Phó ban chính sách chiến lược Trung ương Nguyễn Đức Hiển: Kinh tế tư nhân là động lực lớn nhưng vẫn nhiều “điểm nghẽn”

Tại Hội thảo “40 năm Đổi mới: Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế”, ông Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho biết, tại Hội nghị Trung ương III tới (dự kiến diễn ra vào cuối tháng 6, đầu tháng 7), Ban sẽ trình Bộ Chính trị Đề án đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo ông Nguyễn Đức Hiển, thời gian qua, chủ trương phát triển doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm.

Từ năm 2017, các nghị quyết quan trọng như Nghị quyết 10 về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết 12 về doanh nghiệp nhà nước và gần đây là Nghị quyết 68, Nghị quyết 79 tiếp tục hoàn thiện định hướng phát triển các khu vực kinh tế.

Đề cập đến khu vực kinh tế tư nhân, ông Hiển nhấn mạnh đây là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, hiện đóng góp khoảng 50% GDP và tạo ra nhiều việc làm.

Tuy nhiên, khu vực này vẫn chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng khoảng 5 triệu hộ kinh doanh, trong khi mục tiêu hình thành các tập đoàn tư nhân lớn vẫn chưa đạt được như kỳ vọng.

Một trong những cơ chế được kỳ vọng thúc đẩy khu vực tư nhân là Nhà nước đặt hàng doanh nghiệp triển khai các nhiệm vụ chiến lược quốc gia. Tuy nhiên, thực tế triển khai còn chậm, mới bước đầu áp dụng với một số lĩnh vực như đường sắt tốc độ cao.

Theo ông Hiển, việc xây dựng tiêu chuẩn, định mức và xác định đầu ra khi đặt hàng là yêu cầu cấp thiết, song hiện vẫn còn nhiều vướng mắc. Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, ông Hiển cho biết cần nguồn vốn rất lớn, trong đó khu vực tư nhân và đầu tư nước ngoài sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc bù đắp phần thiếu hụt so với vốn nhà nước.

Tuy nhiên, các điểm nghẽn lớn hiện nay là sự thiếu liên kết giữa các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt trong bối cảnh phần lớn là doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa.

Ông cũng đặt vấn đề về hiệu quả của các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp hiện nay, khi nhiều chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ chưa đạt kỳ vọng.

Điều này đặt ra yêu cầu cần thay đổi tư duy xây dựng và triển khai chính sách, làm rõ vai trò của Nhà nước và thị trường trong hỗ trợ doanh nghiệp. Liên quan đến thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong khu vực tư nhân, ông Hiển cho rằng các cơ chế hiện hành, như quy định về hạch toán chi phí cho hoạt động nghiên cứu phát triển, có thể chưa đủ mạnh để tạo động lực.

Trong khi đó, cơ cấu doanh nghiệp vẫn phụ thuộc lớn vào các lĩnh vực tài chính và bất động sản, còn lĩnh vực chế tạo chỉ chiếm khoảng 10%.

Đối với doanh nghiệp nhà nước, ông Hiển cho biết các nghị quyết mới như Nghị quyết 79 tiếp tục kế thừa và mở rộng định hướng từ Nghị quyết 12, trong đó xác định rõ vai trò tiên phong, dẫn dắt của khu vực này.

Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều vướng mắc trong việc tách bạch nhiệm vụ chính trị và nhiệm vụ kinh doanh, cũng như phân định rõ ràng giữa doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân.

Ngoài ra, tình trạng doanh nghiệp nhà nước trúng thầu nhưng sau đó thuê lại doanh nghiệp tư nhân thực hiện cũng đặt ra yêu cầu phải làm rõ “sân chơi” giữa các khu vực kinh tế, bảo đảm cạnh tranh minh bạch và hiệu quả.

Về mặt quản lý, ông Hiển cho rằng cần rà soát, sắp xếp lại chức năng giữa các bộ, ngành theo hướng “một việc một đầu mối”, quản lý theo chuỗi để tránh chồng chéo, phân tán nguồn lực. Cuối cùng, ông nhấn mạnh vai trò không thể thiếu của khu vực đầu tư nước ngoài trong tiến trình phát triển.

Tuy nhiên, để hướng tới mục tiêu tự cường, Việt Nam cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là khu vực tư nhân và doanh nghiệp nhà nước, qua đó hình thành các tập đoàn kinh tế đủ sức cạnh tranh và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.