Quốc hội 'chốt' bỏ ngưỡng chịu thuế 500 triệu, đề xuất lên 1 tỷ đồng/năm với hộ kinh doanh từ 2026

Quốc hội vừa chính thức thông qua một thay đổi đáng chú ý trong chính sách thuế, tác động trực tiếp tới hàng triệu hộ kinh doanh trên cả nước.

Sáng 24/4, với hơn 93% đại biểu tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuế gồm thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế tiêu thụ đặc biệt.

Điểm mới đáng chú ý là việc không còn quy định “cứng” ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng/năm để xác định nghĩa vụ nộp thuế đối với cá nhân, hộ kinh doanh như trước đây. Thay vào đó, Quốc hội giao quyền cho Chính phủ chủ động điều chỉnh mức ngưỡng này theo từng giai đoạn.

Tương tự, ngưỡng doanh thu được miễn thuế đối với doanh nghiệp nhỏ cũng không còn được ấn định trong luật mà sẽ do Chính phủ quy định. Các nội dung này sẽ bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.

Trong báo cáo tiếp thu, giải trình, Chính phủ cho biết đang dự kiến nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh lên mức 1 tỷ đồng mỗi năm.

Ngưỡng miễn thuế dành cho doanh nghiệp nhỏ cũng được định hướng ở mức tương tự. Theo đánh giá của cơ quan điều hành, mức 1 tỷ đồng được cân nhắc kỹ lưỡng, phù hợp với bối cảnh hiện nay và đã tính toán đến tác động đối với ngân sách cũng như người nộp thuế.

Một trong những kỳ vọng khi điều chỉnh ngưỡng này là tạo động lực để hộ kinh doanh chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp. Đồng thời, mức 1 tỷ đồng cũng trùng với ngưỡng doanh thu mà hộ, cá nhân kinh doanh phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối với cơ quan thuế, qua đó giúp đảm bảo tính đồng bộ trong quản lý.

Trong phiên thảo luận ngày hôm qua (23/4), Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết cơ quan soạn thảo đã cân nhắc kỹ lưỡng trên nhiều phương diện, từ tác động đến ngân sách đến khả năng chịu đựng của người nộp thuế. Theo đó, mức 1 tỷ đồng/năm đã gấp đôi ngưỡng hiện hành, được đánh giá là phù hợp với bối cảnh kinh tế hiện nay. Tổng tác động từ việc nâng gấp đôi ngưỡng miễn thuế dự kiến làm giảm thu ngân sách khoảng 7.000 tỷ đồng, trong đó giảm khoảng 4.800 tỷ đồng từ hộ và cá nhân kinh doanh, và hơn 2.100 tỷ đồng từ khoảng 256.000 doanh nghiệp nhỏ.

Trước đó, nhiều đại biểu cũng bày tỏ sự đồng tình với việc nâng ngưỡng. Đại biểu Phạm Văn Hòa ủng hộ nâng lên 1 tỷ đồng để giảm gánh nặng tài chính cho hộ kinh doanh, song đề nghị tăng cường kiểm tra nhằm tránh gian lận kê khai.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Duy Thanh đề xuất mức cao hơn, lên tới 3 tỷ đồng, đồng thời kiến nghị cần có “khung cứng” trong luật để đảm bảo tính ổn định và khả năng dự báo cho người nộp thuế.

Cùng quan điểm cần thiết lập khung giới hạn, đại biểu Phan Đức Hiếu cho rằng luật nên quy định mức tối thiểu và tối đa của ngưỡng doanh thu chịu thuế. Trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ linh hoạt xác định mức cụ thể theo từng giai đoạn. Cách tiếp cận này vừa đảm bảo tính hợp hiến, vừa duy trì sự chủ động trong điều hành, đồng thời tránh tình trạng cơ sở kinh doanh “không muốn lớn” để né thuế.

Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân, hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng một năm sẽ phải nộp thuế theo thu nhập (doanh thu trừ chi phí). Còn theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, các mức thuế suất khác nhau với mức doanh thu 3 tỷ đồng, gồm 15% khi công ty có doanh thu dưới 3 tỷ; doanh thu 3-50 tỷ đồng chịu thuế 17%. Điều này đồng nghĩa, trường hợp nâng doanh thu miễn thuế lên hơn 3 tỷ đồng, cơ quan điều hành sẽ phải sửa các luật thuế liên quan để đồng bộ pháp lý.

Số liệu từ cơ quan thuế cho thấy, hiện cả nước có khoảng 2,56 triệu hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng mỗi năm. Bên cạnh đó, trong khoảng 900.000 doanh nghiệp đang hoạt động, nhóm doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ chiếm gần 94%.

Theo Bộ Tài chính, giai đoạn 2022–2025, Việt Nam có từ 3 đến 4 triệu hộ kinh doanh, trong đó hơn 2 triệu hộ duy trì kê khai thuế ổn định, đóng góp khoảng 2% tổng thu ngân sách. Riêng năm 2025, số thu từ khu vực này đạt 32.840 tỷ đồng, tăng 37,5% so với cùng kỳ.

Việc trao quyền chủ động điều chỉnh ngưỡng doanh thu cho Chính phủ được xem là bước đi nhằm tăng tính linh hoạt trong điều hành chính sách thuế, đồng thời mở ra khả năng điều chỉnh phù hợp hơn với thực tiễn kinh tế trong từng giai đoạn.