Quốc gia duy nhất trên thế giới từng không có muỗi

Trong khi muỗi là loài côn trùng phổ biến gần như khắp mọi nơi trên thế giới thì từng tồn tại một quốc gia trong thời gian dài không có sự hiện diện của loài côn trùng hút máu này, đó là Iceland.

Điều đáng chú ý là Iceland nằm gần với nhiều quốc gia có mật độ muỗi cao như Na Uy, Scotland hay Greenland. Tuy nhiên, trong suốt nhiều thập kỷ, các nhà khoa học không ghi nhận sự tồn tại của muỗi tại quốc đảo này.

Mặc dù Nam Cực cũng không có muỗi, nhưng đây không phải là một quốc gia có cư dân thường trú, do đó Iceland vẫn được xem là trường hợp đặc biệt trong số các quốc gia có chủ quyền.

Một trong những giả thuyết phổ biến cho rằng vị trí địa lý của Iceland đóng vai trò như một “lá chắn tự nhiên”. Quốc đảo này bao quanh là đại dương, khiến muỗi khó có khả năng tự di chuyển đến.

Tuy nhiên, theo các nhà khoa học, muỗi hoàn toàn có thể đi theo các phương tiện vận tải để tới đây. Gísli Már Gíslason - Giáo sư danh dự về thủy sinh học tại Đại học Iceland từng ghi nhận một cá thể muỗi trên chuyến bay từ Greenland. Ông cũng cho biết muỗi có thể sống sót nhiều giờ trong điều kiện nhiệt độ thấp, kể cả khi bám vào càng đáp máy bay.

Dù vậy, yếu tố được cho là mang tính quyết định đến việc Iceland không có muỗi lại nằm ở điều kiện khí hậu. Iceland có mùa đông kéo dài, cùng với chu kỳ đóng băng - tan băng diễn ra liên tục vào mùa thu và mùa xuân.

Những biến động nhiệt độ này khiến các vùng nước - môi trường sinh sản của muỗi liên tục bị gián đoạn, làm trứng và ấu trùng không thể phát triển thành cá thể trưởng thành.

Bên cạnh đó, dù Iceland có nhiều hồ nước nóng địa nhiệt không bị đóng băng nhưng nhiệt độ tại đây lại quá cao so với ngưỡng thích nghi của nhiều loài muỗi sống ở vùng vĩ độ cao.

Trạng thái “không muỗi” của Iceland đã thay đổi vào tháng 10/2025, khi các nhà nghiên cứu phát hiện 3 cá thể muỗi hoang dã (gồm hai con cái và một con đực) tại khu vực Kjós, gần Reykjavik.

Các mẫu vật này được xác định thuộc loài Culiseta annulata - một loài có phạm vi phân bố rộng từ Bắc Phi đến Bắc Siberia. Loài muỗi này được đánh giá có khả năng thích nghi tốt với khí hậu lạnh nhờ khả năng trú đông của cá thể trưởng thành trong các khu vực kín gió.

Hiện, chưa xác định chính xác con đường xâm nhập của loài muỗi này vào Iceland, song các giả thuyết được đưa ra bao gồm việc di chuyển qua tàu biển, container hàng hóa hoặc các phương tiện vận tải quốc tế khác.

Việc phát hiện muỗi tại Iceland đặt ra nhiều vấn đề mới cho giới khoa học, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu đang làm thay đổi môi trường sống của nhiều loài sinh vật.

Theo nhiều nghiên cứu, khi biến đổi khí hậu diễn ra nhanh hơn, mang đến nhiều đợt nắng nóng, bão và lũ lụt hơn, phạm vi phân bố của muỗi đang ngày càng mở rộng. Ngoài ra, nhiệt độ tăng cao cũng cho phép muỗi phát triển nhanh hơn và sống lâu hơn.

Dù mới chỉ ghi nhận số lượng rất hạn chế, sự xuất hiện của muỗi có thể là tín hiệu cho thấy các điều kiện tự nhiên vốn từng ngăn cản loài này đang dần thay đổi.

Trong thời gian tới, các nghiên cứu sâu hơn sẽ cần được thực hiện để đánh giá khả năng hình thành quần thể muỗi ổn định tại quốc gia từng được xem là “vùng đất không muỗi” này.