Quy mô thị trường trái phiếu còn thấp so với tiềm năng, chuyên gia chỉ ra 3 nút thắt cần tháo gỡ

Sáng ngày 6/5/2026, Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam phối hợp Hệ sinh thái truyền thông tài chính Người Quan Sát tổ chức hội thảo “Kinh tế tư nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, tại khách sạn Melia (Lý Thường Kiệt, Hà Nội).

Tại phần tham luận, câu chuyện “nút thắt” của thị trường trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục được đặt ra. Theo các chuyên gia, nếu không khơi thông được kênh dẫn vốn này, thị trường chứng khoán sẽ khó có thể hỗ trợ hiệu quả khu vực doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Nguyễn Đức Thông - Tổng Giám đốc Chứng khoán SSI cho biết quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp hiện vẫn còn khá khiêm tốn, chỉ tương đương khoảng 10% GDP - một tỷ lệ được đánh giá là thấp so với tiềm năng.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ 3 yếu tố chính. Thứ nhất là vấn đề niềm tin của nhà đầu tư. Giai đoạn 2022 - 2023 chứng kiến làn sóng rút vốn và bán tháo trái phiếu trên diện rộng, phần lớn xuất phát từ tâm lý lo ngại rủi ro. Trong khi đó, không ít doanh nghiệp vẫn duy trì hoạt động và dòng tiền ổn định. Tuy nhiên, khi niềm tin bị suy giảm, phản ứng dây chuyền là khó tránh khỏi.

Theo đó, yêu cầu cấp thiết là tăng cường minh bạch thông tin và công bố kịp thời, giúp nhà đầu tư có đủ cơ sở để đưa ra quyết định, hạn chế tình trạng rút vốn ồ ạt.

Bên cạnh đó, việc nâng cao hiểu biết tài chính cũng rất quan trọng, bởi trái phiếu doanh nghiệp vốn luôn đi kèm rủi ro nhất định. Mức lãi suất cao hơn tiền gửi ngân hàng cũng phản ánh phần bù rủi ro mà nhà đầu tư cần nhận thức rõ.

Thứ hai, thị trường còn thiếu vắng lực lượng nhà đầu tư tổ chức. Ở các thị trường phát triển, phần lớn trái phiếu được nắm giữ bởi các định chế tài chính, trong khi dòng tiền từ nhà đầu tư cá nhân thường được phân bổ thông qua các quỹ đầu tư trái phiếu. Mô hình này giúp giảm thiểu rủi ro biến động tâm lý và hạn chế tình trạng rút vốn đồng loạt. Trong khi đó, tại Việt Nam, số lượng và quy mô các quỹ đầu tư trái phiếu vẫn còn hạn chế, khiến thị trường thiếu đi “trụ đỡ” dài hạn.

Thứ ba là các rào cản về thủ tục và điều kiện phát hành. Sau giai đoạn biến động 2022 - 2023, việc huy động vốn qua trái phiếu trở nên khó khăn hơn, khi doanh nghiệp phải đáp ứng nhiều yêu cầu chặt chẽ. Dù từ năm 2025 đến nay, một số vướng mắc đã dần được tháo gỡ, song nhu cầu tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý theo hướng thuận lợi, minh bạch vẫn là rất lớn.

Đáng chú ý, yếu tố cốt lõi vẫn nằm ở chính doanh nghiệp phát hành. Việc minh bạch thông tin, công bố báo cáo tài chính đầy đủ, chính xác sẽ là nền tảng để khôi phục niềm tin thị trường. Khi có đủ dữ liệu, nhà đầu tư hoàn toàn có thể tự đánh giá mức độ rủi ro và đưa ra quyết định phù hợp.

Theo đại diện SSI, chỉ khi đồng thời cải thiện niềm tin, phát triển nhà đầu tư tổ chức và tháo gỡ rào cản pháp lý, thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới có thể thực sự trở lại vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn hiệu quả cho nền kinh tế.