cung tiền. Vì vậy, việc tăng lãi suất có thể gây tác dụng ngược, làm suy yếu đà phục hồi của doanh nghiệp.

“Cần đảm bảo thanh khoản dồi dào, giữ ổn định lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng và việc làm, đồng thời vẫn kiểm soát được lạm phát mục tiêu”, ông nói.