Quốc gia là cửa ngõ kết nối giữa EU, châu Phi và Trung Đông áp thuế phòng vệ với thép cán nóng HRC, Việt Nam chịu mức 19%

Theo thông tin từ Phái đoàn Việt Nam tại Geneva, Maroc đã gửi thông báo tới Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) về việc dự kiến gia hạn biện pháp tự vệ đối với sản phẩm thép cán nóng (HRC) nhập khẩu thêm 3 năm, từ ngày 19/6/2026 đến ngày 18/6/2029.

Đây là vụ việc tự vệ toàn cầu, áp dụng đối với nhiều nguồn cung, trong đó có thể ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam.

Maroc là quốc gia nằm ở Bắc Phi, giáp Đại Tây Dương và Địa Trung Hải, rất gần châu Âu với dân số hơn 37 triệu người. Đây được xem là nơi kết nối thương mại giữa EU, châu Phi và Trung Đông.

Duy trì thuế tự vệ 19%, giảm dần theo mỗi năm

Theo thông báo, sản phẩm bị áp dụng bao gồm thép cán nóng dạng cuộn và không cuộn, thuộc nhiều mã HS như 72.08, 72.11, 72.25, 72.26…

Biện pháp tự vệ được áp dụng dưới dạng thuế bổ sung 19% theo trị giá hàng hóa, sau đó dự kiến giảm dần mỗi 1%/năm trong thời gian gia hạn nhằm phù hợp với quy định của WTO về nới lỏng dần biện pháp.

Trước đó, biện pháp này đã được Maroc áp dụng từ tháng 6/2020, sau đó gia hạn đến năm 2026. Việc tiếp tục kéo dài thêm 3 năm cho thấy xu hướng duy trì bảo hộ đối với ngành thép nội địa.

Ngành thép nội địa vẫn được đánh giá “dễ tổn thương”

Trong quá trình rà soát, cơ quan điều tra Maroc cho biết một số chỉ số của ngành sản xuất thép trong nước đã cải thiện, nhưng nhìn tổng thể vẫn ở trạng thái dễ bị tổn thương.

Các yếu tố được xem xét bao gồm sản lượng, công suất, tỷ lệ sử dụng công suất, doanh số, chi phí, lợi nhuận và tồn kho.

Đáng chú ý, lượng nhập khẩu thép cán nóng đã giảm trong giai đoạn gần đây (từ 47.579 tấn nửa đầu năm 2024 xuống 33.169 tấn cùng kỳ năm 2025). Dù vậy, tồn kho vẫn duy trì ở mức cao, phản ánh áp lực cạnh tranh vẫn chưa được giải tỏa hoàn toàn.

Ở góc nhìn dài hơn, Maroc cho rằng nếu dỡ bỏ biện pháp, nhập khẩu có thể tăng trở lại do ba yếu tố chính:

- Dư thừa công suất thép toàn cầu

- Biến động địa chính trị làm thay đổi dòng chảy thương mại

- Xu hướng gia tăng bảo hộ tại nhiều thị trường

Những yếu tố này có thể khiến hàng hóa bị “chuyển hướng” vào thị trường Maroc.

Việt Nam không nằm trong danh sách được loại trừ

Theo quy định của WTO, một số nước đang phát triển có thể được loại trừ khỏi biện pháp tự vệ.

Tuy nhiên, trong thông báo lần này, Việt Nam không nằm trong danh sách được loại trừ, trong khi một số nước ASEAN như Campuchia, Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan… được miễn áp dụng.

Điều này đồng nghĩa với việc thép cán nóng từ Việt Nam khi xuất khẩu sang Maroc sẽ tiếp tục chịu thuế tự vệ trong toàn bộ giai đoạn gia hạn.

Trong bối cảnh biện pháp được kéo dài, các doanh nghiệp xuất khẩu thép cần lưu ý một số vấn đề:

- Rà soát kế hoạch xuất khẩu sang Maroc giai đoạn 2026–2029, đặc biệt là các hợp đồng và lịch giao hàng

- Kiểm tra kỹ phạm vi sản phẩm, mã HS và đặc tính kỹ thuật để tránh rủi ro áp thuế

- Theo dõi khả năng tham vấn giữa các bên liên quan tại WTO

- Chủ động đa dạng hóa thị trường xuất khẩu để giảm phụ thuộc

Việc Maroc tiếp tục gia hạn biện pháp tự vệ cho thấy các rào cản thương mại đối với ngành thép vẫn đang duy trì ở mức cao. Trong bối cảnh đó, khả năng thích ứng thị trường và quản trị rủi ro thương mại sẽ ngày càng trở thành yếu tố quan trọng đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Việt Nam xuất khẩu 416.000 tấn HRC trong quý I/2026

Theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), tình hình sản xuất thép cuộn cán nóng của Việt Nam đang tăng mạnh. Riêng quý I/2026, tổng sản lượng sản xuất đạt 2,4 triệu tấn, tăng 30,5% so với cùng kỳ. Sản lượng bản hàng đạt 2,36 triệu tấn, tăng 23,6% sov ới cùng kỳ, trong đó xuất khẩu đạt 416.000 tấn, tăng hơn 2 lần so với cùng kỳ.

Với thép nói chung, trong quý I/2026, Việt Nam xuất khẩu 2,87 triệu tấn, tăng 4,5% so với cùng kỳ; giá trị xuất khẩu ước đạt 1,74 tỷ USD, giảm 2,4% so với cùng kỳ. Về cơ cấu thép xuất khẩu, riêng thép cán nóng chiếm 25% tổng sản lượng xuất khẩu trong kỳ.

Thị trường xuất khẩu chính của Việt Nam là khu vực Asean (34,52%), Hoa Kỳ (18,77%), khu vực EU (17,1%), Ấn Độ (6,64%) và Thổ Nhĩ Kỳ (4,12%).