'Phao cứu sinh' của Saudi Arabia bị tấn công giữa lúc Hormuz vẫn tê liệt, thị trường dầu thêm bất ổn

Đường ống Đông – Tây, tuyến đường ống dầu quan trọng của Saudi Arabia nối từ vùng Vịnh sang Biển Đỏ, đã bị tấn công bằng máy bay không người lái chỉ vài giờ sau khi các bên tại Trung Đông tuyên bố ngừng bắn.

Cuộc tấn công nhắm vào một trạm bơm trên tuyến đường ống dài khoảng 1.200km này, theo Reuters. Mức độ thiệt hại hiện vẫn đang được đánh giá.

Một số báo cáo cho biết đây là đợt tấn công do lực lượng Iran thực hiện, trong bối cảnh giao tranh trong khu vực chưa thực sự lắng xuống dù đã có thỏa thuận tạm ngừng bắn.

Đường ống Đông – Tây đóng vai trò then chốt trong hệ thống xuất khẩu năng lượng của Saudi Arabia, cho phép vận chuyển dầu từ các mỏ lớn ở vùng Vịnh tới cảng Yanbu trên bờ Biển Đỏ, qua đó tránh phụ thuộc vào eo biển Hormuz – tuyến hàng hải đang bị hạn chế nghiêm trọng.

Trước khi bị tấn công, tuyến này đang hoạt động ở công suất khẩn cấp khoảng 7 triệu thùng/ngày, với sản lượng xuất khẩu thực tế qua Yanbu vào khoảng 5 triệu thùng/ngày - tương đương phần lớn công suất trước xung đột.

Vụ tấn công diễn ra ngay sau khi Mỹ và Iran công bố thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần, nhưng các hoạt động quân sự lẻ tẻ vẫn tiếp diễn tại nhiều khu vực.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz như một phần của thỏa thuận, song lưu thông qua tuyến này đến nay vẫn bị hạn chế, khiến đường ống Đông – Tây trở thành tuyến xuất khẩu trọng yếu đối với Saudi Arabia và thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Ngoài đường ống, một số cơ sở khác tại quốc gia này cũng bị nhắm mục tiêu trong làn sóng tấn công. Các diễn biến mới nhiều khả năng sẽ làm suy yếu kỳ vọng về việc hạ nhiệt căng thẳng sau thỏa thuận ngừng bắn.

Dù đóng vai trò là “van an toàn” cho xuất khẩu năng lượng của Saudi Arabia trong thời gian eo biển Hormuz bị gián đoạn, đường ống Đông – Tây được đánh giá chỉ là giải pháp tạm thời.

Tuyến này đối mặt với nhiều hạn chế, bao gồm rủi ro an ninh gia tăng tại Biển Đỏ, các nút thắt về logistics và việc không thể thay thế hoàn toàn khối lượng vận chuyển qua vùng Vịnh.

Trong bối cảnh eo Hormuz gần như bị phong tỏa, eo biển Bab el-Mandeb đã trở thành điểm nghẽn chính đối với an ninh năng lượng toàn cầu. Đây hiện là tuyến hàng hải duy nhất cho lượng dầu được chuyển hướng từ Vịnh Ba Tư qua đường ống Đông – Tây của Saudi Arabia.

Tuy nhiên, khu vực này vẫn tiềm ẩn rủi ro lớn, khi các mối đe dọa trước đó cho thấy khả năng làm gián đoạn vận tải tại Biển Đỏ.

Bên cạnh đó, đường ống này không thể thay thế hoàn toàn khoảng 15 triệu thùng/ngày vốn thường đi qua Vịnh Ba Tư, khiến tổng xuất khẩu dầu của khu vực vẫn thấp hơn mức trước khủng hoảng.