Shopee, TikTok, Lazada, Tiki xử lý hơn 2 tỷ đơn hàng mỗi năm, GMV vượt 429.000 tỷ đồng

Tại hội thảo “Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững” diễn ra chiều 12/3, ông Bùi Trung Kiên – Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), cho biết thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với quy mô ngày càng lớn nhưng đồng thời cũng đòi hỏi chuẩn hóa và minh bạch hơn.

Theo ông Kiên, trong 5 năm gần đây, thương mại điện tử Việt Nam liên tục nằm trong nhóm tăng trưởng nhanh nhất khu vực. Riêng năm 2025, tốc độ tăng trưởng của thị trường vượt 25%, cao nhất trong các nước ASEAN. Quy mô thị trường hiện đã vượt 32 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 2–3 thị trường thương mại điện tử lớn nhất khu vực.

Thống kê chưa đầy đủ cho thấy hiện có hơn 5 triệu nhà bán hàng trên các nền tảng số, bao gồm hộ kinh doanh và người bán hàng online. Con số này chưa tính hết lực lượng bán hàng qua livestream và mạng xã hội.

Về quy mô giao dịch, tổng giá trị giao dịch (GMV) của 4 sàn thương mại điện tử lớn nhất tại Việt Nam gồm Shopee, TikTok, Lazada và Tiki đã vượt 429.000 tỷ đồng. Trong năm vừa qua, các nền tảng này xử lý hơn 2 tỷ đơn hàng – phản ánh tốc độ bùng nổ của hoạt động mua bán trực tuyến tại Việt Nam.

Trong tổng thể nền kinh tế số, thương mại điện tử hiện chiếm hơn 25% doanh thu. Theo mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế số đến năm 2030 do Thủ tướng Chính phủ đề ra, tỷ trọng này dự kiến sẽ tăng lên tối thiểu 35%.

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch VECOM cũng chỉ rõ, thị trường đang bước qua giai đoạn tăng trưởng nóng để tiến tới một giai đoạn phát triển bền vững hơn trong giai đoạn 2026–2030. Để duy trì đà phát triển này, ông Kiên cho rằng cần tập trung vào ba yếu tố then chốt.

Thứ nhất là hoàn thiện khung pháp lý. Thời gian qua, nhiều chính sách và nghị định liên quan đến thương mại điện tử đã được ban hành, trong đó có các quy định mới về quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.

Thứ hai là sự phát triển của nền tảng công nghệ. Xu hướng livestream đang làm thay đổi mô hình vận hành của các sàn thương mại điện tử. Không chỉ đơn thuần là nền tảng giao dịch, nhiều sàn đang chuyển dịch theo hướng trở thành nền tảng mạng xã hội giải trí tích hợp thương mại.

Thứ ba là sự thay đổi trong nhận thức và hành vi tiêu dùng. Theo báo cáo chỉ số thương mại điện tử hằng năm của VECOM, tại TP.HCM hiện nay khoảng 70–80% các mặt hàng tiêu dùng, làm đẹp, spa được giao dịch qua nền tảng trực tuyến.

Dù vậy, thị trường cũng đang đối mặt với những thách thức mới. Khi quy mô ngày càng lớn, mô hình bán hàng tự phát dần nhường chỗ cho các doanh nghiệp có chiến lược và hệ thống vận hành chuyên nghiệp hơn. Những vấn đề từng phổ biến như “bùng hàng”, hàng kém chất lượng hoặc thiếu chính sách đổi trả đang buộc phải được kiểm soát chặt chẽ hơn.

Xu hướng bán hàng đa kênh (Omnichannel) cũng khiến việc quản lý dữ liệu và đơn hàng trở nên phức tạp hơn. Theo đó, các hộ kinh doanh không còn chỉ dựa vào sổ sách thủ công mà cần sử dụng các công cụ quản trị và nền tảng công nghệ để theo dõi hoạt động kinh doanh.

Một xu hướng đáng chú ý khác là thương mại điện tử xuyên biên giới. Theo ông Kiên, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) đã làm việc với Shopee tại Singapore để triển khai mô hình trung tâm (hub) cho phép nhà bán hàng Việt Nam đưa hàng lên sàn và phân phối tới người mua trong toàn khu vực ASEAN.

Điều này cho thấy thương mại điện tử không chỉ còn là câu chuyện công nghệ hay nền tảng, mà còn liên quan chặt chẽ tới khung pháp lý và cơ chế quản lý xuyên biên giới.

Để hệ sinh thái thương mại điện tử vận hành hiệu quả, Phó Chủ tịch VECOM nhấn mạnh cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các nền tảng, cơ quan quản lý và các trung gian thanh toán nhằm đảm bảo dòng tiền giao dịch được theo dõi minh bạch và chính xác.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng khi khối lượng đơn hàng tăng nhanh. Các giải pháp công nghệ không chỉ hỗ trợ vận hành trên sàn mà còn giúp các hộ kinh doanh cá thể quản trị hoạt động kinh doanh hiệu quả hơn.