Phong tỏa khẩn cấp hơn 11kg vàng, 146kg bạc do người nông dân phát hiện khi đào móng nhà

Ngày 5/10/1970, tại thôn Hà Gia, khu vực phía nam thành phố Tây An, tỉnh Thiểm Tây (Trung Quốc), một phát hiện tình cờ đã mở ra một trong những kho báu khảo cổ gây chấn động tại đất nước tỷ dân.

Cụ thể, trong lúc đào móng xây nhà, một người nông dân địa phương phát hiện một chiếc vò và một chiếc chum cổ bị chôn sâu khoảng 0,8m dưới lớp đất mặt. Ban đầu, sự việc không thu hút nhiều chú ý. Tuy nhiên, khi nắp vò bị đập vỡ, bên trong lộ ra hàng loạt hiện vật vàng bạc lấp lánh, khiến những người có mặt sững sờ.

Ngay sau đó, người dân đã báo tin cho Bảo tàng tỉnh Thiểm Tây. Nhận thấy tính chất nghiêm trọng của phát hiện, ban lãnh đạo bảo tàng báo cáo lên Ủy ban Quản lý Di tích Văn hóa tỉnh và các nhà khảo cổ nhanh chóng được cử tới phong tỏa hiện trường để khảo sát.

Ngày 11/10/1970, cách vị trí phát hiện đầu tiên khoảng một mét về phía bắc, một chiếc bình gốm khác tiếp tục được tìm thấy. Trong quá trình đào, âm thanh va chạm kim loại vang lên trong trẻo đã khiến đội khai quật lập tức dừng tay.

Sau khi làm sạch lớp đất bao quanh, các chuyên gia phát hiện một lỗ nhỏ trên thân bình nhưng toàn bộ hiện vật bên trong vẫn còn nguyên vẹn. Bên cạnh đó còn có một chiếc chum bạc chứa nhiều đồ vật quý giá.

Các chuyên gia xác định phần lớn hiện vật thuộc thời Nhà Đường (618-907), nhiều món được xem là đồ ngự dụng, mang giá trị lịch sử và nghệ thuật đặc biệt cao.

Hai chiếc bình gốm có kích thước tương đương nhau, cao 65cm, đường kính miệng 37,5cm và đường kính thân 60cm. Toàn bộ hiện vật được đưa vào kiểm kê, tổng cộng hơn 1.000 món, bao gồm đồ vàng bạc, thỏi bạc, bánh bạc, đĩa bạc, tiền xu, mã não, pha lê, ngọc bích, lá vàng, đá quý, chu sa, thạch anh, hổ phách và thạch nhũ.

Trong đó, riêng đồ vàng và bạc có 271 món. Tổng trọng lượng hiện vật vàng đạt khoảng 298 lượng (tương đương 11,175kg), còn bạc vượt quá 3.900 lượng (khoảng 146,25kg) - quy mô được đánh giá là vô cùng hiếm gặp.

Trong số các hiện vật có nhiều bảo vật như chén mã não đầu thú hay tượng “vũ mã hàm bôi” đã được đưa vào danh sách hiện vật cấm xuất cảnh triển lãm do giá trị đặc biệt quan trọng. Toàn bộ số hiện vật tìm thấy được thu giữ. Hiện nay, phần lớn các hiện vật được trưng bày tại Bảo tàng Quốc gia Trung Quốc và Bảo tàng Lịch sử Thiểm Tây.

Khác với nhiều phát hiện khảo cổ khác, số bảo vật này không phải đồ tùy táng trong lăng mộ hoàng gia mà được chôn giấu trong một hầm chứa. Đến nay, chưa có tài liệu lịch sử nào ghi chép rõ ràng về nguồn gốc hầm chứa bí ẩn này.

Ai là người đã chôn giấu số quốc bảo? Việc cất giấu diễn ra trong bối cảnh chiến loạn, biến động chính trị hay nhằm mục đích bảo vệ tài sản hoàng gia? Những câu hỏi này vẫn chưa có lời giải thỏa đáng.

Mặc dù được khai quật từ năm 1970, nhưng do bối cảnh lịch sử đặc biệt của thời kỳ đó, bộ sưu tập trong thời gian dài không được công bố rộng rãi, gần như chỉ lưu giữ trong kho bảo tàng.

Phải đến năm 2004, sau khi được phê duyệt, toàn bộ kho báu mới lần đầu tiên được trưng bày tập trung trước công chúng, tạo nên làn sóng quan tâm lớn trong giới nghiên cứu và xã hội.

Từ một phát hiện tình cờ dưới móng nhà dân, kho báu Hà Gia đã trở thành một trong những chứng tích quan trọng phản ánh sự phồn thịnh, tinh xảo và giao lưu văn hóa rực rỡ của thời Đường đồng thời để lại một bí ẩn lịch sử vẫn chưa được giải đáp trọn vẹn.