Sự 'bành trướng' của Samsung tại Việt Nam: 4 nhà máy là 'gà đẻ trứng vàng', tham vọng làm trùm AI toàn cầu

Ba thập niên kể từ khi đặt nền móng đầu tiên tại Việt Nam, Samsung không chỉ mở rộng quy mô sản xuất mà còn từng bước tái định vị vai trò của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Từ một điểm đến gia công điện tử, Việt Nam đang trở thành trung tâm sản xuất – nghiên cứu – đào tạo nhân lực công nghệ có tầm ảnh hưởng ngày càng lớn trong chiến lược dài hạn của tập đoàn công nghệ hàng đầu Hàn Quốc, đặc biệt trong bối cảnh cuộc đua AI và bán dẫn toàn cầu bước vào giai đoạn quyết liệt.

Sự “bành trướng” của Samsung tại Việt Nam vì thế không đơn thuần được đo bằng số nhà máy hay vốn đầu tư, mà thể hiện ở mức độ gắn kết ngày càng sâu với nền kinh tế, chuỗi cung ứng và hệ sinh thái công nghệ trong nước.

Việt Nam trong cấu trúc sản xuất toàn cầu của Samsung

Năm 1995, Samsung khởi đầu tại Việt Nam với một nhà máy sản xuất TV. Đến nay, tập đoàn này đã vận hành 6 nhà máy và trung tâm lớn tại Bắc Ninh, Thái Nguyên, TP. HCM và Hà Nội, bao gồm các tổ hợp sản xuất điện thoại, linh kiện điện tử, màn hình, điện tử tiêu dùng và Trung tâm Nghiên cứu – Phát triển (R&D) lớn nhất Đông Nam Á.

Tính đến cuối năm 2024, tổng vốn đầu tư đăng ký của Samsung tại Việt Nam đạt khoảng 23,2 tỷ USD, đưa tập đoàn này trở thành nhà đầu tư FDI lớn nhất tại Việt Nam. Việt Nam hiện là nơi sản xuất phần lớn smartphone của Samsung trên toàn cầu, với hơn 2,35 tỷ sản phẩm thuộc hệ sinh thái Galaxy đã được xuất xưởng trong suốt ba thập niên qua.

Không chỉ là “công xưởng”, Việt Nam còn đóng vai trò là cứ điểm xuất khẩu chiến lược. Nhiều năm liền, kim ngạch xuất khẩu của Samsung chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước, góp phần duy trì thặng dư thương mại và ổn định cán cân ngoại thương.

Lợi nhuận tăng mạnh, Việt Nam nổi lên như “điểm tựa” tài chính

Bức tranh kinh doanh năm 2025 cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của Việt Nam trong hiệu quả tài chính của Samsung. Theo số liệu công bố, trong 9 tháng đầu năm 2025, tổng doanh thu của các nhà máy Samsung tại Việt Nam đạt khoảng 67.350 tỷ won (tương đương 46 tỷ USD), tăng 5,5% so với cùng kỳ năm trước.

Điểm đáng chú ý nằm ở lợi nhuận. Lợi nhuận lũy kế của các nhà máy tại Việt Nam tăng gấp đôi, từ 2.170 tỷ won lên 4.370 tỷ won, tương đương gần 3 tỷ USD. Mức tăng 100% này cho thấy hiệu quả vận hành được cải thiện mạnh, trong bối cảnh doanh thu chỉ tăng một chữ số.

Hai tổ hợp chủ lực là Samsung Electronics Vietnam Thai Nguyen (SEVT) và Samsung Electronics Vietnam (SEV – Bắc Ninh) tiếp tục đóng vai trò xương sống. Riêng SEVT chiếm hơn 75% tổng lợi nhuận của Samsung tại Việt Nam trong 9 tháng, phản ánh vai trò trung tâm của Việt Nam trong chuỗi cung ứng smartphone toàn cầu.

Trong quý III/2025, doanh thu hợp nhất của bốn nhà máy Samsung tại Việt Nam đạt gần 24.000 tỷ won, tăng so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận quý này đạt khoảng 1.700 tỷ won, tăng mạnh so với mức hơn 1.200 tỷ won của quý III/2024. Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn đồng đều khi một số mảng như điện tử tiêu dùng và màn hình chịu áp lực cạnh tranh, cho thấy sự phân hóa giữa các phân khúc sản xuất.

Ở cấp độ toàn cầu, kết quả kinh doanh quý IV/2025 của Samsung Electronics tạo thêm nền tảng cho chiến lược mở rộng tại Việt Nam. Doanh thu quý IV đạt 65,58 tỷ USD, tăng 24% so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận lập kỷ lục 13,98 tỷ USD, tăng hơn 200%. Động lực chính đến từ mảng chip nhớ, với lợi nhuận bộ phận bán dẫn tăng tới 470%, đạt 11,49 tỷ USD.

Sự phục hồi và bùng nổ lợi nhuận này giúp Samsung có dư địa tài chính để tiếp tục đầu tư dài hạn vào các cứ điểm chiến lược, trong đó Việt Nam là một trong những trọng tâm hàng đầu.

Từ sản xuất sang R&D và đào tạo nhân lực công nghệ

Một bước ngoặt quan trọng trong chiến lược của Samsung tại Việt Nam là việc khánh thành Trung tâm R&D tại Hà Nội vào năm 2022. Đây là trung tâm nghiên cứu lớn nhất của Samsung tại Đông Nam Á, quy tụ hàng nghìn kỹ sư Việt Nam tham gia trực tiếp vào các dự án phát triển phần mềm, AI, dữ liệu lớn và các công nghệ lõi cho sản phẩm toàn cầu.

Song song với R&D, Samsung đẩy mạnh đầu tư cho đào tạo nhân lực. Các chương trình như Samsung Innovation Campus, Samsung Solve for Tomorrow tập trung vào đào tạo STEM, AI, IoT, lập trình cho sinh viên và học sinh Việt Nam. Không chỉ phục vụ nhu cầu nhân lực nội bộ, các chương trình này còn góp phần nâng cao mặt bằng kỹ năng công nghệ của lực lượng lao động trẻ, tạo nền tảng cho hệ sinh thái công nghệ trong nước.

Trong bối cảnh AI trở thành động lực tăng trưởng chính của Samsung, việc đào tạo đội ngũ kỹ sư bản địa giúp tập đoàn giảm phụ thuộc vào nguồn nhân lực bên ngoài, đồng thời biến Việt Nam thành trung tâm cung cấp nhân lực công nghệ cho khu vực.

Chiến lược của Samsung tại Việt Nam đang cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt: Từ mở rộng sản lượng sang tối ưu giá trị gia tăng. Việc lợi nhuận tăng nhanh hơn doanh thu phản ánh định hướng tập trung vào hiệu quả, sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao và chuỗi cung ứng tinh gọn.

Tuy nhiên, thách thức cũng không nhỏ. Áp lực cạnh tranh từ các nhà sản xuất Trung Quốc, biến động địa chính trị, xu hướng tăng giá linh kiện – đặc biệt là bộ nhớ – đang đặt ra bài toán cân bằng giữa chi phí và biên lợi nhuận, nhất là ở mảng thiết bị di động và điện tử tiêu dùng.

Dẫu vậy, với nền tảng sản xuất vững chắc, hệ sinh thái R&D đang hình thành và lực lượng nhân lực công nghệ ngày càng lớn mạnh, Việt Nam không chỉ là “công xưởng” mà đang trở thành một mắt xích chiến lược trong tham vọng toàn cầu của Samsung.

Ba mươi năm hiện diện cho thấy sự bành trướng của Samsung tại Việt Nam không mang tính ngắn hạn. Đó là một quá trình dịch chuyển có tính toán, gắn chặt với chuyển dịch chuỗi giá trị toàn cầu, trong đó Việt Nam đang dần bước lên những nấc thang cao hơn trong bản đồ công nghệ thế giới.