Số tiền 584 triệu USD 'hoa hồng chữ ký' tại dự án dầu mỏ tỷ USD của PVN ở Venezuela

Venezuela là quốc gia Nam Mỹ nổi tiếng với trữ lượng dầu mỏ khổng lồ. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), trữ lượng dầu thô của nước này đạt trên 300 tỷ thùng – lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 17% tổng trữ lượng toàn cầu tính đến năm 2023.

Việt Nam cũng có một khoản đầu tư dầu khí quy mô lớn tại Venezuela thông qua Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam, trước đây là Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam – PVN).

Khoản đầu tư này lần đầu được ghi nhận trong báo cáo của PVN từ năm 2010, thời điểm tập đoàn ký hợp đồng tham gia dự án khai thác dầu khí tại Lô Junin 2.

Liên doanh Petromacareo và dự án Lô Junin 2

Năm 2011, Công ty liên doanh Petromacareo được thành lập tại Venezuela giữa Tổng Công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (PVEP – công ty con của PVN) và Corporación Venezolana del Petróleo S.A (CVP). Trong liên doanh này, PVEP góp 40% vốn điều lệ.

Mục tiêu của liên doanh là khai thác và nâng cấp dầu tại Lô Junin 2, thuộc vành đai dầu Orinoco – khu vực dầu mỏ chiến lược của Venezuela. Thỏa thuận hợp tác được ký ngày 1/7/2010, với thời hạn hoạt động ban đầu 25 năm và có thể gia hạn thêm tối đa 15 năm.

Theo các báo cáo, PVEP đã góp hơn 1.523 tỷ đồng vốn điều lệ vào liên doanh. Bên cạnh đó, PVEP còn thực hiện chuyển phí tham gia đầu tư dự án với tổng số tiền 442 triệu USD đã được chuyển trong hai đợt đầu.

Theo thỏa thuận, vẫn còn một đợt thứ ba – cũng là đợt cuối – với giá trị 142 triệu USD chưa chuyển. PVEP đã xin gia hạn khoản phí này cho đến khi hoàn tất việc thẩm định và đánh giá đầy đủ trữ lượng dầu khí tại Lô Junin 2.

Khoản 'hoa hồng chữ ký' 584 triệu USD

Hai khoản phí tham gia đầu tư trị giá 442 triệu USD và 142 triệu USD, cộng dồn thành 584 triệu USD, đã thu hút nhiều sự chú ý. Khoản tiền này góp phần nâng tổng mức đầu tư của dự án từ hơn 1,2 tỷ USD lên khoảng 1,8 tỷ USD.

Trong câu chuyện kể về hoạt động đầu tư dầu khí tại Venezuela, PVN từng lý giải đây là khoản tiền mua quyền tham gia dự án dầu khí, thường được gọi là “hoa hồng chữ ký” (signature bonus) theo thông lệ quốc tế.

Theo giải thích, hoa hồng chữ ký là khoản tiền mà nhà đầu tư nộp cho nước chủ nhà khi ký hợp đồng khai thác dầu khí. Tại dự án Lô Junin 2, hoa hồng chữ ký được xác định theo cơ sở 1 USD cho mỗi thùng dầu. Giá dầu tại thời điểm ký hợp đồng lúc đó khoảng 140USD/thùng.

Theo thỏa thuận, Petrovietnam được phép phân bổ dần khoản chi phí hoa hồng chữ ký này trong vòng 5 năm. Phần chi phí phân bổ hàng năm được hạch toán vào chi phí đầu tư của Petrovietnam tại dự án.

Các báo cáo tài chính hằng năm của PVN sau đó cho thấy khoản hoa hồng chữ ký đã được phân bổ dần, làm giảm giá trị đầu tư còn lại tại dự án. Từ mức 442 triệu USD ban đầu (tương đương khoảng 10.753 tỷ đồng theo báo cáo năm 2016), đến cuối năm 2020, ngoài khoản đầu tư gốc 1.583 tỷ đồng, phần phí tham gia khai thác Lô Junin 2 chưa phân bổ còn khoảng 4.126 tỷ đồng.

Đến giữa năm 2021, khoản phí này tiếp tục được phân bổ đáng kể, giá trị còn lại giảm xuống khoảng 2.292 tỷ đồng.

Đến nay đã 15 năm kể từ thời điểm PVN đặt bút ký hợp đồng đầu tiên thành lập liên doanh tại Venezuela, dự án Lô Junin 2 vẫn chưa tạo ra bất kỳ dòng tiền nào chuyển về Việt Nam.