Siết hoàn thuế GTGT: Đề xuất hạ ngưỡng giao dịch không tiền mặt xuống dưới 5 triệu đồng

Chia sẻ tại tọa đàm “Hoàn thuế giá trị gia tăng: Minh bạch để phát triển, kỷ cương để chống chiếm đoạt”, Thượng tá Trần Quang Tuấn - Phó trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TP Hải Phòng cho biết, quy định hiện nay đã hạ ngưỡng bắt buộc thanh toán qua ngân hàng từ 20 triệu đồng xuống còn 5 triệu đồng.

Theo ông, trong thời gian tới, cần tiếp tục giảm ngưỡng này xuống thấp hơn nữa để buộc gia tăng giao dịch qua ngân hàng khi sử dụng hóa đơn mua bán trái phép, qua đó giúp cơ quan chức năng dễ dàng truy vết dòng tiền.

Theo ông, khi đó, dấu vết giao dịch qua ngân hàng sẽ nhiều hơn. Bằng việc phối hợp với các ngân hàng thương mại, các cơ quan chức năng hoàn toàn có thể truy vết dòng tiền để phát hiện và làm rõ thủ đoạn mua bán hoá đơn nhằm gian lận thuế, trong đó có hoàn thuế GTGT.

Theo đại diện Cơ quan Công an, kinh nghiệm thực tế cho thấy doanh nghiệp thường mua hoá đơn để kê khống thuế GTGT đầu vào, từ đó hoặc để trốn thuế, hoặc để lập hồ sơ xin hoàn thuế.

"Mặc dù số tiền thanh toán qua ngân hàng đủ trị giá trên hoá đơn nhưng vì hàng hoá, dịch vụ không có thật nên số tiền mà bên mua hoá đơn trả cho bên bán chỉ là phần thuế và phí hoá đơn.

Vì vậy, thủ đoạn phổ biến của đối tượng là "cắt dấu vết dòng tiền qua ngân hàng" bằng cách rút tiền mặt ra sau đó nộp vào tài khoản cá nhân để giao dịch ngoài", ông Tuấn cho hay.

Theo quy định, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt là các chứng từ chứng minh việc thanh toán qua ngân hàng hoặc tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, như chuyển khoản, séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng, ví điện tử... theo Nghị định 52/2024/NĐ-CP.

Trước đây, điều kiện để được khấu trừ thuế VAT đầu vào theo Luật Thuế giá trị gia tăng là phải có hóa đơn VAT hợp lệ, chứng từ nộp thuế đối với hàng hóa nhập khẩu và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (đối với các giao dịch trên mức quy định).

Theo Nghị định số 181/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 1/7/2025, các doanh nghiệp chỉ được khấu trừ thuế giá trị gia tăng (VAT) đầu vào nếu có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với giao dịch mua hàng từ 5 triệu đồng trở lên, thay vì mức 20 triệu đồng như trước.

Việc giảm ngưỡng từ 20 triệu xuống 5 triệu đồng nhằm mục tiêu thay đổi đáng kể cách thức thanh toán của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Tình trạng mua bán hóa đơn trái phép, sử dụng hóa đơn không hợp pháp ngày càng tăng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng trật tự quản lý thuế, tác động tiêu cực đến nền kinh tế và xã hội.

Theo quy định tại Điều 22 Nghị định 125/2020/NĐ-CP được sửa đổi bởi khoản 2 Điều 1 Nghị định 102/2021/NĐ-CP, mức xử phạt đối với hành vi cho, bán hóa đơn như sau:

Phạt tiền từ 15 triệu đồng đến 45 triệu đồng đối với hành vi:

- Cho, bán hóa đơn đặt in chưa phát hành;

- Cho, bán hóa đơn đặt in của khách hàng đặt in hóa đơn cho tổ chức, cá nhân khác.

Phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 50 triệu đồng đối với hành vi cho, bán hóa đơn, trừ các hành vi ở trên.

Đối với hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp, theo quy định tại Điều 28 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp, sử dụng không hợp pháp hóa đơn quy định tại Điều 4 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, trừ trường hợp được quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 16 và điểm d khoản 1 Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP sẽ bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 50 triệu đồng, ngoài ra còn bị buộc phải hủy hóa đơn đã sử dụng.

Cuối cùng, với hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp; sử dụng không hợp pháp hóa đơn để khai thuế làm giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được hoàn, số tiền thuế được miễn, giảm xác định là hành vi trốn thuế nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 sẽ bị xử phạt theo Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP với mức phạt từ 1 đến 3 lần số thuế trốn, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm (mức phạt tăng dần theo tình tiết tăng nặng của vụ vi phạm).