Shopee, TikTok Shop đồng loạt tăng phí: Bán 100 đồng, nhà bán hàng mất gần 25 đồng cho nền tảng?

Chi phí trên sàn vượt ngưỡng 25%

Hai nền tảng lớn nhất thị trường là Shopee và TikTok Shop hiện chiếm gần 98% thị phần TMĐT Việt Nam đều đã nâng các loại phí dịch vụ trong tháng 5.

Cụ thể, Shopee áp dụng mức phí xử lý giao dịch mới đối với các đơn hàng thanh toán trả trước, tăng từ 4,9% lên 6%. Trong khi đó, TikTok Shop tăng mạnh phí hoa hồng tại nhiều ngành hàng. Nhóm thời trang tăng từ 14,6% lên 16,1%, còn ngành mẹ và bé tăng từ 14,5% lên tới 17,8%.

Các khoản điều chỉnh này đang đẩy tổng chi phí duy trì hoạt động trên sàn lên mức 23–24% doanh thu. Nếu cộng thêm chi phí quảng cáo, livestream, ưu đãi vận chuyển, khuyến mại và các chương trình tăng hiển thị, tỷ lệ thực tế có thể vượt 25%.

Điều đó đồng nghĩa, với mỗi 100 đồng doanh thu tạo ra, người bán có thể phải chi gần 25 đồng cho các chi phí nền tảng trước khi tính đến giá vốn, kho vận, nhân sự hay lợi nhuận.

Đây được xem là mức chi phí cao nhất từ trước đến nay của hệ sinh thái TMĐT Việt Nam.

Áp lực càng lớn hơn khi biên lợi nhuận ròng của nhiều ngành hàng vốn không cao. Theo phản ánh từ các đơn vị kinh doanh, lợi nhuận hiện chỉ còn khoảng 7–10%, riêng ngành điện tử thậm chí phổ biến ở mức 5–8%.

Việc tăng phí đang đẩy nhiều cửa hàng vào thế tiến thoái lưỡng nan. Anh Mai Đình Đạt – chủ một gian hàng gia dụng, cho biết với các sản phẩm giá thấp dưới 30.000 đồng, dư địa tăng giá gần như không còn. Người tiêu dùng hiện rất nhạy cảm về giá, chỉ cần chênh vài nghìn đồng đã có thể chuyển sang gian hàng khác.

“Chi phí tăng nhưng không thể tăng giá tương ứng, nếu tăng quá nhanh sẽ mất khách ngay lập tức”, anh Đạt chia sẻ.

Tình trạng tương tự diễn ra ở ngành điện tử – lĩnh vực vốn có biên lợi nhuận rất mỏng. Chị Bùi Minh Châu, chủ shop Kizt, cho biết các đợt tăng phí gần đây đang “ăn hết” phần lợi nhuận còn lại. Theo chị, nếu không điều chỉnh giá bán, nhiều đơn vị khó duy trì hoạt động; nhưng nếu giá tăng vượt giá trị thực, người mua sẽ dễ dàng chuyển sang sản phẩm thay thế rẻ hơn.

Điều này tạo ra nghịch lý trên thị trường: Doanh số có thể vẫn tăng nhưng lợi nhuận thực tế của người bán lại suy giảm.

Cuộc đua mới: Thoát phụ thuộc sàn

Dữ liệu từ Metric.vn cho thấy quý I/2026 vẫn là giai đoạn tăng trưởng tích cực của TMĐT Việt Nam. Tổng doanh số trên bốn sàn lớn gồm Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki đạt khoảng 148.600 tỷ đồng, tăng gần 47% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, bức tranh quý II được dự báo sẽ kém tích cực hơn. Mặc dù sản lượng hàng hóa tiêu thụ dự kiến tăng khoảng 1%, tổng doanh số toàn thị trường lại có thể giảm khoảng 4% so với quý I.

Trong bối cảnh đó, việc nhà bán hàng buộc phải tăng giá để bù chi phí có thể khiến áp lực cạnh tranh trở nên gay gắt hơn. Áp lực phí tăng cũng đang thúc đẩy làn sóng đa kênh hóa mạnh hơn trong cộng đồng kinh doanh.

Nhiều cửa hàng bắt đầu giảm phụ thuộc vào sàn TMĐT bằng cách mở rộng sang Facebook, website riêng, bán hàng trực tiếp hoặc kết hợp mô hình online - offline. Đây được xem là chiến lược giảm rủi ro khi chi phí nền tảng ngày càng cao và khả năng kiểm soát lưu lượng truy cập của người bán ngày càng hạn chế.

Về phía Shopee, nền tảng này cũng đưa ra một số chính sách hỗ trợ nhằm giảm áp lực thị trường. Từ cuối tháng 5/2026, Shopee giảm 1% phí cố định đối với một số nhóm hàng thiết yếu như nước tinh khiết, thực phẩm khô, dụng cụ chăm sóc nhà cửa; đồng thời miễn phí cố định trong 30 ngày đầu cho các gian hàng mới.

Tuy nhiên, với biểu phí đã lên tới 17,8% ở một số ngành hàng, giới kinh doanh cho rằng các biện pháp hỗ trợ hiện nay mới chỉ mang tính cục bộ.