Tái khởi động dự án khí đốt sau hơn 10 năm ‘đắp chiếu’, vốn đầu tư 97.000 tỷ đồng

Tập đoàn điện lực nhà nước China Datang đã nối lại xây dựng dự án tại thành phố Fuxin từ mùa thu năm ngoái. Theo báo chí địa phương, nhà máy dự kiến đi vào vận hành từ tháng 10, đánh dấu sự hồi sinh của một ngành từng bị gạt sang bên lề do lo ngại ô nhiễm và rủi ro tài chính.

Chiến lược của chính phủ Trung Quốc là tận dụng nguồn than nội địa giá rẻ để giảm phụ thuộc vào nhập khẩu khí đốt. Nhu cầu này ngày càng cấp thiết trong thập kỷ qua khi các lệnh trừng phạt và xu hướng bảo hộ làm gián đoạn dòng chảy năng lượng toàn cầu. Gần đây, áp lực càng gia tăng sau xung đột với Iran khiến nguồn cung khí từ Trung Đông bị xáo trộn.

Dự án tại Fuxin có tổng vốn đầu tư 25 tỷ nhân dân tệ (khoảng 3,7 tỷ USD - hơn 97.000 tỷ đồng), khởi công từ năm 2011 nhưng bị đình lại vào năm 2014 do hàng loạt vấn đề từ kỹ thuật, logistics, môi trường đến điều kiện thị trường không thuận lợi.

Giờ đây, ngành công nghiệp này đang tìm lại động lực nhờ tình trạng dư thừa than trong nước và giá khí đốt duy trì ở mức cao. Ngoài China Datang, các “ông lớn” khác cũng tham gia cuộc chơi gồm China Energy Investment, China National Coal Group, Sinopec Group và China National Offshore Oil.

Hiện Trung Quốc có 13 dự án mới đang được xây dựng hoặc lên kế hoạch. Dù mỗi nhà máy có thể mất tới 5 năm để hoàn thành, tổng công suất khí tổng hợp (synthetic gas) có thể tăng gần gấp 7 lần, đạt hơn 52 tỷ m³ mỗi năm, tương đương khoảng 12% nguồn cung quốc gia, theo hãng tư vấn OilChem.

Theo chuyên gia Wang Haohao của OilChem, Trung Quốc đã lên kế hoạch cho các dự án này từ trước khi xung đột Trung Đông bùng phát, nhưng lợi nhuận cải thiện đang thúc đẩy tiến độ triển khai nhanh hơn.

Dù vậy, khoảng cách nguồn cung vẫn còn lớn. Các dự án trong nước, bao gồm Fuxin, dự kiến chỉ cung cấp khoảng 12 tỷ m³ vào cuối năm nay. Trong khi đó, riêng Qatar, nguồn cung khí lớn nhất của Trung Quốc tại Trung Đông, đã xuất khẩu tới 28 tỷ m³ trong năm 2025.

Không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, công nghệ chuyển than thành khí còn phục vụ mục tiêu chính trị. Kế hoạch 5 năm mới nhất của Bắc Kinh nhấn mạnh phát triển các dự án tại những khu vực giàu tài nguyên nhưng xa xôi như Tân Cương, nơi tập trung phần lớn các dự án mới.

Than tại Tân Cương có chi phí cực thấp, giúp biên lợi nhuận tăng mạnh sau khi chuyển hóa thành khí và vận chuyển tới các trung tâm tiêu thụ phía đông. Theo nguồn tin, chi phí sản xuất tại đây tương đương 5-9 USD trên mỗi triệu BTU, trong khi giá LNG giao ngay tại châu Á từng vọt lên tới 25 USD do chiến sự, trước khi hạ nhiệt về vùng trung bình hơn 10 USD.

BloombergNEF cũng dự báo Tân Cương có thể bổ sung thêm 8 tỷ m³ công suất mỗi năm vào năm 2028, gấp đôi mức hiện tại của cả nước, củng cố tham vọng tự chủ năng lượng ngày càng rõ nét của Trung Quốc.