Sau đòn thuế 12,5%, Việt Nam tiếp tục đối mặt 2 cuộc điều tra từ Mỹ

Chứng khoán KB vừa công bố báo cáo đánh giá về quyết định của Mỹ áp thuế 12,5% đối với hàng hóa Việt Nam theo Mục 301, với lý do đối tác thương mại không kiểm soát hiệu quả hàng hóa có yếu tố lao động cưỡng bức.

Theo KBSV, chính sách mới mang đến cả cơ hội lẫn thách thức cho hoạt động xuất khẩu của Việt Nam, song không làm thay đổi triển vọng của xuất khẩu và dòng vốn FDI trong năm 2026.

45 - 50% kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ tiếp tục được miễn thuế theo Mục 301

Về mặt tích cực, Mỹ tiếp tục duy trì và mở rộng danh mục hàng hóa được miễn trừ khỏi thuế Mục 301. Cụ thể, các nhóm thiết bị điện tử, công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn vẫn được giữ nguyên trong danh sách miễn trừ, đồng thời bổ sung thêm một số mặt hàng nông nghiệp, hóa chất và các sản phẩm khác.

KBSV cho biết, đây là lần thứ ba liên tiếp danh mục miễn trừ được duy trì qua các chính sách IEEPA, Mục 122 và Mục 301, cho thấy quan điểm của Mỹ về phạm vi miễn trừ đã tương đối ổn định. Điều này góp phần giảm rủi ro dài hạn đối với các ngành công nghệ cao.

Đáng chú ý, nhóm hàng được miễn trừ hiện chiếm khoảng 45 - 50% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ, đồng thời cũng là động lực chính thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu và thu hút vốn FDI trong giai đoạn 2025 đến nửa đầu năm 2026.

Ở chiều ngược lại, KBSV cho rằng điểm chưa như kỳ vọng là việc Mỹ thiết lập cơ chế hạn ngạch thuế quan đối với hàng dệt may của Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia. Theo cơ chế này, một phần hàng dệt may đáp ứng điều kiện có thể được miễn thuế Mục 301, trong khi Việt Nam không nằm trong nhóm được áp dụng.

Tuy nhiên, công ty chứng khoán lưu ý vẫn cần chờ thông tin chi tiết về quy mô hạn ngạch để đánh giá đầy đủ tác động cạnh tranh, cũng như khả năng dịch chuyển đơn hàng từ Việt Nam sang các quốc gia đối thủ.

Bên cạnh đó, KBSV cũng chỉ ra một số rủi ro vẫn còn bỏ ngỏ. Ngoài cuộc điều tra về lao động cưỡng bức đã có kết luận, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) tiếp tục mở thêm các cuộc điều tra theo Mục 301 liên quan đến sở hữu trí tuệ (nhắm trực tiếp vào Việt Nam) và dư thừa công suất (đối với 13 nền kinh tế, trong đó có Việt Nam).

Theo KBSV, động thái này cho thấy chính quyền Tổng thống Donald Trump đang tìm cách khôi phục mặt bằng thuế theo đạo luật IEEPA sau khi cơ chế này bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ hồi đầu tháng 2. Do chưa có thêm thông tin cụ thể, đơn vị phân tích sẽ tiếp tục theo dõi và cập nhật trong các báo cáo tiếp theo.

KBSV giữ nguyên triển vọng tích cực đối với xuất khẩu và FDI của Việt Nam

Nhìn chung, KBSV vẫn duy trì quan điểm rằng Mục 301 không làm thay đổi triển vọng tích cực của xuất khẩu và dòng vốn FDI vào Việt Nam trong năm 2026. Cơ sở của nhận định này gồm 4 yếu tố.

Thứ nhất, khoảng 45 - 50% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ thuộc nhóm điện tử, công nghệ cao và nằm ngoài phạm vi áp thuế Section 301.

Thứ hai, mức thuế 12,5% áp dụng với Việt Nam không chênh lệch đáng kể so với các đối thủ cạnh tranh trong khu vực.

Thứ ba, mức thuế mới vẫn thấp hơn đáng kể so với mức 20% trước đây theo đạo luật IEEPA.

Cuối cùng, Việt Nam tiếp tục duy trì các lợi thế về vị trí địa lý, môi trường chính trị ổn định và mạng lưới hiệp định thương mại tự do (FTA), qua đó hỗ trợ thu hút dòng vốn FDI.

Tuy vậy, KBSV cho rằng tác động của chính sách sẽ có sự phân hóa giữa các nhóm doanh nghiệp.

Trong đó, nhóm điện tử, công nghệ cao và bán dẫn - chủ yếu là doanh nghiệp FDI gần như không chịu tác động trực tiếp do được miễn thuế, đồng thời còn hưởng lợi từ khoảng cách thuế quan với Trung Quốc, tiếp tục là động lực thu hút FDI và thúc đẩy xuất khẩu.

Ngược lại, các ngành dệt may, cao su và gỗ, vốn là thế mạnh của doanh nghiệp trong nước, sẽ chịu nhiều sức ép hơn khi không thuộc diện miễn trừ và phải cạnh tranh với Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia - những quốc gia được hưởng ưu đãi theo cơ chế hạn ngạch của Section 301. Theo KBSV, xu hướng khó khăn của nhóm ngành này nhiều khả năng sẽ còn tiếp diễn.