Shark Phú: Nhiều công ty hàng đầu tại Việt Nam từ 2020 đến nay gần như không tăng trưởng

Tại Diễn đàn Lãnh đạo Doanh nghiệp trẻ Việt Nam 2026, Chủ tịch Sunhouse Nguyễn Xuân Phú chỉ ra một thực tế khắc nghiệt: "Mọi người nhìn những công ty hàng đầu của Việt Nam ở thị trường nội địa như là Vinamilk hay là rất nhiều các hãng sản xuất, từ năm 2020 đến nay ở thị trường nội địa chúng ta gần như không tăng trưởng". Theo ông, dung lượng thị trường trong nước khá nhỏ nên các doanh nghiệp muốn mở rộng thêm dễ bị "chạm trần".

Khi thị trường trong nước không còn đủ dư địa để bứt phá, việc tiến ra thị trường quốc tế trở thành hành động tất yếu để duy trì đà tăng trưởng của doanh nghiệp. Tuy nhiên, khác với sân nhà là nơi doanh nghiệp được bảo vệ bởi các chính sách của Chính phủ, việc xuất ngoại đồng nghĩa với việc phải tự phá vỡ rào cản pháp lý, rào cản kỹ thuật và đối mặt với bài toán tốn kém nhất: thay đổi thói quen của người tiêu dùng.

Minh chứng cho sự khốc liệt của thị trường toàn cầu, Chủ tịch Sunhouse chia sẻ về cú vấp ngã đầu tiên khi đưa hàng lên nền tảng thương mại điện tử Amazon. Sai lầm trong giai đoạn đầu là việc sử dụng tư duy phân tích thị trường thông thường: dồn lực vào những sản phẩm hiện đang có sản lượng bán ra lớn nhất. Kết quả, doanh nghiệp phải gánh những khoản lỗ nặng nề, có thời điểm mức lỗ chiếm tới 4-5% tổng doanh thu do chi phí marketing và lưu kho lũy tiến.

Nguyên nhân được ông Phú rút ra là tại các phân khúc quy mô lớn, các thương hiệu nội địa của Mỹ đã chiếm lĩnh đến 80-90% thị phần, gần như không để lại "cửa" cho các thương hiệu mới thâm nhập.

Bước ngoặt chỉ xuất hiện khi doanh nghiệp vô tình đưa lên sàn một sản phẩm ngách ít ai nghĩ tới: chiếc xửng hấp bánh bao. Thành công từ sản phẩm này đã định hình lại toàn bộ chiến lược xuất khẩu, thay vì đối đầu ở biển đỏ, doanh nghiệp phải hướng vào các nhóm sản phẩm ngách mà đối thủ nội địa chưa kiểm soát hoàn toàn.

Đại diện doanh nghiệp nhấn mạnh, vươn ra thế giới đòi hỏi sự kiên định dài hạn và từ bỏ tư duy "đòi có lãi ngay". Doanh nghiệp phải chuẩn bị sẵn nguồn lực để chấp nhận chịu lỗ từ 3 đến 5 năm, thậm chí 10 năm nhằm thiết lập vị trí. Thông qua chiến lược ngách, mục tiêu của Sunhouse trong năm nay là doanh thu bán trực tiếp trên Amazon đạt mức 10 triệu USD và lên 100 triệu USD vào năm 2030.

Nhìn nhận về bức tranh vĩ mô, lãnh đạo doanh nghiệp chia sẻ: Việt Nam đang là trung tâm hưởng lợi từ làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng sản xuất từ Trung Quốc, nhưng lợi thế này dự kiến chỉ kéo dài thêm khoảng 2 năm nữa. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) cần hành động ngay lập tức để liên doanh, liên kết, tìm cách len lỏi vào chuỗi cung ứng của đối tác Âu Mỹ hoặc chính các doanh nghiệp Trung Quốc đang dịch chuyển sang.