Phó Thủ tướng 'kích hoạt' đề án về điện hạt nhân, mở đường cho dự án hàng chục tỷ USD

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng vừa ký ban hành Quyết định số 624/QĐ-TTg phê duyệt đề án tăng cường năng lực cho Cục An toàn bức xạ và hạt nhân nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển điện hạt nhân đến năm 2035.

Theo đề án, việc củng cố năng lực quản lý Nhà nước trong lĩnh vực an toàn bức xạ và hạt nhân được đặt trong bối cảnh Việt Nam chuẩn bị triển khai các dự án điện hạt nhân quy mô lớn. Mục tiêu là xây dựng cơ quan quản lý có đủ năng lực, nguồn lực và tổ chức phù hợp để thực hiện hiệu quả chức năng quản lý tập trung, thống nhất về an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân, phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế.

Đề án nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện bộ máy tổ chức, bảo đảm đủ biên chế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Trong đó, ưu tiên xây dựng đội ngũ cán bộ nòng cốt phục vụ công tác xây dựng pháp luật, thẩm định, đánh giá, thanh tra, kiểm tra và giám sát các dự án điện hạt nhân và lò phản ứng nghiên cứu, từng bước làm chủ toàn diện quy trình quản lý trong lĩnh vực này.

Cùng với phát triển nhân lực, việc đầu tư hạ tầng kỹ thuật hiện đại cũng được chú trọng, bao gồm ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong công tác quản lý, giám sát, cảnh báo sự cố bức xạ và hạt nhân, cũng như nâng cao hiệu quả thông tin, tuyên truyền.

Đề án cũng đặt ra yêu cầu tăng cường hợp tác quốc tế, đặc biệt với các quốc gia cung cấp công nghệ điện hạt nhân, nhằm tiếp thu kinh nghiệm và nâng cao năng lực tự chủ trong quản lý an toàn hạt nhân.

Trong giai đoạn 2026–2030, mục tiêu là hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Cục An toàn bức xạ và hạt nhân. Đến năm 2030, cơ quan này dự kiến có tối thiểu 288 nhân sự, đồng thời hình thành đội ngũ chuyên gia đủ năng lực đảm nhiệm các khâu then chốt trong quản lý dự án điện hạt nhân, trong đó có dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1.

Bước sang giai đoạn 2031–2035, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân sẽ được phát triển toàn diện về năng lực và nguồn lực để thực hiện đầy đủ chức năng quản lý Nhà nước đối với các nhà máy điện hạt nhân như Ninh Thuận 1, Ninh Thuận 2 và các dự án tiếp theo. Quy mô nhân sự dự kiến tăng lên tối thiểu 388 người.

Đáng chú ý, đến năm 2035, cơ quan này phấn đấu tự chủ khoảng 70% năng lực thẩm định, đánh giá, thanh tra, kiểm tra và giám sát an toàn, an ninh đối với các dự án điện hạt nhân, đồng thời đạt 100% đối với lò phản ứng nghiên cứu. Năng lực hỗ trợ kỹ thuật, ứng phó sự cố, quan trắc và cảnh báo phóng xạ cũng được định hướng đạt chuẩn mực quốc tế.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, đề án đề ra loạt giải pháp trọng tâm như kiện toàn tổ chức bộ máy, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường hợp tác quốc tế và xây dựng năng lực ứng phó sự cố, bảo đảm an ninh hạt nhân.

Để triển khai dự án, trước đó Việt Nam và Nga đã ký kết Hiệp định hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân, bao gồm việc triển khai hai tổ máy theo thiết kế của Nga, sử dụng công nghệ lò phản ứng VVER-1200, với tổng công suất lắp đặt khoảng 2.400 MW. Song song với đó, công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cũng đang được đẩy nhanh nhằm sớm hoàn thiện các điều kiện cần thiết để triển khai dự án.

Cùng với tiến độ chung, nhiều gói thầu quan trọng đã được lựa chọn nhà thầu. Liên danh CTCP Tư vấn Xây dựng Điện 1 (TV1) và Viện Năng lượng đã được chỉ định thực hiện gói thầu TV01-NT2 – tư vấn lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi điều chỉnh dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 2, với giá trị 9,6 tỷ đồng, thời gian thực hiện 90 ngày theo hình thức hợp đồng trọn gói.

Trong khi đó, tại gói thầu TV02-NT2 – tư vấn thẩm tra báo cáo nghiên cứu tiền khả thi điều chỉnh dự án, CTCP Tư vấn Xây dựng Điện 2 (TV2) được chỉ định thực hiện với giá trị 5,39 tỷ đồng, thời gian hoàn thành trong 45 ngày.

Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã bắt đầu tham gia sâu hơn vào lĩnh vực này. Tháng 9/2025, CTCP Năng lượng Quốc tế Rosatom (thuộc Tập đoàn Nhà nước Rosatom, Nga) và CTCP Tư vấn Xây dựng Điện 2 (TV2) đã ký kết biên bản ghi nhớ, đặt nền móng hợp tác cho dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1.

Bên cạnh TV2, nhiều doanh nghiệp trong nước cũng đang tích cực chuẩn bị tham gia chuỗi giá trị dự án. Trong lĩnh vực xây dựng, các đơn vị như Vinaconex (VCG), Đèo Cả, Coninco, IBST, CCU, Hòa Bình (HBC), Coteccons (CTD), Fecon (FCN), Newtecons, Ricons cùng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội đã bước đầu phối hợp đào tạo đội ngũ nhân sự chuyên môn cao, sẵn sàng cho các khâu thi công và vận hành nhà máy điện hạt nhân.

Ở mảng vật liệu xây dựng, Tập đoàn Hòa Phát (HPG) cũng cho biết sẽ tham gia cung ứng thép cho dự án, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng của Việt Nam.

Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận gồm hai nhà máy Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2. Đây là dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam, với tổng vốn đầu tư dự kiến từ 20–30 tỷ USD, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với an ninh năng lượng quốc gia.

Nhà máy có tổng công suất dự kiến từ 4.000–6.400 MW, thời gian vận hành dự kiến trong giai đoạn 2031–2035. Hiện dự án đang bước vào giai đoạn then chốt, tập trung vào công tác giải phóng mặt bằng, di dân và tái định cư nhằm bảo đảm tiến độ đầu tư xây dựng theo yêu cầu của Chính phủ trước năm 2031.