Pháp nhân mới sẽ tiếp quản 2 nhà máy VinFast tại Hải Phòng, Hà Tĩnh cùng 182.000 tỷ đồng nghĩa vụ tài chính

VinFast tiếp tục chia tách

Động thái mới nhất của VinFast không đơn thuần là một thương vụ thoái vốn, mà phản ánh sự thay đổi căn bản trong cách hãng xe điện Việt Nam tổ chức chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo kế hoạch vừa công bố, VinFast sẽ chia tách CTCP Sản xuất và Kinh doanh VinFast (VFTP) thành hai thực thể riêng biệt. Sau tái cấu trúc, VinFast Việt Nam (VFVN) sẽ giữ vai trò trung tâm trong hoạt động nghiên cứu phát triển (R&D), sở hữu trí tuệ, thương hiệu, hệ thống bán hàng và vận hành kinh doanh toàn cầu.

Trong khi đó, VFTP sẽ trở thành đơn vị sản xuất độc lập, vận hành các nhà máy và gia công xe theo đơn đặt hàng từ VinFast Việt Nam.

Sau khi hoàn tất chia tách, VinFast dự kiến chuyển nhượng toàn bộ cổ phần phổ thông tại VFTP cho nhóm nhà đầu tư do CTCP Nghiên cứu Đầu tư và Phát triển Tương lai dẫn dắt. Giá trị thương vụ khoảng 13.310 tỷ đồng (tương đương 530 triệu USD). Đáng chú ý, ông Phạm Nhật Vượng sẽ tham gia nhóm nhà đầu tư này với vai trò cổ đông thiểu số.

Điểm cốt lõi của thương vụ nằm ở việc các tài sản sản xuất trong nước như nhà máy, dây chuyền, hệ thống thiết bị cùng phần lớn nghĩa vụ nợ sẽ không còn được hợp nhất trực tiếp trên báo cáo tài chính của VinFast sau giao dịch. Thay vào đó, VinFast chuyển sang mô hình thuê ngoài hoạt động sản xuất tại Việt Nam nhưng vẫn giữ quyền kiểm soát đối với thiết kế sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật, công nghệ lõi, thương hiệu và hệ thống phân phối.

Bà Thái Thị Thanh Hải - Phó Tổng Giám đốc VinFast cho biết, bản chất của kế hoạch tái cấu trúc là việc nhóm nhà đầu tư mới tiếp nhận hai nhà máy tại Hải Phòng và Hà Tĩnh (tổng vốn đầu tư khoảng 86.000 tỷ đồng tại thời điểm công bố) cùng phần lớn nghĩa vụ nợ và các khoản phải trả liên quan. Tổng quy mô nghĩa vụ tài chính được chuyển giao khoảng 182.000 tỷ đồng tính đến cuối quý I/2026.

“Sau giao dịch, VinFast Việt Nam sẽ không còn dư nợ đáng kể trên bảng cân đối kế toán. Điều này giúp giảm mạnh áp lực chi phí tài chính và khấu hao - hai yếu tố ảnh hưởng lớn tới kết quả kinh doanh của hãng trong nhiều năm qua”, bà Hải nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo VinFast, cấu trúc mới được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian hòa vốn và hướng tới mục tiêu có lãi từ năm 2027.

Chuyên gia nói gì về thương vụ chia tách?

Xét về bản chất, đây là bước chuyển sang mô hình “asset-light” - chiến lược đang được nhiều tập đoàn công nghệ và sản xuất toàn cầu áp dụng nhằm tối ưu hiệu quả sử dụng vốn.

Tiến sĩ Nguyễn Quỳnh Phượng - giảng viên ngành Quản trị, Khoa Kinh doanh Đại học RMIT Việt Nam nhận định: “Asset-light là chiến lược doanh nghiệp giảm mức độ sở hữu tài sản cố định nặng vốn như nhà máy, bất động sản, kho bãi hay hạ tầng vận hành. Thay vì trực tiếp sở hữu, doanh nghiệp chuyển sang hợp tác, thuê ngoài hoặc vận hành theo mô hình đặt hàng sản xuất”.

Theo Tiến sĩ Phượng, cốt lõi của mô hình này là chuyển một phần năng lực vận hành sang các đối tác có khả năng khai thác tài sản hiệu quả hơn, từ đó biến chi phí cố định thành chi phí biến đổi, tăng tính linh hoạt tài chính và cho phép doanh nghiệp tập trung vào các giá trị cốt lõi như công nghệ, thương hiệu, khách hàng và dữ liệu.

Trong trường hợp của VinFast, việc tách khối sản xuất giúp hãng giảm đáng kể áp lực vốn đầu tư và chi phí khấu hao - yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh ngành xe điện toàn cầu đang bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt về giá bán và hiệu quả vận hành.

Giảng viên RMIT cho rằng nhóm hưởng lợi rõ nhất từ mô hình này thường là cổ đông và nhà đầu tư, bởi doanh nghiệp có thể cải thiện các chỉ số như ROIC (tỷ suất sinh lời trên vốn đầu tư), biên lợi nhuận và dòng tiền hoạt động.

“Với VinFast, đây có thể là lý do khiến thị trường phản ứng tích cực với kế hoạch tái cơ cấu, bởi hãng đang trong giai đoạn hướng tới điểm hòa vốn”, vị chuyên gia đánh giá.

Tuy nhiên, chuyên gia cũng lưu ý “asset-light” không đồng nghĩa với việc đơn giản bán bớt tài sản. Giá trị thực sự của mô hình này nằm ở khả năng thiết kế lại toàn bộ cấu trúc vận hành, chuỗi cung ứng và cơ chế kiểm soát chất lượng. Ở quy mô lớn, nhiều doanh nghiệp có xu hướng quay trở lại mô hình tích hợp hơn để kiểm soát chất lượng và chi phí. Vì vậy, thành công hay không phụ thuộc vào cách doanh nghiệp cân bằng giữa tính linh hoạt tài chính và khả năng kiểm soát vận hành.