Sắp tới, người dân thuộc diện này có thể được Nhà nước tặng tới 4 triệu đồng tiền mặt

Trong bối cảnh mức sinh tại Việt Nam liên tục giảm xuống dưới ngưỡng thay thế, Bộ Y tế đang đề xuất một loạt chính sách nhằm khuyến khích sinh con, trong đó đáng chú ý là hỗ trợ tài chính trực tiếp cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi.

Nội dung này được đưa vào dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Dân số, hiện đang được lấy ý kiến rộng rãi và dự kiến trình Chính phủ trước ngày 30/4.

Theo dự thảo, mức hỗ trợ tài chính cơ bản là 2 triệu đồng cho mỗi lần sinh. Chính sách này áp dụng với nhiều nhóm đối tượng, bao gồm phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, phụ nữ sinh con tại các địa phương có mức sinh thấp (dưới 2,1 con/phụ nữ) và phụ nữ thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người.

Đáng chú ý, người thuộc đồng thời nhiều nhóm hỗ trợ sẽ được hưởng tất cả các chính sách tương ứng. Chẳng hạn, một phụ nữ vừa là người dân tộc thiểu số rất ít người, vừa sinh sống tại địa phương có mức sinh thấp có thể nhận tới 4 triệu đồng cho mỗi lần sinh.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng đề xuất hỗ trợ 900.000 đồng cho mỗi lần sàng lọc trước sinh và 600.000 đồng cho mỗi lần sàng lọc sơ sinh. Như vậy, tổng mức hỗ trợ liên quan đến chăm sóc thai kỳ và trẻ sơ sinh có thể lên tới 1,5 triệu đồng cho mỗi trường hợp.

Ngoài ra, các chính sách về an sinh khác cũng được lồng ghép như hỗ trợ người cao tuổi cô đơn, bệnh nặng không thể đến cơ sở y tế, đồng thời khuyến khích sự tham gia của các tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng trong chăm sóc người cao tuổi.

Về chế độ thai sản, dự thảo nêu rõ điều kiện và thủ tục hưởng khi sinh con thứ hai. Theo đó, lao động nữ được nghỉ thai sản 7 tháng, trong khi lao động nam có vợ sinh con được nghỉ 10 ngày làm việc, với điều kiện đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và tại thời điểm sinh đã có một con đẻ.

Hồ sơ và thủ tục thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, trong đó có giấy xác nhận sinh con thứ hai theo mẫu ban hành kèm nghị định.

Thực tế, một số địa phương đã chủ động triển khai chính sách hỗ trợ với mức cao hơn đề xuất của Bộ Y tế. Đơn cử như TP HCM hiện đang hỗ trợ 3 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi và dự kiến nâng lên 5 triệu đồng trong thời gian tới, trong bối cảnh đây là địa phương có mức sinh thấp nhất cả nước.

Dự thảo cũng cho phép chính quyền cấp tỉnh căn cứ khả năng ngân sách để quyết định mức hỗ trợ cao hơn, bảo đảm tính linh hoạt trong thực thi.

Những đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh mức sinh toàn quốc giảm đáng kể, từ 2,11 con/phụ nữ năm 2021 xuống còn 1,91 vào năm 2024 và khoảng 1,93 vào năm 2025.

Với xu hướng này, mục tiêu duy trì mức sinh thay thế vào năm 2030 được đánh giá là khó đạt. Theo dự báo của Bộ Y tế, nếu mức sinh tiếp tục giảm, Việt Nam có thể kết thúc thời kỳ dân số vàng vào năm 2036; đến năm 2044 lực lượng lao động bắt đầu suy giảm; năm 2051 dân số có thể tăng trưởng âm và trong giai đoạn 2069-2074, mỗi năm dân số giảm trung bình khoảng 461.000 người.

Trong bối cảnh đó, Luật Dân số được Quốc hội thông qua vào tháng 12/2025 đã đặt ra bốn mục tiêu lớn gồm duy trì mức sinh thay thế, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số. Dự thảo nghị định lần này được kỳ vọng sẽ cụ thể hóa các mục tiêu đó bằng các chính sách thiết thực và đồng bộ hơn.