Sai phạm tại các dự án điện mặt trời khiến một doanh nghiệp năng lượng gánh hơn 800 tỷ đồng nợ xấu

CTCP Tập đoàn Hà Đô (HoSE: HDG) đang phải trích lập dự phòng lớn cho các khoản phải thu liên quan hai nhà máy điện mặt trời Hồng Phong 4 và SP Infra 1, trong bối cảnh các dự án này vướng những vấn đề được cơ quan chức năng chỉ ra về điều kiện hưởng giá điện ưu đãi.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất bán niên 2026 đã soát xét, tại ngày 30/6, Hà Đô ghi nhận hơn 939 tỷ đồng nợ xấu, trong đó đã trích lập dự phòng khoảng 936 tỷ đồng, tương đương gần như toàn bộ giá trị.

Đáng chú ý, riêng khoản phải thu từ Công ty Mua bán điện thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) bị xếp vào nợ xấu đã lên tới 804 tỷ đồng, chiếm hơn 85% tổng nợ xấu của Hà Đô. Con số này tăng gần 292 tỷ đồng chỉ trong nửa đầu năm, từ khoảng 512 tỷ đồng hồi đầu năm.

Khoản phải thu trên phát sinh từ các hợp đồng mua bán điện giữa Công ty Mua bán điện với CTCP Hà Đô Bình Thuận và CTCP Điện mặt trời Infra 1, gắn với hai nhà máy điện mặt trời Hồng Phong 4 và SP Infra 1. Cả hai dự án đều đang vướng các vấn đề liên quan đến điều kiện áp dụng cơ chế giá điện ưu đãi FIT.

Nhà máy điện mặt trời Hồng Phong 4 do Hà Đô Bình Thuận, công ty con của Hà Đô, làm chủ đầu tư. Dự án từng được Thanh tra Chính phủ đề cập trong kết luận thanh tra về việc thực hiện Quy hoạch điện VII và Quy hoạch điện VII điều chỉnh.

Theo kết luận thanh tra, chủ đầu tư Hồng Phong 4 đã xây dựng nhà máy trên khu vực đất dự trữ khoáng sản quốc gia khi chưa có ý kiến của Thủ tướng Chính phủ cho phép triển khai. Dự án đồng thời nằm trong nhóm được hưởng giá FIT nhưng chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện để áp dụng cơ chế giá ưu đãi.

Do đó, giá mua bán điện của dự án có thể phải được xác định lại theo quy định, đồng thời xử lý phần tiền điện đã được thanh toán theo mức giá FIT trước đó. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến Hà Đô phải đánh giá lại khả năng thu hồi các khoản phải thu liên quan dự án.

Tình trạng tương tự xuất hiện tại Nhà máy điện mặt trời SP Infra 1 do CTCP Điện mặt trời Infra 1 (công ty con của HDG), làm chủ đầu tư.

Nhà máy bắt đầu vận hành thương mại từ tháng 9/2020 và từng được áp dụng giá điện theo cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời. Tuy nhiên, dự án thuộc nhóm các nhà máy được công nhận ngày vận hành thương mại và hưởng giá ưu đãi trong khi chưa có văn bản của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền chấp thuận kết quả nghiệm thu công trình.

Những vướng mắc này khiến giá trị tiền điện Hà Đô thực tế được hưởng từ hai dự án chưa được xác định dứt điểm. Vì vậy, 804 tỷ đồng nợ xấu không nên hiểu đơn thuần là EVN mất khả năng thanh toán, mà chủ yếu phản ánh rủi ro một phần khoản phải thu có thể phải điều chỉnh nếu giá điện của các dự án được xác định lại.

Trong khi phải trích lập dự phòng lớn cho các khoản phải thu vì các dự án điện, mảng năng lượng vẫn là mảng kinh doanh chủ lực của Hà Đô.

Nửa đầu năm 2026, tập đoàn ghi nhận khoảng 1.175 tỷ đồng doanh thu thuần, gần như đi ngang so với cùng kỳ năm trước. Riêng hoạt động sản xuất và kinh doanh điện mang về khoảng 888 tỷ đồng, chiếm hơn 75% doanh thu, dù giảm 9,3% so với cùng kỳ.

Sau soát xét, lợi nhuận sau thuế của Hà Đô đạt hơn 386 tỷ đồng, tăng 86% so với con số doanh nghiệp tự lập trước đó. Sự thay đổi chủ yếu đến từ việc giá vốn hàng bán được điều chỉnh giảm gần 177 tỷ đồng, liên quan việc xác định lại chi phí sử dụng đất và giá vốn lũy kế của hoạt động bất động sản.