Phố Wall rung chuyển: Cổ phiếu công nghệ bị bán tháo dữ dội vì nỗi lo lợi nhuận từ AI

Làn sóng bán tháo kéo dài ba tuần lên đến đỉnh điểm trong phiên giao dịch ngày thứ Sáu (30/10), khi nhà đầu tư ngày càng lo ngại rằng lợi nhuận từ AI có thể không đủ lớn để bù đắp những khoản đầu tư khổng lồ, phần lớn được tài trợ bằng vốn vay.

Chỉ số Nasdaq 100 giảm tới 3,5%, ghi nhận phiên sụt giảm mạnh nhất kể từ đầu tháng 6. Cổ phiếu Intel lao dốc 29%, mức giảm mạnh nhất trong hơn bốn thập kỷ, sau khi hãng đưa ra dự báo doanh thu kém khả quan. Diễn biến này kéo theo đà giảm của nhiều nhà sản xuất chip khác, trong đó có Nvidia và Broadcom.

Cổ phiếu Amazon và Alphabet cũng đồng loạt giảm giá sau khi hai tập đoàn tiếp tục duy trì kế hoạch chi tiêu mạnh tay cho AI, bất chấp hoạt động kinh doanh cốt lõi đang có dấu hiệu chững lại.

Áp lực bán gia tăng trong suốt phiên giao dịch, kéo các chỉ số chứng khoán lớn khác đi xuống và thúc đẩy nhà đầu tư tìm đến những tài sản trú ẩn an toàn truyền thống trên thị trường.

“Những biến động này thực sự đáng lo ngại, cho thấy thị trường chứng khoán đang tiềm ẩn rất nhiều rủi ro”, ông Eric Beiley, Giám đốc điều hành cấp cao phụ trách quản lý tài sản tại The Beiley Group thuộc Steward Partners, nhận định.

Công ty của ông đang triển khai các biện pháp phòng ngừa rủi ro đối với danh mục đầu tư vào cổ phiếu bán dẫn, đồng thời tăng mua cổ phiếu của các doanh nghiệp y tế và hàng tiêu dùng.

“Các nhà đầu tư ngày càng lo ngại liệu những khoản chi tiêu khổng lồ cho AI có thực sự mang lại hiệu quả hay không”, ông Beiley nói.

Đây không phải lần đầu tiên những lo ngại như vậy khiến cổ phiếu công nghệ lao dốc. Trong các đợt điều chỉnh trước, chiến lược mua vào khi giá giảm thường mang lại lợi nhuận, bởi cổ phiếu của các nhà sản xuất chip hưởng lợi từ làn sóng đầu tư AI liên tục phục hồi.

Tuy nhiên, điều đó vẫn chưa xảy ra kể từ khi Nasdaq 100 bước vào một đợt giảm mới hồi đầu tháng 10.

Lãi suất tăng đang gây thêm sức ép lên các doanh nghiệp, đồng thời làm gia tăng nghi ngờ về khả năng AI tạo ra mức lợi nhuận khổng lồ như kỳ vọng.

Diễn biến này đang giúp các chiến lược đa dạng hóa danh mục đầu tư lấy lại sức hấp dẫn, sau một thời gian dài bị lu mờ bởi làn sóng đổ tiền vào cổ phiếu công nghệ.

Trong tháng 10, danh mục kết hợp trái phiếu Kho bạc Mỹ, trái phiếu doanh nghiệp có xếp hạng tín nhiệm cao, cổ phiếu phòng thủ và hàng hóa đã ghi nhận mức sinh lời hàng tháng tốt nhất kể từ cuối năm 2020.

“Đầu tư theo xu hướng có thể mang lại lợi nhuận khi thị trường đi lên, nhưng cũng có thể gây thiệt hại khi xu hướng đảo chiều, đặc biệt trong bối cảnh nhà đầu tư đang nắm giữ quá nhiều những tài sản giống nhau như hiện nay”, ông Mark Freeman, Giám đốc đầu tư tại Socorro Asset Management LP, nhận định.

Theo ông, lợi suất trái phiếu tăng đang mang lại cho nhà đầu tư nhiều lựa chọn hơn, thay vì chỉ tập trung vào thị trường chứng khoán.

Cổ phiếu bán dẫn dẫn đầu làn sóng bán tháo

Nhóm cổ phiếu bán dẫn là tâm điểm của đợt lao dốc trong lĩnh vực công nghệ trong tháng 10. Cùng lúc đó, Alphabet và Meta Platforms đều báo cáo dòng tiền âm, cho thấy những rủi ro ngày càng rõ rệt khi các doanh nghiệp vay nợ quy mô lớn nhằm giành vị thế thống lĩnh trong lĩnh vực AI.

Làn sóng vay vốn này được dự báo sẽ đẩy tổng giá trị phát hành trái phiếu trên toàn cầu lên mức cao kỷ lục trong năm 2026.

Sự thay đổi tâm lý thị trường đang gây tổn thất nặng nề cho những nhà giao dịch theo xu hướng, vốn liên tục tìm kiếm lợi nhuận từ các cổ phiếu đang tăng giá.

Theo dữ liệu khách hàng do JPMorgan Chase tổng hợp, tính từ đầu tháng 10 đến hết ngày thứ Sáu của tuần trước, các quỹ phòng hộ đã thua lỗ 3,3%.

Trong đó, nhóm quỹ áp dụng chiến lược mua - bán cổ phiếu (long-short) ghi nhận mức hiệu quả đầu tư thấp hơn thị trường chung lớn nhất kể từ đầu năm 2021.

Ngược lại, những nhà đầu tư đã chuyển hướng sang các loại tài sản khác phần nào tránh được thiệt hại. Danh mục đầu tư truyền thống phân bổ 60% vào cổ phiếu và 40% vào trái phiếu mang lại lợi nhuận hơn 1% trong tháng, nhờ diễn biến tích cực của thị trường thu nhập cố định.

Quỹ ETF lớn nhất theo dõi trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn dài, có mã TLT, tăng hơn 5%, đánh dấu tháng tăng mạnh nhất trong hơn một năm.

Trên thị trường chứng khoán, nhóm cổ phiếu tiện ích và hàng tiêu dùng thiết yếu, vốn được đánh giá ít chịu tác động từ những biến động của nền kinh tế, nổi lên như những nhóm dẫn đầu khi đều tăng hơn 10% trong tháng 10.

Đáng chú ý, chỉ số S&P 500 tính theo phương pháp tỷ trọng bằng nhau, tức mỗi doanh nghiệp đều có mức độ ảnh hưởng như nhau bất kể quy mô vốn hóa, đã tăng gần 5% trong tháng 10.

Chỉ số này ghi nhận mức vượt trội so với S&P 500 truyền thống, vốn được tính theo giá trị vốn hóa thị trường, lớn nhất trong một tháng kể từ năm 2009. Phương pháp tỷ trọng bằng nhau giúp loại bỏ ảnh hưởng quá lớn của những doanh nghiệp có vốn hóa hàng đầu thị trường.

Cổ phiếu năng lượng cũng tăng mạnh theo đà đi lên của giá dầu thô, tạo thêm một lớp đệm giúp nhà đầu tư giảm bớt thiệt hại.

Xu hướng tìm kiếm sự an toàn của nhà đầu tư còn thể hiện ở việc nhóm cổ phiếu ít biến động ghi nhận mức sinh lời vượt trội so với nhóm cổ phiếu biến động mạnh. Chênh lệch hiệu suất giữa hai nhóm này lớn nhất kể từ năm 2002.

“Các nhà đầu tư đang lo sợ bởi thời điểm AI thực sự tạo ra dòng tiền tự do như kỳ vọng ngày càng bị đẩy xa hơn”, bà Sarah Ketterer, Tổng Giám đốc Causeway Capital Management, nhận định.

Nhà đầu tư cá nhân vẫn mạnh tay bắt đáy

Dù cổ phiếu công nghệ lao dốc, hoạt động mua vào khi giá giảm vẫn diễn ra khá rõ nét trong nhóm nhà giao dịch ngắn hạn.

Quỹ Direxion Daily Semiconductor Bull 3X ETF (SOXL), sản phẩm đầu tư sử dụng đòn bẩy nhằm mang lại lợi nhuận hàng ngày gấp ba lần biến động của một chỉ số cổ phiếu bán dẫn, đã thu hút lượng vốn ròng kỷ lục 7 tỷ USD trong tháng 10.

Trong khi đó, quỹ ProShares UltraPro QQQ (TQQQ), sản phẩm theo dõi chỉ số Nasdaq 100 với mức đòn bẩy tương tự, cũng thu hút thêm 2 tỷ USD.

“Rất khó khiến nhà đầu tư cá nhân từ bỏ vị thế trong ngắn hạn, bởi chiến lược mua vào mỗi khi thị trường giảm giá rõ ràng đã mang lại hiệu quả trong thời gian qua”, ông Alexander Altmann, Giám đốc toàn cầu phụ trách chiến lược giao dịch cổ phiếu ngắn hạn tại Barclays, nhận định.

Theo ông, để hành vi của nhóm nhà đầu tư này thực sự thay đổi, cần xuất hiện những chuyển biến mang tính cấu trúc, mà động lực chủ yếu đến từ bối cảnh kinh tế chứ không đơn thuần là diễn biến trên thị trường chứng khoán.

“Nếu người dân bắt đầu mất việc làm, đó thường là thời điểm hành vi của các nhà đầu tư cá nhân thay đổi”, ông Altmann nói.

Thoát khỏi ảnh hưởng của AI không dễ

Tuy nhiên, việc đa dạng hóa hoàn toàn khỏi các khoản đầu tư liên quan đến AI không phải điều dễ dàng.

Trong những năm gần đây, kỳ vọng về tác động của công nghệ này đã làm thay đổi sâu sắc thị trường chứng khoán, đẩy giá cổ phiếu của những doanh nghiệp được xem là bên thắng cuộc lên cao, đồng thời gây sức ép lên những doanh nghiệp bị coi là có nguy cơ tụt hậu, chẳng hạn các công ty phần mềm truyền thống.

Ngay cả trái phiếu Kho bạc Mỹ cũng có thể đã chịu ảnh hưởng từ làn sóng AI.

Nguyên nhân là các doanh nghiệp đang ồ ạt phát hành trái phiếu để huy động vốn đầu tư, qua đó cạnh tranh trực tiếp với Chính phủ Mỹ trong việc thu hút dòng tiền từ nhà đầu tư.

Tất cả những yếu tố này khiến việc tìm kiếm các khoản đầu tư thực sự có khả năng đa dạng hóa rủi ro trở nên khó khăn hơn, bởi phần lớn các loại tài sản đều có thể chịu tác động, theo cách này hay cách khác, từ sự thay đổi tâm lý thị trường đối với AI.

Đó là nhận định của ông Jack Janasiewicz, nhà quản lý danh mục đầu tư tại Natixis Investment Managers. “Một vấn đề là các tài sản biến động cùng chiều, một vấn đề khác là chúng biến động ngược chiều. Nhưng điều nhà đầu tư thực sự mong muốn là mức độ tương quan bằng 0, bởi khi đó mỗi loại tài sản có thể tăng giá và vận động theo những yếu tố riêng”, ông giải thích.

Theo ông Janasiewicz, việc bảo đảm sự cân bằng tốt hơn giữa các khoản đầu tư liên quan đến AI và không liên quan đến AI là một trong những vấn đề quan trọng nhất mà công ty ông phải giải quyết trong vài tháng qua.