Quốc gia đang nhập khẩu lao động hàng đầu châu Á và thế giới gấp rút đào tạo 100.000 lao động thành 'chuyên gia' AI

Đảo quốc sư tử đang bước vào một kỷ nguyên chuyển đổi số sâu rộng, nơi những người làm nghề kế toán, lễ tân, y tá hay luật sư không chỉ cần vững vàng về mặt chuyên môn mà còn phải thành thạo các công cụ trí tuệ nhân tạo. Tầm nhìn này vừa được Chính phủ Singapore chính thức hiện thực hóa thông qua Chương trình tác động AI Quốc gia, đặt ra một lộ trình tham vọng nhằm tái định hình lực lượng lao động và nâng tầm năng lực cạnh tranh của hàng vạn doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới.

Phổ cập công nghệ cho lực lượng lao động phi chuyên trách

Cụ thể hóa tầm nhìn trên, Chương trình tác động AI Quốc gia mang tên NAIIP đặt mục tiêu đào tạo khoảng 100.000 lao động có hiểu biết và kỹ năng ứng dụng AI từ nay đến năm 2029. Phát biểu trong phiên thảo luận ngân sách ngày 2/3, Bộ trưởng Phát triển Số và Thông tin Josephine Teo đã nhấn mạnh rằng sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa hiểu biết về công nghệ, chuyên môn đặc thù của từng ngành nghề và tư duy của con người sẽ tạo nên một lợi thế cạnh tranh vô cùng mạnh mẽ.

Theo bà, lực lượng lao động không nhất thiết phải chuyển hướng để trở thành những kỹ sư phần mềm chuyên biệt, mà điều quan trọng là mỗi cá nhân tự trang bị kiến thức để ứng dụng công cụ thông minh này vào việc giải quyết các bài toán thực tiễn trong chính lĩnh vực của mình. Để hỗ trợ nhóm lao động ngoài ngành công nghệ, Cơ quan Phát triển Truyền thông Infocomm sẽ chủ trì mở rộng sáng kiến TechSkills Accelerator. Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên các chương trình huấn luyện chuyên biệt được thiết kế riêng cho mảng kế toán và pháp lý, trước khi tiếp tục nhân rộng sang các lĩnh vực khác như quản trị nhân sự. Kể từ khi ra mắt vào năm 2016, sáng kiến này đã trở thành bệ phóng giúp hơn 24.300 lao động trung niên chuyển đổi thành công sang các vị trí an ninh mạng và điện toán đám mây.

Tái thiết kế quy trình làm việc và đề cao yếu tố con người

Theo kế hoạch, các chương trình AI dành cho giới trí thức sẽ được Chính phủ phối hợp xây dựng cùng Viện Kế toán Công chứng, Học viện Luật và Hiệp hội Luật sư Doanh nghiệp Singapore, dự kiến chính thức trình làng vào nửa đầu năm 2026. Thông qua các khóa học này, các kế toán viên sẽ được đào tạo bài bản cách ứng dụng AI trong việc tự động hóa quá trình lập báo cáo tài chính và giám sát tuân thủ rủi ro.

Trong khi đó, giới luật sư sẽ học cách khai thác sức mạnh của hệ thống máy học để tối ưu hóa việc nghiên cứu án lệ, rà soát tài liệu pháp lý và quản lý các bản hợp đồng phức tạp. Mục tiêu cốt lõi của chương trình là giúp lực lượng này tái thiết kế toàn bộ quy trình làm việc truyền thống, từ đó nâng cao hiệu suất và giải quyết vấn đề chuyên môn một cách triệt để hơn. Song song với kỹ năng thao tác công cụ, người học còn được đào tạo chuyên sâu về khía cạnh sử dụng AI có trách nhiệm và quản trị an toàn dữ liệu. Các nhà hoạch định chính sách tại Singapore luôn giữ vững quan điểm rằng dù trí tuệ nhân tạo có thể vượt trội tuyệt đối về tốc độ xử lý, nhưng chính kiến thức chuyên ngành và khả năng phán đoán của con người mới là yếu tố đóng vai trò quyết định trong việc định hướng và thẩm định kết quả cuối cùng.

Trợ lực cho doanh nghiệp vừa và nhỏ trước nguy cơ tụt hậu

Không chỉ tập trung vào yếu tố con người, chiến lược NAIIP còn dồn lực hỗ trợ khu vực doanh nghiệp với mục tiêu trang bị năng lực ứng dụng công nghệ mới cho khoảng 10.000 tổ chức trong ba năm tới. Theo Báo cáo kinh tế số Singapore mới nhất, tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa ứng dụng AI đã ghi nhận bước nhảy vọt từ 4,2% trong năm 2023 lên 14,5% vào năm 2024, trong khi con số này ở nhóm doanh nghiệp quy mô lớn cũng tăng trưởng ấn tượng từ 44% lên 62,5%.

Mặc dù tín hiệu thị trường khá lạc quan, Bộ trưởng Josephine Teo vẫn lên tiếng cảnh báo về kịch bản phân hóa công nghệ. Nếu làn sóng AI đi theo vết xe đổ của các cuộc cách mạng trước đây, viễn cảnh chỉ một nhóm nhỏ doanh nghiệp tiên phong bứt phá trong khi phần lớn các đơn vị quy mô nhỏ, nguồn lực eo hẹp bị bỏ lại phía sau là hoàn toàn có thể xảy ra. Để chủ động thu hẹp khoảng cách số này, Cơ quan Phát triển Truyền thông Infocomm sẽ khẩn trương triển khai khóa huấn luyện nâng cao lãnh đạo kỹ thuật số mang tên DLAB, trực tiếp giúp tầng lớp quản lý doanh nghiệp nâng tầm tư duy thông qua việc phát triển các dự án AI thực tiễn.

Cùng lúc đó, chương trình Hỗ trợ giải pháp năng suất của chính phủ cũng sẽ điều chỉnh tăng tỷ lệ các giải pháp có tích hợp AI từ mức 30% lên 50%. Nhìn chung, giới chức Singapore xác định nỗ lực phổ cập trí tuệ nhân tạo không chỉ đơn thuần là bài toán thúc đẩy tăng trưởng GDP, mà nó còn gắn liền mật thiết với việc kiến tạo cơ hội khởi nghiệp, bảo vệ sinh kế dài hạn cho người lao động và duy trì sự phát triển bền vững của toàn xã hội.