Quỹ từ thiện của tỷ phú Phạm Nhật Vượng tài trợ 212 tỷ đồng xây dựng hệ thống công nghệ cảnh báo thiên tai đến tận cấp thôn, bản

Ngày 28/10/2026, Quỹ Thiện Tâm (Tập đoàn Vingroup), Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai và Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã ký kết hợp tác triển khai “Chương trình tăng cường năng lực cảnh báo sớm và nâng cao năng lực ứng phó nhằm giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra tại Việt Nam” giai đoạn 2026-2030.

Theo biên bản ghi nhớ, chương trình tập trung vào ba trọng tâm gồm phát triển công cụ, phần mềm và giải pháp công nghệ phục vụ giám sát, dự báo, cảnh báo sớm; hỗ trợ trang thiết bị cho công tác dự báo, cảnh báo, chỉ đạo, điều hành và ứng phó thiên tai; đồng thời nâng cao năng lực ứng phó, hành động sớm của cộng đồng thông qua đào tạo, tập huấn, diễn tập và phổ biến kiến thức, kỹ năng phòng, chống thiên tai.

Chương trình được triển khai trong 5 năm, chia thành hai giai đoạn. Trong giai đoạn 2026-2028, Quỹ Thiện Tâm dự kiến tài trợ 212 tỷ đồng để xây dựng, nâng cấp các hệ thống công nghệ, phần mềm phòng, chống thiên tai và thí điểm mô hình phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro tại 5 tỉnh, thành phố gồm Tuyên Quang, Thái Nguyên, Hà Tĩnh, Đà Nẵng và Đắk Lắk. Sang giai đoạn 2029-2030, chương trình dự kiến được mở rộng tới các địa phương khác.

Về công nghệ dự báo và cảnh báo sớm, chương trình sẽ tập trung nâng cấp Hệ thống giám sát thiên tai Việt Nam (VNDMS), đồng thời xây dựng hệ thống giám sát thiên tai cấp tỉnh, bảo đảm kết nối đồng bộ trong công tác chỉ đạo, giám sát và báo cáo từ Trung ương đến địa phương.

Đáng chú ý, các bên sẽ phát triển những mô hình dự báo có độ chi tiết cao, cung cấp thông tin sát với diễn biến thiên tai tại từng địa bàn. Trong đó, hệ thống có thể cảnh báo mưa dông trực tiếp tới vị trí người dùng trước từ 30 phút đến 3 giờ; dự báo lượng mưa và các yếu tố khí tượng theo giờ, chi tiết đến cấp phường, xã, đặc khu với thời hạn dự báo 10 ngày; cùng các mô hình dự báo có thời hạn từ 12 đến 72 giờ.

Bên cạnh đó, chương trình sẽ triển khai các giải pháp cảnh báo lũ theo lưu vực sông, đánh giá tác động ngập lụt đến cấp phường, xã; xây dựng bản đồ rủi ro thiên tai đến cấp xã; nâng cấp hệ thống cảnh báo lũ quét, sạt lở đất và thử nghiệm khoanh vùng cảnh báo đến cấp thôn, bản.

Các phần mềm và bản đồ số phục vụ ứng phó thiên tai sẽ là cơ sở để chính quyền xác định khu vực có nguy cơ, chủ động xây dựng phương án ứng phó và tổ chức sơ tán người dân khi cần thiết.

Song song với phát triển công nghệ, chương trình sẽ hỗ trợ trang thiết bị phục vụ tính toán, vận hành mô hình dự báo, quan trắc, truyền dữ liệu và thu thập thông tin tại hiện trường. Tại các địa phương, thiết bị cảnh báo sớm, dự báo khí tượng thủy văn và phục vụ cứu hộ, cứu nạn được kỳ vọng góp phần nâng cao năng lực theo dõi, chỉ huy và ứng phó thiên tai.

Để công nghệ và thiết bị phát huy hiệu quả, chương trình cũng chú trọng đào tạo cán bộ cấp xã trong việc sử dụng hệ thống giám sát và phần mềm bản đồ ứng phó thiên tai, xây dựng phương án sơ tán an toàn, tổ chức diễn tập và phổ biến kỹ năng phòng, chống thiên tai tại cộng đồng.

Phát biểu tại lễ ký kết, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho biết công tác dự báo, cảnh báo thiên tai hiện còn gặp nhiều khó khăn do mạng lưới quan trắc tại một số khu vực còn thiếu, dữ liệu chưa được kết nối đồng bộ, trong khi thông tin về tác động cụ thể tới người dân và hạ tầng còn hạn chế.

Ông kỳ vọng chương trình hợp tác ba bên sẽ góp phần chuyển công tác ứng phó thiên tai từ dự báo hiện tượng sang cảnh báo tác động, rủi ro; từ cung cấp thông tin sang hỗ trợ hành động cụ thể, lấy bảo vệ tính mạng người dân làm ưu tiên cao nhất.

Trong quá trình triển khai, các bên sẽ ưu tiên những địa bàn có nguy cơ thiên tai cao, chú trọng các nhóm dân cư dễ bị tổn thương, đồng thời bảo đảm tính bền vững và khả năng nhân rộng của các mô hình.

Ông Lý Minh Tuấn, Giám đốc Quỹ Thiện Tâm, cho biết: “Một khoản hỗ trợ sau thiên tai có thể giúp người dân dựng lại mái nhà đã đổ, nhưng một cảnh báo đến đúng lúc có thể giúp họ sơ tán trước khi lũ về, bảo vệ tính mạng của cả gia đình và tránh được những tổn thất không gì bù đắp được.

Hay một chuyến cứu trợ có thể giúp người dân vượt qua những ngày thiếu thốn, nhưng việc trang bị kiến thức, kỹ năng ứng phó, thông tin cảnh báo dễ tiếp cận và năng lực chủ động phòng tránh có thể giúp cả một cộng đồng vững vàng hơn trước những mùa thiên tai tiếp theo… Xuất phát từ những nhu cầu cấp thiết ấy, Quỹ Thiện Tâm đang chuyển hướng mạnh mẽ từ ‘cứu trợ khẩn cấp’ sang ‘chủ động phòng ngừa, cảnh báo sớm’”.