Sau Vinhomes, liệu có một ‘làn sóng’ đưa 500 tấn vàng trong dân vào nền kinh tế?

Doanh nghiệp bất động sản thuộc hệ sinh thái Vingroup mới đây công bố chương trình cho phép khách hàng sử dụng vàng nhàn rỗi để giao dịch mua bất động sản tại các dự án do doanh nghiệp phát triển. Động thái này ngay lập tức thu hút sự chú ý của giới tài chính bởi nó gợi mở một hướng đi mới: Đưa vàng vật chất trong dân tham gia mạnh hơn vào nền kinh tế thực.

Trong nhiều năm, vàng tại Việt Nam chủ yếu nằm trong két sắt, được xem như tài sản trú ẩn hơn là dòng vốn lưu thông. Nhưng khi nền kinh tế bước vào giai đoạn cần lượng vốn khổng lồ cho đầu tư hạ tầng, sản xuất, chuyển đổi số và tăng trưởng dài hạn, câu hỏi ngày càng lớn được đặt ra: Liệu Việt Nam có thể biến “núi vàng” trong dân thành nguồn lực tài chính thực sự?

Từ “vàng cất giữ” đến “vàng vận động”

Câu chuyện tài chính hóa vàng thực tế không mới. Tại nhiều kỳ họp Quốc hội, các chuyên gia và đại biểu từng đề xuất hàng loạt giải pháp như thành lập sở giao dịch vàng quốc gia, phát triển chứng chỉ vàng, quỹ đầu tư vàng, lưu ký vàng hay thậm chí phát hành trái phiếu chính phủ bằng vàng.

Điểm chung của các đề xuất là tìm cách chuyển đổi vàng vật chất thành tài sản tài chính có thể vận động trong hệ thống thay vì nằm bất động trong dân cư.

Dưới góc nhìn quỹ đầu tư trong chia sẻ tại một sự kiện tài chính cuối năm 2025, ông Lê Anh Tuấn - TGĐ Quỹ đầu tư Dragon Capital nhận định, khơi thông vàng trong dân là chủ đề rất hấp dẫn nhưng cực kỳ phức tạp về mặt kỹ thuật và chính sách. Ông cho rằng xu hướng chuyển từ vàng vật chất sang vàng số hóa là điều nên làm, song vấn đề lớn nhất nằm ở cách triển khai.

Bởi nếu không kiểm soát tốt, việc để vàng lưu thông quá mạnh có thể dẫn tới nguy cơ “vàng hóa” nền kinh tế, tức vàng dần thay thế vai trò của đồng nội tệ trong thanh toán và tích trữ. Đây là điều từng khiến nhiều quốc gia đối mặt với áp lực tỷ giá, lãi suất và suy giảm hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ.

Thế giới đã làm gì với vàng trong dân?

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy không có mô hình chung cho mọi quốc gia. Tại Ấn Độ – nơi người dân nắm giữ khoảng 30.000–35.000 tấn vàng, Chính phủ từng triển khai chương trình huy động vàng gửi ngân hàng để nhận lãi và phát hành trái phiếu gắn với giá vàng nhằm giảm nhu cầu nắm giữ vàng vật chất.

Tuy nhiên, kết quả khá hạn chế. Sau nhiều năm triển khai, lượng vàng huy động được vẫn quá nhỏ so với khối tài sản khổng lồ nằm trong dân. Nguyên nhân lớn nhất đến từ tâm lý chuộng vàng vật chất và niềm tin chưa đủ mạnh vào hệ thống tài chính.

Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ lại đi theo hướng tích hợp vàng trực tiếp vào hệ thống ngân hàng. Người dân có thể mở tài khoản tiết kiệm bằng vàng, gửi vàng vật chất để nhận lãi suất, rút lại bằng vàng hoặc tiền mặt, thậm chí sử dụng ATM vàng và vay thế chấp bằng vàng.

Nhờ cơ chế linh hoạt này, khoảng 80 tỷ USD vàng đã được đưa vào hệ thống ngân hàng, trở thành một trong những mô hình huy động vàng thành công nhất thế giới. Dù vậy, phần lớn vàng của người dân nước này vẫn tiếp tục nằm ngoài hệ thống chính thức.

Trung Quốc lại chọn hướng tiếp cận thận trọng hơn. Thay vì huy động vàng bằng mọi giá, Bắc Kinh tập trung xây dựng thị trường vàng minh bạch thông qua sở giao dịch vàng quốc gia, kiểm soát đầu cơ và quản lý nhập khẩu. Với quy mô kinh tế đủ lớn, Trung Quốc không quá áp lực trong việc phải “đánh thức” vàng trong dân.

Một mô hình đáng chú ý khác là Indonesia. Quốc gia này đã hợp pháp hóa mô hình “ngân hàng vàng”, cho phép cung cấp tài khoản tiết kiệm vàng, giao dịch vàng và cho vay thế chấp bằng vàng. Chỉ trong thời gian ngắn, hàng triệu người dân Indonesia đã tham gia các sản phẩm tài chính hóa vàng.

Việt Nam sẽ chọn con đường nào?

Khác với ngoại tệ hay bất động sản, vàng là tài sản đặc biệt vì vừa mang yếu tố tài chính, vừa gắn với tâm lý tích trữ truyền thống của người dân. Bởi vậy, bài toán lớn nhất không chỉ là tìm cách huy động vàng mà còn phải bảo đảm niềm tin vào đồng nội tệ và sự ổn định của hệ thống tài chính.

Động thái của Vinhomes có thể xem như một tín hiệu mở đầu cho xu hướng thử nghiệm các mô hình mới nhằm đưa vàng nhàn rỗi vào nền kinh tế. Nhưng để hình thành một “làn sóng” thực sự, thị trường sẽ cần nhiều hơn những chương trình riêng lẻ.

Điều giới đầu tư chờ đợi lúc này là một cơ chế đủ minh bạch, an toàn và có khả năng tạo niềm tin dài hạn cho người dân. Bởi bài học từ nhiều quốc gia cho thấy, vàng chỉ thực sự đi vào dòng chảy kinh tế khi người nắm giữ tin rằng tài sản của họ được bảo toàn và hệ thống vận hành đủ ổn định.

Giới phân tích nhận định, 500 tấn vàng trong dân có thể là nguồn lực khổng lồ cho tăng trưởng. Nhưng nếu thiếu một chiến lược bài bản, đây cũng có thể trở thành bài toán rủi ro với tỷ giá, lãi suất và chính sách tiền tệ. Và có lẽ, điều khó nhất không nằm ở việc huy động vàng, mà là làm sao để người dân sẵn sàng mở két sắt.