Phó Thống đốc NHNN nói về dòng tiền 800.000 tỷ mỗi ngày và điều kiện để không bị ‘khóa’ giao dịch mạng

Tại Diễn đàn “Digital Trust in Finance 2026” diễn ra ngày 12/5 tại Hà Nội”, Phó Thống đốc NHNN Phạm Tiến Dũng cho biết, ngành ngân hàng Việt Nam đã chạm tới những cột mốc chưa từng có trong hành trình chuyển đổi số.

Tính đến nay, khoảng 88% người trưởng thành tại Việt Nam đã sở hữu tài khoản ngân hàng. Đáng chú ý, toàn bộ các tài khoản này đã được xác thực khớp đúng với cơ sở dữ liệu Căn cước công dân (CCCD). Đây được xem là "chốt chặn" sinh tử để bảo vệ hệ thống tài chính.

"Nếu không xác thực, khách hàng sẽ không thể thực hiện bất kỳ giao dịch nào trên mạng," Phó Thống đốc khẳng định.

Sự quyết liệt này xuất phát từ quy mô dòng tiền luân chuyển khổng lồ hiện nay. Theo báo cáo, nhiều nhà băng đã ghi nhận trên 95% giao dịch thực hiện hoàn toàn trên kênh số. Hệ thống NAPAS vào những ngày cao điểm xử lý tới hơn 40 triệu giao dịch/ngày. Bình quân mỗi ngày, toàn hệ thống ngân hàng xử lý khoảng 800.000 tỷ đồng (tương đương 40 - 50 tỷ USD).

AI và "lá chắn chung" cho túi tiền của dân

Dù đạt thành tựu lớn về số hóa, song lãnh đạo NHNN thẳng thắn chỉ ra mặt tối của công nghệ. Trong kỷ nguyên AI phát triển thần tốc, tội phạm tài chính không còn dừng lại ở những thủ thuật cũ mà đã tiến tới sử dụng Deepfake, lừa đảo cá nhân hóa và giả mạo danh tính tinh vi.

Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng nhìn nhận, rủi ro không chỉ nằm ở kỹ thuật mà còn nằm ở hành vi và lòng tin. Ông nhấn mạnh 3 trụ cột "phòng thủ" mới:

-Phòng thủ chủ động: Chuyển từ xử lý hậu quả sang trạng thái phát hiện sớm, cảnh báo sớm và ngăn chặn sớm.

-Lá chắn chung: Không để các tổ chức tài chính riêng lẻ tự bơi, mà cần sự phối hợp liên ngành (Ngân hàng - Công an - Công nghệ) để chia sẻ cảnh báo rủi ro và xử lý tài khoản nghi vấn.

-Niềm tin số là hạ tầng: Phải xem niềm tin của người dùng là “hạ tầng chiến lược” để phát triển kinh tế số. Nếu dân không tin giao dịch an toàn, mọi công nghệ đều vô giá trị.

Sắp ban hành Thông tư về AI

Một thông tin quan trọng được lãnh đạo NHNN tiết lộ là việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho trí tuệ nhân tạo. AI hiện đang tham gia sâu vào việc chấm điểm tín dụng, tự động hóa quy trình và phát hiện gian lận. Tuy nhiên, rủi ro về "mô hình hộp đen" (quyết định không rõ lý do) và sự phụ thuộc vào bên thứ ba đang đặt ra thách thức lớn.

Ông Phạm Tiến Dũng cho biết, thực hiện quyết định của Thủ tướng Chính phủ, thời gian tới NHNN sẽ ban hành các Thông tư quy định về AI trong một số hoạt động then chốt như: Quyết định thực hiện giao dịch, quyết định cho vay, quyết định dừng giao dịch.

"AI có thể hỗ trợ khuyến khích và cảnh báo, nhưng không được làm mờ trách nhiệm cuối cùng của con người và tổ chức tài chính. AI phải là AI có trách nhiệm," Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh.

Lãnh đạo NHNN cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng các bộ, ngành và doanh nghiệp công nghệ để làm sạch dữ liệu khách hàng, triệt tiêu tài khoản rác, tài khoản không chính chủ, từ đó củng cố vững chắc "pháo đài" niềm tin cho hệ thống tài chính quốc gia trước làn sóng AI.