Siêu dự án cáp ngầm tỷ đô dài 45.000km đối mặt nguy cơ 'đắp chiếu' vì xung đột Trung Đông

Một phần trong nỗ lực quy mô lớn của Meta nhằm mở rộng hạ tầng internet tại châu Phi đã phải tạm dừng, khi cuộc chiến ở Trung Đông khiến các hoạt động tại khu vực bị đóng băng.

Sự gián đoạn này diễn ra chưa đầy 6 tháng sau khi Meta thừa nhận một đoạn khác của dự án 2Africa - hệ thống cáp quang ngầm dài khoảng 45.000km - bị chậm tiến độ do căng thẳng địa chính trị.

Gã khổng lồ công nghệ này, cùng các đối tác trong liên doanh, dự kiến đưa vào vận hành một đoạn cáp chạy qua các trạm cập bờ tại Oman, UAE, Qatar, Bahrain, Kuwait, Iraq, Pakistan, Ấn Độ và Saudi Arabia ngay trong năm nay.

Tuy nhiên, Alcatel Submarine Networks - doanh nghiệp thuộc sở hữu Nhà nước Pháp chịu trách nhiệm lắp đặt tuyến cáp quang - hiện không thể tiếp tục hoạt động một cách an toàn. Phần lớn tuyến cáp đã được đặt dưới đáy biển nhưng vẫn chưa kết nối đầy đủ với các trạm cập bờ.

Công ty này đã gửi thông báo “bất khả kháng” tới khách hàng, cho biết tạm thời không thể thực hiện các hợp đồng liên quan đến việc lắp đặt cáp. Con tàu chuyên dụng Ile De Batz của hãng, vốn hoạt động tại Vịnh Ba Tư trong vài tháng qua, đang bị mắc kẹt ngoài khơi Dammam thuộc Saudi Arabia.

Cáp ngầm dưới biển hiện là phương thức truyền tải dữ liệu internet nhanh và phổ biến nhất, với hàng trăm tuyến cáp đảm nhiệm hơn 95% lưu lượng internet toàn cầu. Khi hoàn thành, hệ thống 2Africa sẽ trở thành mạng cáp quang ngầm lớn nhất thế giới, kết nối toàn bộ bờ biển châu Phi với châu Âu và Trung Đông.

Hiện 2 đoạn còn lại cần hoàn thiện là tuyến tại Vịnh Ba Tư, được gọi là “Pearls”, và một đoạn khác tại Biển Đỏ. Chỉ 4 tháng trước, Meta đã tiết lộ phải dừng thi công một phần của 2Africa tại Biển Đỏ sau các cuộc tấn công của lực lượng Houthi và những khó khăn trong việc xin giấy phép lắp đặt cáp.

Theo Alan Mauldin, chuyên gia tại công ty nghiên cứu viễn thông TeleGeography, một số tuyến cáp đang hoạt động bị hư hại trong các cuộc tấn công của Houthi đầu năm 2025 cũng chỉ mới được sửa chữa trong vòng 4 tháng gần đây.

Những cuộc xung đột như vậy cho thấy hạ tầng internet toàn cầu dễ bị tổn thương trước các cuộc tấn công vật lý, đồng thời đặt ra câu hỏi liệu các tập đoàn công nghệ có tiếp tục rót hàng tỷ USD vào những khu vực địa chính trị bất ổn hay không.

Trong nhiều năm, việc đặt cáp qua Biển Đỏ được xem là tuyến đường trực tiếp và tiết kiệm chi phí nhất để kết nối châu Âu với châu Á và châu Phi.

Nhưng mối đe dọa từ Houthi đã buộc các công ty công nghệ phải tìm kiếm các phương án thay thế. “Hiện nay ai cũng đang tìm những tuyến đường khác”, Hasnain Ali, chuyên gia tư vấn cáp ngầm, cho hay.

Thêm vào đó, ngay cả khi xung đột kết thúc, việc lắp đặt cáp tại Vịnh Ba Tư vẫn phải đối mặt với một rủi ro khác: bom mìn và vũ khí chưa phát nổ.

Hasnain Ali lưu ý nhiều tên lửa do Iran phóng đã bị đánh chặn và rơi xuống vùng biển này, nơi chúng vẫn có thể phát nổ. Trước khi tiếp tục thi công, khu vực đáy biển sẽ cần được khảo sát kỹ lưỡng.