Phong tỏa khẩn cấp, tịch thu ‘kho vàng’ trị giá 11.000 tỷ do nông dân tìm được khi đào móng nhà

Theo 163, vào năm 1974, tại thôn Cổ Thành, huyện Phù Câu, tỉnh Hà Nam (Trung Quốc), từ 1 chiếc chum gốm cũ kỹ chôn sâu dưới lòng đất, các nhà khảo cổ đã mở ra nhiều phát hiện quan trọng về lịch sử tiền tệ thời Chiến Quốc.

Tháng 7/1974, khi đang đào móng sửa lại căn nhà cũ đã xuống cấp nghiêm trọng, ông Tôn Bản Lập bất ngờ nghe thấy tiếng lưỡi xẻng va vào vật cứng phát ra âm thanh lạ. Ban đầu, ông và người hàng xóm cho rằng đó chỉ là 1 tảng đá lớn. Thế nhưng, khi lớp đất được gạt đi, ánh kim loại mờ phản chiếu dưới nắng khiến họ không khỏi sững sờ. Đào sâu thêm, 1 chiếc chum cổ dần lộ diện.

Chiếc chum được khiêng vào nhà. Khi mở nắp, những thỏi vàng xếp kín bên trong lần lượt hiện ra, lấp lánh dưới ánh sáng. Khối tài sản vượt xa sức tưởng tượng của 2 người nông dân, khiến họ lặng người trong giây lát.

Thông tin về “chum vàng” nhanh chóng lan khắp thôn, thu hút đông đảo người dân kéo đến xem. Trước nguy cơ mất kiểm soát, ông Tôn Bản Lập nhận thức đây có thể là di vật lịch sử chứ không phải tài sản thông thường. Sau phút dao động, ông quyết định báo cáo sự việc với chính quyền và giao nộp toàn bộ hiện vật cho Nhà nước.

Chiều cùng ngày, chính quyền địa phương đã cử lực lượng đến thu hồi hiện vật, đồng thời phong tỏa khu vực để bảo vệ hiện trường. Tuy nhiên, qua kiểm tra, một số hiện vật đã bị hư hại do người dân nhầm lẫn. Đáng tiếc nhất là các đồng bạc của nước Sở có hình dáng giống chiếc xẻng bị xem là mảnh kim loại thông thường, thậm chí bị nung chảy hoặc dùng để vá nồi, làm suy giảm giá trị lịch sử.

Sau khi tiếp quản khu vực, đội khảo cổ tiến hành khai quật mở rộng và phát hiện dấu tích của một giếng cổ bị bỏ hoang gần vị trí chiếc chum. Dựa trên cấu trúc di tích và sự phân bố hiện vật, các chuyên gia nhận định đây có thể là kho tài sản do một quan chức hoặc phú thương nước Sở chôn giấu trong thời kỳ chiến loạn.

Tổng cộng, các nhà khảo cổ thu hồi được 392 hiện vật bằng vàng cùng nhiều đồng bạc, xác định là tiền vàng và tiền bạc bố của nước Sở thời Chiến Quốc. Đáng chú ý, những đồng bạc bố này được xác nhận là loại tiền kim loại sớm nhất từng được phát hiện tại Trung Quốc, qua đó đẩy mốc lịch sử giao dịch tiền tệ của quốc gia này sớm hơn hàng trăm năm so với các ghi chép trước đây.

Các đồng tiền vàng trong kho báu có khắc chữ cho thấy chúng được đúc tại 2 đô thành lớn của nước Sở. Giới chuyên môn cho rằng đây là lượng tiền được phát hành với quy mô lớn trong thời chiến nhằm duy trì hoạt động kinh tế. Sau khi nước Sở sụp đổ, kho tiền bị chôn vùi suốt gần 2.000 năm trước khi được phát hiện một cách tình cờ.

Tại thời điểm đó, trên thị trường đấu giá quốc tế, một đồng tiền vàng thời Chiến Quốc có thể đạt mức hàng chục triệu NDT. Tổng giá trị lô hiện vật mà ông Tôn Bản Lập giao nộp được ước tính vượt quá 3 tỷ NDT (khoảng 11.284 tỷ đồng).

Phát hiện tại huyện Phù Câu được giới khảo cổ đánh giá có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ về mặt học thuật mà còn ở giá trị văn hóa - lịch sử. Từ đó, Phù Câu được mệnh danh là “quê hương của tiền vàng - bạc”, trở thành điểm đến nghiên cứu và tham quan của nhiều học giả trong và ngoài nước.