Phê duyệt siêu dự án điện hạt nhân gần 25.000 tỷ đồng: 3 lò hạt nhân thế hệ mới, đủ cấp điện cho 3 triệu hộ gia đình trong hơn 60 năm

Ngày 13/4, chính phủ chính thức bật đèn xanh cho việc phát triển 3 lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) tại khu vực Wylfa, nằm trên đảo Anglesey, Bắc Wales. Dự án là sự hợp tác giữa Rolls-Royce SMR và Great British Energy - Nuclear, với mục tiêu thúc đẩy công nghệ năng lượng sạch do nội địa phát triển.

Theo BBC, tổng công suất của 3 lò phản ứng đủ cung cấp điện cho khoảng 3 triệu hộ gia đình trong hơn 60 năm. Nếu tiến độ diễn ra đúng kế hoạch, các SMR “Made in Britain” đầu tiên có thể bắt đầu hòa lưới điện quốc gia từ thập niên 2030.

CEO Rolls-Royce, Tufan Erginbilgic nhận định đây là “cột mốc quan trọng” không chỉ với Rolls-Royce mà còn với tham vọng tái thiết ngành điện hạt nhân của Anh.

Hồi sinh Wylfa

Từ tháng 11 năm ngoái, Thủ tướng Keir Starmer đã xác nhận khu vực ven biển Ynys Môn (Anglesey) sẽ trở thành địa điểm đặt 3 lò SMR đầu tiên của Anh. Với khoản đầu tư khoảng 2,5 tỷ bảng Anh, nơi đây đang được chuyển đổi thành một trung tâm năng lượng công nghệ cao.

Nhà máy điện hạt nhân Wylfa trước đây, từng là một trong những cơ sở lâu đời nhất của Anh, đã ngừng hoạt động vào năm 2015 sau 44 năm vận hành, do hệ thống lò phản ứng từ thập niên 1960 đã xuống cấp và nguồn nhiên liệu chuyên biệt bị dừng sản xuất từ năm 2008.

Các kế hoạch thay thế từng bị hủy bỏ vào năm 2021, khiến khu vực này rơi vào trạng thái “treo”. Tuy nhiên, kể từ đề xuất năm 2024, Wylfa đang bước vào một chu kỳ phát triển hoàn toàn mới.

Công nghệ SMR do Rolls-Royce phát triển là lò phản ứng nước áp lực công suất 470 MWe, được thiết kế để cung cấp nguồn điện nền ổn định trong ít nhất 60 năm. Mỗi mô-đun có kích thước tương đối nhỏ gọn, chỉ khoảng 16 m×4 m.

Theo World Nuclear News, khoảng 90% cấu phần của các lò này có thể được sản xuất sẵn ngoài công trường, giúp rút ngắn thời gian thi công, giảm gián đoạn tại địa phương và tăng độ chắc chắn về tiến độ.

Giám đốc mảng SMR của Rolls-Royce, Chris Cholerton, coi đây là minh chứng rõ ràng cho năng lực đổi mới nội địa, đồng thời mở ra con đường tự chủ năng lượng cho Anh.

Tham vọng tự chủ năng lượng

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động, “tự chủ năng lượng” đã trở thành ưu tiên trung tâm của chính phủ Anh. Việc phát triển các lò SMR trong nước không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài mà còn hỗ trợ mục tiêu phát thải ròng bằng 0.

Dự án cũng được hậu thuẫn bởi khoản đầu tư 599 triệu bảng Anh (khoảng 24,4 nghìn tỷ đồng) từ National Wealth Fund nhằm xây dựng đội hình SMR đầu tiên của quốc gia.

Ngoài ý nghĩa năng lượng, đây còn là “động cơ việc làm” quy mô lớn. Giới chức ước tính khoảng 8.000 việc làm mới sẽ được tạo ra, trong đó 3.000 vị trí tại Anglesey và 5.000 việc làm lan tỏa trong chuỗi cung ứng trên toàn quốc.

Giới công nghiệp đánh giá đây là “bước ngoặt lịch sử” đối với tăng trưởng công nghiệp tại xứ Wales, đồng thời biến Wylfa thành bàn đạp cho thế hệ lò phản ứng mô-đun nhỏ đầu tiên của Anh.

Dù vậy, Wylfa không phải chưa từng “lỡ hẹn”. Một dự án nhà máy quy mô lớn trước đó đã bị hủy vào năm 2021, khiến cộng đồng địa phương rơi vào tình trạng chờ đợi kéo dài.

Hiện công tác chuẩn bị tại hiện trường đã bắt đầu, song quyết định đầu tư cuối cùng dự kiến chỉ được đưa ra vào khoảng đầu thập niên tới. Mục tiêu là hoàn tất toàn bộ thủ tục pháp lý và quy hoạch để các lò phản ứng có thể đi vào vận hành trong những năm 2030.

Nếu đúng lộ trình, Wylfa sẽ chính thức quay trở lại bản đồ năng lượng của Anh, lần này với vai trò là trung tâm của một thế hệ công nghệ hạt nhân hoàn toàn mới.