Quốc gia Đông Nam Á tính trao dự án gần 13.000 tỷ đồng cho Huawei, Mỹ lập tức lên tiếng cảnh báo

Malaysia đang nghiêng về phương án sử dụng chip AI của Huawei cho chương trình AI chủ quyền trị giá 494 triệu USD (khoảng 12.800 tỷ đồng), bất chấp cảnh báo từ chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Theo một số nguồn tin, Malaysia đang đánh giá việc dùng phần cứng AI của Huawei làm nền tảng cho dự án nhằm tăng quyền kiểm soát đối với dữ liệu quốc gia. Chưa rõ nước này dự kiến mua bao nhiêu chip.

Huawei đã nhiều năm cải thiện hiệu năng chip AI trong bối cảnh Mỹ hạn chế khả năng tiếp cận các công cụ sản xuất chip. Dù vẫn kém xa Nvidia, tập đoàn Trung Quốc đang tìm cách mở rộng thị trường chip AI tại các trung tâm dữ liệu từ Đông Nam Á đến Trung Đông.

Trong khi đó, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim từng khẳng định nước này không muốn chỉ là bên tiêu thụ công nghệ do nước ngoài phát triển.

Chính phủ cũng khuyến khích các công ty viễn thông trong nước hợp tác với doanh nghiệp nước ngoài để xây dựng hệ sinh thái AI.

Chip Huawei nằm trong tầm ngắm của Mỹ

Dòng chip Malaysia đang cân nhắc là Ascend 910C, sản phẩm chủ lực của Huawei, thay vì dòng Ascend 950 mới hơn nhưng vẫn được sản xuất hạn chế.

Năm ngoái, chính quyền ông Trump cảnh báo việc sử dụng Ascend 910C có thể vi phạm quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ. Washington đang thúc đẩy các nước sử dụng phần cứng AI của Mỹ nhằm ngăn Trung Quốc chiếm ưu thế trong hạ tầng AI toàn cầu.

Nếu Malaysia chọn Huawei, đây sẽ là trường hợp đầu tiên được biết đến trong đó một Chính phủ nước ngoài chính thức lựa chọn chip AI Trung Quốc thay vì sản phẩm Mỹ.

Động thái này cũng có thể trở thành phép thử đối với quan hệ giữa Washington và những quốc gia không hoàn toàn đứng về phía Mỹ nhưng vẫn muốn thu hút đầu tư từ nước này.

Malaysia hiện sở hữu một trong những hệ sinh thái trung tâm dữ liệu AI tăng trưởng nhanh nhất thế giới, với sự hiện diện của nhiều doanh nghiệp Mỹ như Nvidia, Microsoft và Oracle.

Dữ liệu chủ quyền là điểm mấu chốt

Chương trình AI chủ quyền của Malaysia yêu cầu dữ liệu nhạy cảm, bao gồm thông tin Chính phủ, quân sự và tình báo, phải được lưu trữ trong nước.

Ông Anwar từng bày tỏ lo ngại về Đạo luật Cloud Act của Mỹ, theo đó tòa án Mỹ có thể yêu cầu các công ty công nghệ Mỹ cung cấp dữ liệu điện tử ngay cả khi dữ liệu được lưu trữ ở nước ngoài.

Vì vậy, Malaysia đã chọn Telekom Malaysia - một doanh nghiệp viễn thông có liên hệ với Nhà nước - làm đơn vị vận hành chủ chốt cho dự án.

Công ty này có quan hệ hợp tác với Huawei và sử dụng công nghệ của tập đoàn Trung Quốc trong hạ tầng đám mây, dù dịch vụ điện toán AI hiện tại vẫn dùng chip Nvidia.

Tuy nhiên, Washington lo ngại phần cứng Huawei có thể xử lý dữ liệu tình báo, bao gồm thông tin nhạy cảm do các Chính phủ nước ngoài cung cấp.

Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cảnh báo các nhà cung cấp “không đáng tin cậy” có thể đe dọa cơ sở hạ tầng trọng yếu, quyền riêng tư, sở hữu trí tuệ và an ninh quốc gia.

Các quan chức Malaysia dự kiến tới Washington vào cuối tháng này để thảo luận vấn đề. Chính phủ Anwar cũng đang xem xét một quy trình đấu thầu khác, qua đó cho phép Nvidia và các công ty Mỹ cạnh tranh trực tiếp hơn.