Sau tháng 9/2026, ETF ngoại có thể rót tới 1 tỷ USD: Nhà đầu tư nội nên làm gì?

Chia sẻ tại chương trình Phố Tài chính (The Finance Street Talk show) trên VTV8, bà Nguyễn Thị Hằng Nga, CFA, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý Quỹ ĐTCK Vietcombank (VCBF) nhận định, nếu kịch bản nâng hạng diễn ra đúng lộ trình, thị trường chứng khoánViệt Nam có thể đón 0,5 – 1 tỷ USD vốn thụ động sau tháng 9/2026.

Tuy nhiên, theo bà Nga, dòng tiền sẽ không đến trong một thời điểm duy nhất, mà trải qua ba giai đoạn rõ rệt, và mỗi giai đoạn đặt ra chiến lược khác nhau cho nhà đầu tư nội.

Ba giai đoạn của dòng vốn

Giai đoạn 1: Trước tháng 3/2026 – tiền vào vì kỳ vọng

Thị trường thường phản ứng trước khi thông tin chính thức được công bố. Theo bà Nga, từ nay đến trước kỳ rà soát giữa kỳ tháng 3/2026 của FTSE Russell, dòng vốn chủ động sẽ gia tăng nhờ kỳ vọng nâng hạng.

Bài học từ Kuwait cho thấy, trong nửa cuối năm 2018, trước khi được FTSE nâng hạng, thị trường này đã hút ròng 700 triệu USD, cao hơn nhiều so với mức trung bình 200 triệu USD/năm trước đó. Tại Việt Nam, tín hiệu “đón đầu” từng xuất hiện trong quý III/2025 khi nhóm cổ phiếu chứng khoán tăng hơn 60% chỉ trong hơn hai tháng.

Giai đoạn 2: Tháng 3 – 9/2026 – tiền vào vì xác nhận

Nếu Việt Nam tiếp tục đáp ứng các tiêu chí và được xác nhận nâng hạng trong kỳ rà soát tháng 3, dòng vốn chủ động, đặc biệt từ các quỹ ngoại được kỳ vọng tiếp tục giải ngân mạnh trước thời điểm có hiệu lực chính thức vào tháng 9/2026. Đây là giai đoạn thị trường có thể duy trì đà tăng nhờ sự kết hợp giữa tâm lý tích cực và dòng tiền thực.

Giai đoạn 3: Sau tháng 9/2026 – tiền thụ động nhập cuộc

Khi nâng hạng có hiệu lực, các ETF tham chiếu theo bộ chỉ số thị trường mới nổi của FTSE sẽ buộc phải phân bổ vốn vào Việt Nam. Theo ước tính của VCBF, quy mô vốn thụ động có thể đạt 0,5 – 1 tỷ USD.

Song song đó, dòng vốn chủ động có thể tiếp tục gia tăng nếu định giá và cơ hội tăng trưởng đủ hấp dẫn. Ở chiều ngược lại, nhà đầu tư nội có thể bước vào chu kỳ chốt lời nếu thị trường đã tăng mạnh trước đó.

Một thực tế được bà Nga thẳng thắn chỉ ra, thị trường Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào nhà đầu tư cá nhân trong nước – nhóm vốn có xu hướng giao dịch ngắn hạn, sử dụng đòn bẩy cao và chịu tác động mạnh từ tâm lý. Nhà đầu tư nước ngoài hiện chỉ chiếm khoảng 9–10% giá trị giao dịch. Dù từng đóng vai trò dẫn dắt, vài năm gần đây dòng tiền nội đã áp đảo.

Tuy nhiên, bối cảnh 2026 có thể khác: việc siết chặt thị trường ngoại tệ tự do, kênh vàng bớt hấp dẫn hơn, và khả năng Mỹ tiếp tục hạ lãi suất. Những yếu tố này có thể làm giảm áp lực mất giá VNĐ, từ đó giảm động cơ bán ròng của khối ngoại và tạo điều kiện cho dòng tiền ngoại quay lại.

Nhà đầu tư nội nên làm gì?

Theo bà Nga, nhà đầu tư tổ chức quốc tế đòi hỏi rất cao: tăng trưởng bền vững, quản trị minh bạch, chuẩn mực ESG, quy mô vốn hóa lớn, tỷ lệ free float đủ cao và room ngoại thông thoáng.

Để nâng chất lượng dòng vốn, bà đề xuất bốn nhóm giải pháp.

Thứ nhất, mở rộng “hàng hóa” trên thị trường: Khuyến khích IPO và niêm yết mới thông qua ưu đãi thuế, tái khởi động cổ phần hóa và giảm sở hữu Nhà nước nhằm tăng quy mô và chiều sâu thị trường.

Thứ hai, nới room và mở cửa cho nhà đầu tư quốc tế: Kinh nghiệm từ Saudi Arabia cho thấy, sau khi được nâng hạng năm 2019, nước này nới lỏng điều kiện đầu tư cho tổ chức nước ngoài, qua đó nâng tỷ trọng trong rổ chỉ số thị trường mới nổi từ 3,2% lên 4,7%.

Thứ ba, cải thiện hạ tầng và thủ tục giao dịch: Thông tư 08/2026/TT-BTC cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh qua môi giới nước ngoài mà không cần mở tài khoản tại công ty chứng khoán Việt Nam.

Cuối cùng là minh bạch và chuẩn hóa quốc tế: Tăng cường công bố thông tin bằng tiếng Anh, áp dụng chuẩn ESG, nâng chuẩn quản trị theo thông lệ quốc tế để nâng sức hấp dẫn dài hạn.

Trong bối cảnh ba làn sóng vốn có thể diễn ra liên tiếp, chiến lược “đu sóng” ngắn hạn tiềm ẩn rủi ro cao khi thị trường đã phản ánh phần lớn kỳ vọng.

“Nhà đầu tư nội cần phân biệt rõ dòng tiền chủ động và thụ động, ưu tiên doanh nghiệp có nền tảng cơ bản, room ngoại còn dư địa. Hạn chế lạm dụng đòn bẩy ở giai đoạn thị trường hưng phấn, và chuẩn bị kịch bản chốt lời hợp lý nếu thị trường tăng nóng trước thời điểm nâng hạng chính thức”, CEO VCBF nhận định.

Nâng hạng không chỉ là câu chuyện thu hút 1 tỷ USD vốn ETF, mà là bước chuyển cấu trúc của thị trường. Câu hỏi không còn là “tiền có vào hay không”, mà là dòng tiền đó sẽ chọn lọc ra sao và ai đủ kiên nhẫn để đi cùng chu kỳ mới.