Phát hiện gò mộ gần 3.000 năm tuổi

Một ngôi mộ Phrygia quy mô lớn vừa được phát hiện tại gò mộ Karaağaç, gần Bilecik (Thổ Nhĩ Kỳ) đang làm thay đổi nhận thức lâu nay của giới sử học về phạm vi và cấu trúc quyền lực triều đại Midas.

Theo Livescience gò mộ (tumulus) hiện cao khoảng 26 feet (8m) so với một gò đất tự nhiên và cao hơn 100 feet (30m) so với vùng đồng bằng xung quanh, đường kính khoảng 110 feet (60m).

Ngôi mộ được phát hiện có niên đại vào thế kỷ VIII trước Công nguyên, nơi đây chứa nhiều hiện vật quý hiếm bao gồm bình đồng, đồ gốm có khắc chữ và một buồng mai táng bằng gỗ quy mô lớn cho thấy sự tương đồng rõ rệt với các lăng mộ quý tộc tại Gordion, kinh đô cổ của Phrygia.

Đáng chú ý, địa điểm này nằm cách trung tâm chính trị khoảng 160km về phía Tây, nó đặt ra những câu hỏi mới về mức độ tập trung quyền lực của vương quốc cổ đại này.

Những bình đồng hiếm và đồ gốm có khắc chữ

Các nhà khảo cổ đã tìm thấy những bình đồng đặc trưng cho nghi thức tang lễ của tầng lớp quý tộc Phrygia. Nổi bật là các situlae loại xô đồng trang trí tinh xảo, khắc họa cảnh chiến trận và nghi lễ rước trang trọng. Trước đây, những hiện vật tương tự chỉ được ghi nhận trong các lăng mộ hoàng gia tại Gordion.

Sự xuất hiện của các hiện vật này tại Karaağaç cho thấy mối liên hệ trực tiếp với hoàng gia. Các nhà nghiên cứu nhận định ngôi mộ có thể thuộc về một thành viên gia đình vua Midas hoặc một quan chức cấp cao có quan hệ mật thiết với triều đình.

Ngoài ra, nhóm khảo cổ còn phát hiện một bình gốm khắc tên riêng bằng tiếng Phrygia. Hiện vật có chữ khắc trong mai táng Phrygia vốn cực kỳ hiếm, mang ý nghĩa đặc biệt trong việc xác định danh tính, quyền sở hữu và trình độ biết chữ của tầng lớp hoàng gia khu vực.

Kiến trúc mang dấu ấn hoàng gia

Nghiên cứu do Huseyin Erpehlivan thuộc Bilecik Seyh Edebali University chủ trì, công bố trên American Journal of Archaeology (số tháng 1/2026), cho thấy Karaağaç không phải là một ngôi mộ thông thường.

Bố cục kiến trúc nổi bật với buồng mai táng bằng gỗ quy mô lớn đặc trưng của các lăng mộ hoàng gia Phrygia. Trước đây, kiểu kiến trúc này chủ yếu được ghi nhận tại nghĩa địa hoàng gia ở Gordion, bao gồm cả gò mộ Midas nổi tiếng.

Sự tương đồng về kỹ thuật xây dựng và nghi thức tang lễ củng cố giả thuyết rằng người được chôn cất tại Karaağaç giữ vị trí đặc biệt trong hệ thống quyền lực Phrygia.

Kết quả khai quật còn cho thấy gò mộ này chứa nhiều lớp mai táng nối tiếp nhau, bắt đầu từ nghĩa địa thời kỳ Đồ Đồng sớm, tiếp đến là mộ Phrygia và các phần mộ muộn hơn thuộc các giai đoạn tiếp theo.

Việc sử dụng liên tục trong gần 3.000 năm biến nơi đây thành một điểm tham chiếu quan trọng để nghiên cứu sự tiến hóa của truyền thống mai táng tại Anatolia. Đồng thời, điều này cho thấy các cộng đồng kế tiếp đã tái sử dụng không gian linh thiêng cổ xưa, duy trì ý nghĩa biểu tượng của gò mộ qua nhiều thế kỷ.

Vẽ lại bản đồ quyền lực Phrygia

Khoảng cách 160km giữa Karaağaç và Gordion là yếu tố khiến giới học thuật đặc biệt quan tâm. Theo Erpehlivan, điều này thách thức quan điểm truyền thống coi Phrygia là một vương quốc tập quyền cứng nhắc tương tự Assyria hay Urartu.

Thay vào đó, các bằng chứng khảo cổ cho thấy một hệ thống chính trị đa trung tâm hơn, trong đó quyền lực của tầng lớp quý tộc được phân bổ rộng khắp lãnh thổ thông qua các thủ lĩnh khu vực trung thành với hoàng gia.

Việc xây dựng một ngôi mộ xa hoa ở ngoài kinh đô cho thấy giới quý tộc Phrygia không chỉ tập trung trong các đô thị trung tâm mà còn đóng vai trò chủ động trên phạm vi rộng lớn của miền trung Anatolia.

Dù người được chôn cất là thành viên hoàng tộc hay một quý tộc thì phát hiện tại Karaağaç vẫn cung cấp bằng chứng thuyết phục rằng vương quốc Phrygia vận hành theo cấu trúc quyền lực phức tạp và linh hoạt hơn nhiều so với nhận định trước đây.

Khi các phân tích tiếp tục được triển khai, gò mộ Karaağaç nhiều khả năng sẽ trở thành một trong những địa điểm khảo cổ then chốt để hiểu rõ hơn về Anatolia thời kỳ Đồ Sắt và di sản chính trị của một trong những vị quân vương huyền thoại nhất khu vực.

Theo arkeonews, livescience