SSI và cuộc chơi tài sản số: Không vội mở sàn vì lợi ích cổ đông nhưng sẽ đi trước ở phần “ăn dày” hơn?

Tại ĐHĐCĐ thường niên 2026, câu chuyện tài sản mã hóa – chủ đề đang thu hút sự quan tâm lớn của thị trường – tiếp tục được cổ đông đặt lên bàn thảo luận với Công ty Cổ phần Chứng khoán SSI. Tuy nhiên, thay vì đưa ra một lộ trình tham gia cụ thể, ông Nguyễn Duy Hưng - Chủ tịch HĐQT SSI thay mặt ban lãnh đạo doanh nghiệp khẳng định giữ quan điểm thận trọng: chỉ bước vào khi mô hình thị trường rõ ràng và mang lại giá trị thực cho cổ đông.

Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp tìm cách gắn mình với các từ khóa như blockchain, tài sản số hay sàn giao dịch mã hóa để đón đầu xu hướng, lựa chọn của SSI có thể khiến một bộ phận nhà đầu tư cảm thấy “chậm nhịp”. Nhưng nếu đặt trong bức tranh rộng hơn của chính sách và cấu trúc thị trường, đây lại là một quyết định có tính toán. Theo góc nhìn của một chuyên gia trên thị trường tài chính, quyết định này đáng giá nghìn tỷ!

Thị trường có đang hiểu sai bản chất tài sản mã hóa?

Một thực tế dễ thấy và nhan nhản trên thị trường truyền thông là: phần lớn nhà đầu tư hiện nay đang đồng nhất tài sản mã hóa với hoạt động giao dịch các đồng tiền ảo như Bitcoin, BNB hay các loại token. Từ cách hiểu đó, cơ hội cực lớn các doanh nghiệp muốn tiên phong chiếm lĩnh đó là: Phải mở sàn giao dịch và tận dụng giá trị giao dịch siêu cao trên thị trường này để kiếm lợi nhuận. Mở sàn - mở chợ chắc dễ kiếm tỷ USD. Và, cũng không ít người đem những sàn giao dịch lớn thế giới với hàng trăm triệu người dùng như Binance để làm dẫn chứng cho việc không tham gia làm sàn là sai lầm.

Nhưng, cách nhìn này chỉ phản ánh một phần rất nhỏ của bức tranh!

Trên thực tế, phần lớn hoạt động trước đây, trong giai đoạn Việt Nam nghiên cứu, soạn thảo các hành lang pháp lý về tài sản số và thời điểm hiện tại thì “không gian crypto hiện hữu” vẫn nằm ngoài các chuẩn mực của một thị trường tài chính được giám sát. Từ các dự án phát hành token không có tài sản cơ sở rõ ràng, đến các mô hình huy động vốn mang tính không kiểm soát và đa quốc gia thì rủi ro với một thị trường như vậy không chỉ dừng lại ở “thứ nhà đầu tư giao dịch có giá trị gì”, biến động giá, mà còn nằm ở tính hợp pháp, tính minh bạch và khả năng bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

Không khó để nhận thấy những hiện tượng đã lặp lại nhiều lần trên thị trường quốc tế: các dự án “pump & dump”, thao túng giá, những giao dịch bao gồm giao dịch nội gián không được kiểm soát, hay thậm chí là các vụ sụp đổ dây chuyền của sàn giao dịch do quản trị yếu kém. Với nhà đầu tư cá nhân, rủi ro còn đến từ những mô hình lừa đảo tinh vi hơn – từ giả mạo dự án, rug pull, đến các hình thức đa cấp biến tướng núp bóng tài sản số.

Điểm đáng nói là, phần lớn các rủi ro này không đến từ công nghệ, mà đến từ việc thiếu một cấu trúc thị trường đúng nghĩa: không có cơ chế kiểm định tài sản, không có chuẩn công bố thông tin, không có hệ thống kiểm soát và gần như không có cơ chế xử lý tranh chấp hiệu quả.

Chính vì vậy, khi thị trường vẫn đang vận hành theo logic “crypto-first” thay vì “asset-first”, việc tham gia sớm không chỉ là chấp nhận rủi ro biến động, mà là chấp nhận bước vào một không gian mà luật chơi chưa được xác lập đầy đủ.

Vậy thì, câu hỏi đặt ra là: Liệu, những người đang cố gắng đi tắt, đón đầu nhằm đạt được lợi thế tiên phong có đang thực sự định hình rõ Việt Nam sẽ đi theo hướng nào? Việt Nam hợp pháp hóa một thị trường đầy vết đen với hàng chục triệu người Việt đang tham gia hay thực tế, thị trường mà cơ quan chức năng đang từng bước định hình sẽ khác?

Để trả lời câu hỏi đó, hay đi sâu vào những định nghĩa đầu tiên!

Thứ nhất: Tài sản là gì? Tài sản số là gì? Tài sản mã hóa là gì?

Ở góc độ nền tảng, câu hỏi “tài sản là gì” cần được quay lại đúng với hệ quy chiếu pháp lý trước khi nói đến công nghệ.

Theo Bộ luật Dân sự 2015, tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản – tức những lợi ích có thể định danh, định giá và xác lập quyền sở hữu. Đây là điểm mấu chốt: một tài sản, dù ở dạng vật lý hay phi vật lý, đều phải gắn với quyền lợi kinh tế cụ thể và có thể được pháp luật bảo vệ.

Khi bước sang không gian số, khái niệm “tài sản số” thường được hiểu rộng hơn. Theo cách tiếp cận trong các định hướng về chuyển đổi số và kinh tế số, tài sản số là những tài sản tồn tại dưới dạng dữ liệu, có thể được tạo lập, lưu trữ, chuyển giao và khai thác trên môi trường số. Tuy nhiên, không phải mọi “đối tượng số” đều mặc nhiên trở thành tài sản theo nghĩa pháp lý. Điều kiện tiên quyết vẫn là khả năng gắn với quyền tài sản và được thừa nhận trong hệ thống pháp luật.

Từ đó, “tài sản mã hóa” là một bước phát triển sâu hơn: tài sản (hoặc quyền tài sản) được mã hóa và ghi nhận trên hạ tầng công nghệ như blockchain, cho phép giao dịch, chuyển nhượng và xác lập quyền sở hữu thông qua hệ thống kỹ thuật số.

Và ở đây, chúng ta hãy đi đến câu hỏi thứ hai: Liệu, thị trường có đang hiểu sai cụm crypto? Crypto là từ viết tắt của Cryptography tức là mã hóa. Tài sản mã hóa, như vậy, nên được hiểu là ứng dụng công nghệ để mã hóa một loại tài sản hoặc quyền tài sản để quản lý được trên không gian mạng và đặc biệt là để giao dịch được.

Vậy, cùng những định nghĩa trên, chúng ta hoàn toàn có thể soi chiếu vào tinh thần của Nghị quyết 05/2025/NQ-CP để trả lời câu hỏi Việt Nam hợp thức hóa các hoạt động giao dịch “crypto hiện hữu” hay hướng tới thí điểm một thị trường tài sản mã hóa có cấu trúc đầy đủ – bao gồm phát hành, giao dịch, cung cấp dịch vụ và quản lý nhà nước? Nhìn vào các thông điệp hiện hữu từ các nghị quyết, tài sản mã hóa trong tương lai có thể sẽ được nhìn nhận theo hướng:

• Có thể gắn với tài sản cơ sở hoặc quyền tài sản cụ thể (asset-backed)
• Có cơ chế công bố thông tin và định giá
• Có hệ thống lưu ký và giám sát
• Có khung pháp lý xác lập quyền sở hữu và bảo vệ nhà đầu tư

Nếu đặt các định nghĩa này cạnh cách thị trường đang vận hành hiện nay có thể thấy một khoảng cách đáng kể. Phần lớn các tài sản đang được giao dịch trong không gian crypto hiện hữu chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của một “tài sản” theo nghĩa pháp lý, mà thiên về kỳ vọng giá hoặc niềm tin thị trường.

Chính ở điểm này, thị trường hiện vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng. Khoảng trống trong việc định nghĩa khiến rủi ro lớn nhất không nằm ở việc đi nhanh hay chậm, mà nằm ở việc đi sai hướng ngay từ đầu.

Sai một ly có thể “đi ngàn tỷ” và quyết định không chạy theo “miếng bánh nóng” để bảo vệ cổ đông của SSI

Quay trở lại với trường hợp của SSI. Theo một chuyên gia trên thị trường tài chính, với một công ty chứng khoán lớn, rủi ro lớn nhất khi bước vào một lĩnh vực mới không chỉ là lỗ – lãi ban đầu. Rủi ro lớn hơn là xây dựng sai mô hình ngay từ vạch xuất phát.

Nếu tài sản mã hóa sau này được định hình như một cấu trúc gần với thị trường vốn – nơi có phát hành, bản cáo bạch, tài sản cơ sở, lưu ký, giao dịch tập trung, giám sát và bảo vệ nhà đầu tư – thì một mô hình vận hành thuần túy theo kiểu sàn crypto như hiện hữu sẽ không còn phù hợp. Và, điều quan trọng hơn, giá trị giao dịch cũng sẽ khác xa những gì chúng ta đang kỳ vọng.

Khi đó, doanh nghiệp tham gia quá sớm có thể phải trả giá ở nhiều tầng: chi phí công nghệ, chi phí nhân sự, chi phí pháp lý, chi phí tuân thủ, rủi ro thương hiệu, thậm chí là rủi ro phải tái cấu trúc toàn bộ nền tảng khi quy định chính thức rõ ràng hơn.

Vì vậy, quyết định chưa vội của SSI không nên được hiểu là thiếu tham vọng. Đúng hơn, đó là sự thận trọng của một định chế hiểu rằng trong tài chính, đi sai luật chơi còn nguy hiểm hơn đi chậm.

Tại ĐHĐCĐ thường niên 2026, SSI đã công bố biên bản họp và nghị quyết liên quan sau Đại hội tổ chức ngày 23/4/2026. Các thông tin từ Đại hội cho thấy ban lãnh đạo không phủ nhận xu hướng tài sản mã hóa, nhưng nhấn mạnh việc chỉ tham gia khi nhìn thấy mô hình phù hợp và giá trị rõ ràng cho công ty.

SSI không phải một doanh nghiệp khởi nghiệp đang cần câu chuyện tăng trưởng bằng mọi giá. SSI là một định chế tài chính có nền tảng vốn lớn, có 163.615 cổ đông cùng hệ khách hàng tổ chức rộng, thương hiệu lâu năm và chịu yêu cầu cao về quản trị rủi ro. Với vị thế đó, việc tham gia một thị trường chưa rõ định nghĩa không chỉ là một quyết định kinh doanh, mà còn là quyết định liên quan trực tiếp đến trách nhiệm với cổ đông.

Nếu thị trường tài sản mã hóa ở Việt Nam được xây dựng theo hướng chuẩn hóa, minh bạch và có tài sản cơ sở, cơ hội dành cho các công ty chứng khoán lớn là có thật. Họ có kinh nghiệm về môi giới, lưu ký, tư vấn phát hành, quản trị rủi ro, công bố thông tin và vận hành thị trường. Nhưng nếu thị trường vẫn bị hiểu như cuộc đua lập sàn giao dịch crypto, thì lợi thế của một định chế tài chính chuẩn mực có thể bị pha loãng bởi những mô hình mang tính đầu cơ cao hơn là giá trị tài chính thực.

SSI sẽ đi đầu ở những mảnh ghép “ít ồn ào” nhưng “ăn dày hơn” trên thị trường tài sản số?

SSI tiếp cận thận trọng trong việc “sàn giao dịch tài sản mã hóa” nhưng, theo nhận định của các chuyên gia tài chính độc lập, SSI chắc chắn sẽ là first mover trên những mảnh ghép “ăn dày hơn” của thị truờng này.

Một trong những hiểu lầm lớn nhất hiện nay là khi nhắc đến tài sản mã hóa, phần đông nhà đầu tư lập tức nghĩ đến sàn giao dịch – và xa hơn là câu chuyện giá trị giao dịch (trading volume). Logic này không sai, nhưng rất thiếu.

Bởi nếu nhìn lại các thị trường tài chính truyền thống, sàn giao dịch chưa bao giờ là mảnh ghép duy nhất tạo ra giá trị – thậm chí trong nhiều giai đoạn, đây là mảnh ghép đòi hỏi vốn lớn nhất, rủi ro cao nhất và phụ thuộc mạnh nhất vào thanh khoản thị trường.

Với tài sản mã hóa cũng vậy.

Nếu thị trường này được định hình theo đúng tinh thần của Nghị quyết 05 – tức là một thị trường tài sản có phát hành, giao dịch, lưu ký và dịch vụ đi kèm – thì “sàn” chỉ là phần bề nổi. Phía dưới còn là cả một hệ sinh thái:

• Tư vấn phát hành tài sản mã hóa (tokenized assets)
• Quản lý tài sản / lập quỹ đầu tư tài sản số
• Lưu ký tài sản
• Định giá và xếp hạng tài sản
• Cấu trúc sản phẩm đầu tư

Đây mới là nơi tạo ra biên lợi nhuận bền vững, không phụ thuộc hoàn toàn vào “nóng – lạnh” của thị trường giao dịch. SSI đã và đang chuẩn bị nguồn lực theo cách rất khác – thông qua các hợp tác quốc tế và tích lũy năng lực ở các mảnh ghép lõi của thị trường tài chính.

Trong nhiều năm, SSI đã thiết lập quan hệ với các định chế tài chính lớn, quỹ đầu tư và đối tác công nghệ quốc tế, không chỉ ở góc độ dòng vốn mà còn ở chuẩn vận hành, quản trị rủi ro và phát triển sản phẩm tài chính. Đây là những yếu tố mà một thị trường tài sản mã hóa đúng nghĩa sẽ đòi hỏi, nhưng lại không thể “mua nhanh” bằng việc xây dựng một nền tảng giao dịch.

Chính những hợp tác này giúp SSI có lợi thế ở các lớp giá trị sâu hơn: hiểu cách cấu trúc sản phẩm đầu tư, cách vận hành quỹ, cách quản lý tài sản và kiểm soát rủi ro theo chuẩn quốc tế. Nếu tài sản mã hóa tại Việt Nam được định hình theo hướng asset-backed và chuẩn hóa như tinh thần Nghị quyết 05, thì đây mới là những năng lực quyết định ai sẽ là người đi đầu.

Nói cách khác, SSI có thể không phải là đơn vị mở sàn đầu tiên, nhưng lại đang ở vị thế sẵn sàng để trở thành first mover ở những mảnh ghép “ít ồn ào” nhưng “ăn dày” hơn – nơi giá trị không đến từ volume giao dịch, mà đến từ khả năng tạo lập, quản lý và phân phối tài sản.

Trong một thị trường mới, lợi thế không chỉ thuộc về người đi trước, mà thuộc về người chuẩn bị đúng. Và với cách tiếp cận hiện tại, SSI dường như đang chọn trở thành người bước vào đúng thời điểm – với đầy đủ năng lực để khai thác phần giá trị bền vững nhất của thị trường tài sản mã hóa.

SSI lãi trước thuế gần 1.600 tỷ đồng, năng lực hệ thống phát huy sức mạnh