PGS.TS Trần Đình Thiên: Không chỉ mời gọi, phải để tư nhân làm ‘chủ nhân’ các chương trình hành động quốc gia

Nêu quan điểm tại Talkshow về mục tiêu tăng trưởng hai con số, PGS.TS Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thẳng thắn nhìn nhận: Suốt 40 năm đổi mới, tăng trưởng trung bình của Việt Nam chỉ ở mức 6,5%. Thậm chí, cứ mỗi chu kỳ 5 năm, tốc độ này lại có xu hướng hạ dần một mức. Trong bối cảnh đó, đặt mục tiêu tăng trưởng 10% là điều "thế giới ít thấy và Việt Nam chưa từng có".

Theo ông Thiên, để đạt được mục tiêu "không tưởng" này, Việt Nam bắt buộc phải có một cú đảo ngược về tư duy hành động. “Những gì chúng ta đã làm từ trước đến nay nếu không thay đổi thì không thể làm được. Nếu vẫn theo cách cũ, kết quả cũng chỉ có thế thôi, không có gì đột biến”, ông Thiên nhấn mạnh.

Bộ khung "Tứ trụ Nghị quyết" và hội nhập kiểu võ học

Ông Thiên phân tích, động lực cho sự bứt phá lần này không nằm ở các yếu tố truyền thống mà nằm ở sự cộng hưởng của "bộ tứ" Nghị quyết mới:

Công nghệ cao là động lực dài hạn: Chuyển đổi số và công nghệ không còn là khẩu hiệu mà là phương tiện quan trọng nhất.

Hội nhập kiểu "mượn sức": Việt Nam không còn mở cửa theo lối cũ mà đang chủ động kết hợp với các đối tác chiến lược "hạng nhất" thế giới. Ông Thiên ví von đây là ngôn ngữ của võ học: "Yếu muốn thắng mạnh thì chỉ có cách đánh mượn sức".

Thay đổi chính Nhà nước: Nhà nước phải tự cởi trói thể chế, chuyển từ quản lý sang kiến tạo.

Kinh tế tư nhân là động lực quyết định: Đây là điểm chốt chặn then chốt nhất.

"Tin thật, mời thật, làm thật"

Xoáy sâu vào khu vực tư nhân, PGS.TS Trần Đình Thiên chỉ rõ thực trạng: Lâu nay doanh nghiệp tư nhân thường bị "phân biệt đối xử", thậm chí bị "bỏ rơi" như đứa con không được tôn trọng. Khi ra biển lớn, các doanh nghiệp mới thấu hiểu mình yếu thế thế nào vì thiếu sự hỗ trợ thực chất.

Để xoay chuyển tình thế, ông Thiên đề xuất công thức: Tin thật - Mời thật - Làm thật.

-Tin thật: Phải đặt niềm tin chính sách tuyệt đối vào khu vực tư nhân.

-Mời thật: Không mời gọi kiểu phong trào, vỗ tay rồi để đấy. Phải để doanh nghiệp tư nhân thực sự làm "chủ nhân" của các chương trình hành động quốc gia.

-Làm thật: Thay đổi thể chế để tư nhân có quyền bình đẳng và tự do vận động trong hệ thống.

"Khi tư nhân trở thành động lực quan trọng nhất, nó sẽ giải tỏa mọi nút thắt về quan hệ bình đẳng và giải phóng sức sáng tạo khổng lồ còn đang bị kìm nén", ông Thiên khẳng định.

Dù ủng hộ mục tiêu tăng trưởng cao, vị chuyên gia này cũng đưa ra cảnh báo đanh thép: Tăng trưởng về lượng là vô cùng khó, nhưng thay đổi về "đẳng cấp" phát triển mới là thách thức sống còn.

Ông dẫn chứng về bài học của Nhật Bản và Trung Quốc để lưu ý về tính bền vững. Việt Nam cần tỉnh táo trước những áp lực từ AI, robot và sự thay đổi nhân sự toàn cầu. Đặc biệt, việc các đối thủ đưa kho hàng sang tận biên giới, thâm nhập sâu vào nội địa nhờ công nghệ là một minh chứng cho thấy nếu không thay đổi đẳng cấp, Việt Nam sẽ không kịp trở tay.

"Thế giới bất thường đã trở thành bình thường. Năng lực ứng biến chính sách và một nền tảng kinh tế nội địa vững mạnh mới là tấm khiên bảo vệ đất nước. Và muốn có thực lực đó, hãy bắt đầu bằng việc tin vào trí tuệ của chính người dân và doanh nghiệp mình", PGS.TS Trần Đình Thiên kết luận.