Phong tỏa khẩn cấp công trường xây dựng, khai quật ‘kho báu’ hơn 1.000 hiện vật vàng bạc, mã não, đai ngọc… ở độ sâu 0,8m

Theo Sohu, ngày 15/10/1970, tại một công trường xây dựng ở làng Hà Gia, ngoại ô Tây An (Trung Quốc), công việc đang diễn ra bình thường thì nhóm công nhân đào xuống độ sâu khoảng 0,8m và bất ngờ phát hiện 1 chiếc chum gốm màu xám nằm dưới lớp đất.

Nhận thấy dấu hiệu bất thường, họ lập tức dừng thi công và thận trọng kiểm tra. Khi chiếc chum được mở ra, mọi người không khỏi sững sờ khi bên trong chứa số lượng lớn hiện vật bằng vàng và bạc hiếm thấy.

Ý thức đây có thể là phát hiện khảo cổ quan trọng, đội thi công nhanh chóng báo cáo cơ quan bảo vệ di vật địa phương. Bảo tàng tỉnh Thiểm Tây sau đó cử đoàn khảo cổ đến hiện trường để khảo sát khẩn cấp. Toàn bộ khu vực công trường được phong tỏa, các chuyên gia đồng thời mở rộng phạm vi tìm kiếm xung quanh.

Chỉ vài ngày sau, 1 chiếc chum gốm tương tự tiếp tục được phát hiện. Ngoài nhiều hiện vật vàng bạc, chiếc chum này còn chứa các loại đá quý nhiều màu sắc. Bề mặt chum phủ lớp xỉ bạc, cho thấy dấu tích của quá trình chế tác kim loại cổ đại.

Đáng chú ý, các nhà khảo cổ tìm thấy 1 chiếc cốc mã não đầu thú tinh xảo làm từ mã não đỏ quý hiếm. Hiện vật được đánh giá có kỹ thuật chế tác vượt trội, thể hiện rõ sự giao thoa nghệ thuật Đông - Tây trong thời kỳ nhà Đường.

Toàn bộ cổ vật được vận chuyển về Bảo tàng tỉnh Thiểm Tây để kiểm kê và bảo quản. Kết quả thống kê cho thấy hơn 1.000 hiện vật vàng bạc cùng nhiều báu vật khác như mã não, đai ngọc, tiền đồng và lá vàng đã được khai quật. Bộ sưu tập này về sau được giới chuyên môn đặt tên là “Bảo vật Hà Gia thôn”, được đánh giá có giá trị khảo cổ và lịch sử đặc biệt quan trọng, trong đó nhiều hiện vật được xác định là độc bản cấp quốc gia.

Tuy nhiên, khi dư luận vẫn đang quan tâm đến phát hiện lớn này, một vấn đề bất ngờ xuất hiện. Theo ghi nhận ban đầu, số lá vàng khai quật được có tổng trọng lượng hơn 5kg. Thế nhưng sau nửa năm lưu giữ tại bảo tàng, khi cân lại, trọng lượng chỉ còn 4kg. Sự chênh lệch này khiến không ít người đặt nghi vấn về khả năng thất thoát hiện vật.

Trước những thắc mắc đó, các nhà khoa học thuộc Đại học Tây Bắc đã tiến hành kiểm tra và phân tích toàn bộ quy trình đo đạc. Kết quả cho thấy nguyên nhân hoàn toàn mang tính khoa học. Lần cân đầu tiên được thực hiện khi các lá vàng vẫn đặt trong chiếc bình từng được ngâm nước khiến bề mặt kim loại còn giữ độ ẩm đáng kể. Lượng nước bám trên hiện vật đã làm tăng trọng lượng ghi nhận ban đầu.

Trong quá trình bảo quản, nước dần bay hơi tự nhiên. Đến lần cân sau, trọng lượng các lá vàng trở về mức thực tế dẫn đến con số giảm so với ban đầu. Như vậy, vàng không hề “biến mất” mà sự chênh lệch chỉ do hiện tượng bốc hơi nước. Sau khi kết luận khoa học được công bố, các nghi vấn về thất lạc cổ vật cũng nhanh chóng được giải tỏa.