Rủi ro năng lượng từ Trung Đông: 'Việt Nam tăng dự phòng nguồn cung xăng dầu'

Bối cảnh kinh tế thế giới tiềm ẩn nhiều rủi ro

Từ ngày 28/2/2026, Mỹ và Israel đã tiến hành cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào Iran, đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng trong căng thẳng tại khu vực Trung Đông. Diễn biến này làm gia tăng những rủi ro đối với thị trường năng lượng toàn cầu cũng như hoạt động thương mại quốc tế.

Đối với Việt Nam – một nền kinh tế có độ mở lớn, vừa xuất khẩu nhiều hàng hóa tiêu dùng vừa phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhiên liệu và năng lượng nhập khẩu – những biến động địa chính trị nói trên được dự báo sẽ ảnh hưởng không nhỏ tới hoạt động sản xuất trong nước cũng như giao thương, xuất khẩu.

Trao đổi với báo chí, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 01/NQ-CP và Nghị quyết 23/NQ-CP, Bộ Công Thương đã xây dựng Kế hoạch 1081/BCT-KHTC nhằm triển khai đồng bộ các nhiệm vụ được giao, với mục tiêu vừa thúc đẩy tăng trưởng, vừa bảo đảm ổn định thị trường trong bối cảnh kinh tế thế giới tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Theo Thứ trưởng, trong quá trình xây dựng kế hoạch hành động cho năm 2026 – năm đặt mục tiêu tăng trưởng cao – Bộ Công Thương đã tính đến các biến số địa chính trị có thể tác động đến hoạt động sản xuất, thương mại và năng lượng. Trước những diễn biến phức tạp tại Trung Đông, Bộ đã nhanh chóng kích hoạt các kịch bản ứng phó nằm trong khuôn khổ kế hoạch này.

Cụ thể, các giải pháp của ngành Công Thương tập trung vào ba trụ cột chính. Thứ nhất là bảo đảm an ninh năng lượng và nguồn cung xăng dầu – yếu tố được coi là “mạch máu” của nền kinh tế. Thứ hai là tăng cường giám sát thị trường và điều tiết cung cầu hàng hóa thiết yếu, nhất là trong bối cảnh chi phí logistics có thể tăng cao do rủi ro vận tải quốc tế, từ đó phát sinh nguy cơ đầu cơ, găm hàng. Thứ ba là đẩy mạnh cảnh báo sớm và nâng cao khả năng phản ứng linh hoạt trong chuỗi cung ứng.

Để thực hiện nhiệm vụ này, Bộ Công Thương phối hợp chặt chẽ với các cơ quan đại diện thương mại Việt Nam ở nước ngoài nhằm cập nhật liên tục diễn biến thị trường quốc tế, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu chủ động điều chỉnh lộ trình vận chuyển, phương thức thanh toán và kế hoạch kinh doanh khi cần thiết. Đồng thời, Bộ cũng duy trì cơ chế phối hợp liên ngành với các bộ, ngành liên quan, trong đó có Bộ Tài chính, nhằm điều hành giá xăng dầu theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.

Đáng chú ý, trước những diễn biến phức tạp của thị trường năng lượng, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng. Bộ Công Thương được giao làm cơ quan thường trực của tổ công tác này, có trách nhiệm cập nhật tình hình và báo cáo nhanh hằng ngày để phục vụ công tác điều hành trong bối cảnh thị trường thế giới biến động mạnh.

Hạn chế đứt gãy nguồn cung thế nào?

Liên quan đến nguồn cung xăng dầu trong nước, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết việc bảo đảm an ninh năng lượng là một trong những trụ cột quan trọng của kế hoạch hành động năm 2026.

"Để hạn chế nguy cơ đứt gãy nguồn cung do rủi ro vận tải quốc tế, Bộ Công Thương đang thúc đẩy các doanh nghiệp đầu mối đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, tránh phụ thuộc quá lớn vào một khu vực địa lý", ông Tân nói.

Theo đó, ông Tân khẳng định các doanh nghiệp được khuyến khích tăng cường ký kết các hợp đồng dài hạn với đối tác tại khu vực Đông Nam Á, Australia và Mỹ nhằm bù đắp nguồn cung trong trường hợp các tuyến vận chuyển qua Trung Đông bị gián đoạn.

"Đồng thời, các doanh nghiệp đầu mối phải duy trì nghiêm túc mức dự trữ lưu thông theo quy định, sẵn sàng ứng phó khi nguồn cung trên thị trường thế giới bị thắt chặt. Song song với đó, các nhà máy lọc dầu trong nước cũng được yêu cầu duy trì hoạt động ổn định và ưu tiên nguồn cung cho thị trường nội địa", ông Tân nói.

Bên cạnh việc bảo đảm nguồn cung, công tác bình ổn thị trường và kiểm soát giá cả các mặt hàng thiết yếu cũng được Bộ Công Thương xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm góp phần giữ vững các cân đối lớn của nền kinh tế và kiểm soát lạm phát.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, Bộ Công Thương thường xuyên phối hợp với các hiệp hội ngành hàng, địa phương và doanh nghiệp để theo dõi sát diễn biến cung – cầu trên thị trường, đặc biệt đối với các mặt hàng nhạy cảm như xăng dầu, điện, khí đốt, sắt thép… Trong trường hợp phát sinh những yếu tố bất thường, Tổ điều hành thị trường trong nước sẽ tổ chức họp chuyên đề để đánh giá tình hình và kịp thời đề xuất các giải pháp điều hành phù hợp.

Về điều hành giá, Bộ Công Thương tiếp tục phối hợp với Bộ Tài chính thực hiện quản lý giá các mặt hàng quan trọng như điện và xăng dầu theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Đồng thời, cơ quan quản lý cũng theo dõi sát diễn biến giá khí đốt, sắt thép và các vật tư đầu vào quan trọng khác để chủ động đề xuất các biện pháp bình ổn khi cần thiết.

Theo lãnh đạo Bộ Công Thương, thông qua cơ chế phối hợp liên ngành, công tác dự báo sát thực tiễn và các giải pháp điều hành linh hoạt, những biện pháp này sẽ góp phần kiểm soát áp lực lạm phát chi phí đẩy, ổn định tâm lý thị trường, qua đó hỗ trợ duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động.