Phát hiện thứ đầy vàng mà mọi người vẫn cầm trong tay nhưng không ai hay biết

Trong mỗi thiết bị điện tử quen thuộc, từ điện thoại thông minh đến máy tính xách tay, luôn tồn tại một lượng nhỏ kim loại quý. Vàng, bạc cùng các nguyên tố đất hiếm như neodymium hay europium góp phần duy trì hiệu năng và độ bền của linh kiện. Câu hỏi đặt ra là: Một chiếc laptop cũ thực sự “giữ” lại bao nhiêu vàng?

Theo ước tính của công ty kinh doanh kim loại quý SD Bullion, một máy tính để bàn chứa khoảng 0,2 gram vàng, trong khi laptop chỉ ở mức xấp xỉ 0,1 gram. Con số này tương đương một phần rất nhỏ giá trị kim loại, khó tạo ra lợi nhuận nếu thu gom đơn lẻ.

Vàng trong laptop không tồn tại dưới dạng khối hay thỏi, mà được phủ cực mỏng tại các vị trí quan trọng như bảng mạch, đầu nối và điểm tiếp xúc điện. Ngay cả khi tháo rời toàn bộ thiết bị, việc thu hồi cũng đòi hỏi quy trình xử lý hóa học phức tạp và chi phí cao.

Các chuyên gia cho rằng cần số lượng lớn thiết bị, từ hàng trăm đến hàng nghìn đơn vị mới tạo ra giá trị kinh tế đủ bù đắp chi phí nhân công, vận hành và xử lý chất thải.

Trong ngành điện tử, vàng được lựa chọn nhờ 2 đặc tính quan trọng: Dẫn điện tốt và khả năng chống oxy hóa. Không bị xỉn màu hay ăn mòn theo thời gian, lớp mạ vàng giúp duy trì kết nối ổn định cho các linh kiện có độ chính xác cao.

Những vị trí thường sử dụng vàng bao gồm chân chip, đầu nối, dây dẫn siêu mỏng và bảng mạch in (PCB). Lớp mạ này còn tăng độ bền, giảm hao mòn trong quá trình sử dụng dài hạn.

Không riêng laptop hay điện thoại, nhiều thiết bị gia dụng như tivi, máy giặt, tủ lạnh, thậm chí ô tô hiện đại cũng chứa một lượng nhỏ vàng trong hệ thống điện tử.

Dù hàm lượng vàng trong từng thiết bị là rất thấp, tổng lượng kim loại quý tích lũy từ rác thải điện tử toàn cầu lại ở mức đáng kể. Đây là lý do các quốc gia và doanh nghiệp thúc đẩy hoạt động tái chế theo quy mô công nghiệp.

Quy trình thu hồi kim loại từ thiết bị điện tử tương tự xử lý pin cũ: Phân tách vật liệu, xử lý hóa học an toàn và tái sử dụng. Cách làm này vừa tận dụng tài nguyên, vừa hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi trường do rác thải điện tử gây ra.

Một số nhà bán lẻ quốc tế như Costco đã triển khai chương trình thu hồi hoặc đổi thiết bị cũ, tạo kênh xử lý thuận tiện hơn cho người dùng so với việc tự tháo dỡ.

Thực tế cho thấy, laptop cũ chứa vàng nhưng ở mức rất nhỏ và phân tán. Ý tưởng tự khai thác tại nhà khó khả thi về mặt kinh tế lẫn an toàn. Giá trị lớn hơn nằm ở việc thu gom tập trung và tái chế theo quy trình chuyên nghiệp.