Sân bay Long Thành 'có biến' mới: ACV bất đồng thanh toán 339 triệu USD với liên danh Vietur

Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) vừa đưa ra báo cáo về sự bế tắc trong khâu thanh toán với IC Ictas – tập đoàn Thổ Nhĩ Kỳ đứng đầu liên danh Vietur tại dự án Sân bay Long Thành. Trọng tâm của sự việc nằm ở gói thầu 5.10 thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình nhà ga hành khách thuộc dự án thành phần 3 và yêu cầu bóc tách cơ cấu chi phí.

Nguồn cơn vấn đề bắt nguồn từ hồ sơ chào thầu của IC Ictas, trong đó hơn 338,8 triệu USD được nhà thầu đề xuất thanh toán bằng ngoại tệ cho các hạng mục cung cấp, lắp đặt thiết bị nhà ga. Tuy nhiên, trong quá trình rà soát hợp đồng theo Luật Đấu thầu 2013, ACV phát hiện một phần lớn thiết bị trong gói này có xuất xứ nội địa hoặc được mua qua các nhà cung cấp tại Việt Nam, đồng nghĩa với việc không đủ điều kiện pháp lý để thanh toán bằng đồng USD.

Nhằm minh bạch hóa dòng tiền, ACV đã chủ động chia các khoản chi phí này thành 4 nhóm phân loại: nhóm thiết bị được hoàn thiện tại Việt Nam; nhóm thiết bị xuất xứ nước ngoài, nhưng do nhà thầu phụ của IC Ictas mua qua nhà cung cấp trong nước; nhóm thiết bị xuất xứ 100% từ nước ngoài, do nhà thầu phụ của IC Ictas nhập khẩu trực tiếp; nhóm chi phí lắp đặt được thực hiện trong nước.

Theo phương án của ACV, những khoản thực tế phát sinh trong nước sẽ được quy đổi sang VNĐ dựa trên mốc tỷ giá 3 ngày trước thời điểm đóng thầu (tỷ giá trước ngày đóng thầu ghi nhận 1 USD = 23.650 đồng) để đảm bảo không vượt tổng mức đầu tư đã được phê duyệt.

Ở chiều ngược lại, nhà thầu Thổ Nhĩ Kỳ kiên quyết bác bỏ phương án này. Phía IC Ictas yêu cầu duy trì thanh toán 100% bằng USD hoặc bắt buộc phải áp dụng tỷ giá hiện hành (1 USD = 26.000 đồng), với lập luận rằng việc sử dụng tỷ giá cũ sẽ khiến họ gánh chịu rủi ro lỗ lũy kế khổng lồ do chênh lệch tỷ giá.

ACV đã gửi văn bản kiến nghị lên Bộ Xây dựng và các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để được hỗ trợ giải quyết. Chủ đầu tư yêu cầu một hướng dẫn dứt điểm về 4 yếu tố pháp lý cốt lõi: làm rõ trách nhiệm chào giá ngoại tệ của nhà thầu, nguyên tắc chốt đồng tiền thanh toán, tiêu chí phân loại chi phí trong/ngoài nước và cơ chế ấn định tỷ giá trong suốt vòng đời thực hiện hợp đồng.

Gói thầu 5.10 (xây dựng nhà ga hành khách) hiện là hạng mục có quy mô lớn nhất của toàn dự án Long Thành với giá trị trúng thầu lên tới hơn 27.800 tỷ đồng và gần 339 triệu USD (tương đương hơn 8.100 tỷ đồng). Liên danh Vietur do IC Ictas dẫn đầu, cùng sự tham gia của loạt doanh nghiệp nội địa tên tuổi (Vinaconex, Ricons, Newtecons, Hancorp...) từng vượt qua nhiều đối thủ để giành lấy siêu dự án này vào năm 2023.

Theo báo cáo của ACV, tình trạng bất đồng quan điểm nếu tiếp tục kéo dài sẽ có nguy cơ chuyển hóa thành các tranh chấp pháp lý. Điều này không chỉ đe dọa trực tiếp đến tiến độ thi công của toàn bộ công trình trọng điểm quốc gia mà còn có thể tạo ra những tác động nhất định đến môi trường đầu tư.