Số ca ung thư tại Việt Nam có thể tăng tới 70% vào năm 2050

Ngày 11/4, tại Hà Nội diễn ra Hội thảo khoa học chuyển đổi chăm sóc ung thư trong kỷ nguyên y học chính xác thúc đẩy đổi mới sáng tạo và cá thể hóa điều trị (Oncology Summit) do Hội Ung Thư Việt Nam phối hợp cùng AstraZeneca Việt Nam tổ chức. Sự kiện thu hút đông đảo chuyên gia trong nước và quốc tế đề cập đến các tiến bộ khoa học và thúc đẩy các mô hình triển khai có tác động thực tiễn như hội chẩn đa chuyên khoa được số hóa, sinh thiết lỏng.

Tại hội thảo, các chuyên gia cũng đưa các ý kiến về việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán giải phẫu bệnh, từ đó hỗ trợ định hướng phát triển y học chính xác và tối ưu hóa chăm sóc người bệnh.

Một điểm đáng quan tâm là xu hướng gia tăng nhanh số ca ung thư tại Việt Nam. Dữ liệu từ GLOBOCAN 2022 cho thấy mỗi năm cả nước có khoảng 180.000 trường hợp mắc mới và hơn 120.000 ca tử vong do ung thư. Tỷ lệ mắc và tử vong đã chuẩn hóa theo tuổi lần lượt ở mức 150,8 và 99,0 trên 100.000 dân, cho thấy gánh nặng bệnh tật ngày càng lớn đối với hệ thống y tế cũng như toàn xã hội.

Các loại ung thư thường gặp bao gồm ung thư vú, gan, phổi, đại trực tràng và dạ dày. Đáng chú ý, một số bệnh như ung thư vú và ung thư đại trực tràng đang có xu hướng xuất hiện ở độ tuổi trẻ hơn, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tăng cường tầm soát, chẩn đoán sớm và nâng cao hiệu quả điều trị.

Bên cạnh đó, quá trình già hóa dân số, tốc độ đô thị hóa nhanh cùng những thay đổi trong lối sống như hút thuốc lá, thừa cân - béo phì và thiếu vận động được xem là các yếu tố góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh. Nhiều dự báo cho thấy số ca ung thư mới tại Việt Nam có thể tăng từ 60-70% vào năm 2050, qua đó nhấn mạnh sự cần thiết phải triển khai các chiến lược phòng ngừa, phát hiện sớm và tối ưu hóa điều trị ở quy mô quốc gia.

Cũng tại hội thảo đã cập nhật nhiều giải pháp đang góp phần định hình tương lai của lĩnh vực ung thư học. Trong đó, các chuyên gia phân tích sâu vai trò của hội chẩn đa chuyên khoa, cùng với những tiến bộ trong công nghệ sinh học và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Hiện nay, nhiều nghiên cứu cho thấy việc áp dụng mô hình hội chẩn đa chuyên khoa số hóa trong chẩn đoán và điều trị có thể giúp bệnh nhân ung thư kéo dài thời gian sống thêm trên 15 tháng so với cách tiếp cận truyền thống. Tuy nhiên, việc triển khai mô hình này trên thực tế vẫn chưa trở thành thông lệ do nhiều rào cản, đặc biệt là hạn chế về hạ tầng số khiến dữ liệu bị phân tán, khó đồng bộ.

Giải pháp được đề xuất là xây dựng các nền tảng hội chẩn đa chuyên khoa số hóa, tích hợp trực tiếp với hệ thống hồ sơ bệnh án điện tử nhằm theo dõi kết quả điều trị theo thời gian thực. Đây là một chiến lược mang tính thiết yếu trong điều trị ung thư, trong đó chuyển đổi số đóng vai trò điều kiện tiên quyết để đảm bảo tính bền vững.

Việc kết nối dữ liệu lâm sàng giúp quy trình chuẩn bị ca bệnh hiệu quả hơn, đồng thời đảm bảo tính đầy đủ và nhất quán của hồ sơ điều trị. Đặc biệt, nên bắt đầu từ một nhóm bệnh ưu tiên với quy trình hội chẩn chuẩn hóa, từ đó từng bước nâng cao năng lực hệ thống.

Ngoài ra, sự kết hợp giữa sinh thiết lỏng và trí tuệ nhân tạo được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển lớn trong chẩn đoán sinh học phân tử và giải phẫu bệnh. Không còn phụ thuộc hoàn toàn vào sinh thiết mô xâm lấn, sinh thiết lỏng cho phép phân tích DNA khối u lưu hành (ctDNA) để phát hiện sớm nguy cơ tái phát hoặc tình trạng kháng thuốc. Khi tích hợp AI, quy trình chẩn đoán không chỉ trở nên nhất quán hơn mà còn rút ngắn thời gian xử lý và hỗ trợ định lượng các dấu ấn sinh học một cách chính xác hơn.

Những tiến bộ này đang mở ra một hướng tiếp cận mới mang tính đột phá trong chẩn đoán và điều trị ung thư, đặc biệt khi được triển khai theo mô hình chẩn đoán đa phương thức, kết hợp dữ liệu mô học, dữ liệu phân tử, sinh thiết lỏng và AI nhằm phục vụ y học chính xác.

Các chuyên gia cho rằng cách tiếp cận này giúp cá thể hóa điều trị, từ đó nâng cao hiệu quả chăm sóc và tối ưu hóa kết quả cho từng bệnh nhân. Để hiện thực hóa tiềm năng đó, việc đầu tư vào hạ tầng công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao được xem là những yếu tố then chốt đối với hệ thống y tế.