Tài liệu rò rỉ hé lộ Trung Quốc hỗ trợ đồng minh Nga xây nhà máy sản xuất đầu đạn tên lửa, công suất 120.000 quả mỗi năm

Hồ sơ giao dịch cho thấy một công ty thương mại quốc phòng Trung Quốc đã ký hợp đồng xuất nhập khẩu với đối tác Belarus, theo đó phía Trung Quốc cung cấp thiết bị để sản xuất các bộ phận chủ chốt của đạn tên lửa. Công tác chuẩn bị xây dựng đã bắt đầu.

Theo nội dung hợp đồng, cơ sở mới tại Belarus sẽ lắp đặt dây chuyền sản xuất bộ phận đầu đạn cho tên lửa cỡ 122mm, loại đạn được lực lượng Nga sử dụng rộng rãi tại Ukraine. Kế hoạch ban đầu đặt mục tiêu sản lượng tương đương 120.000 quả mỗi năm, với thời điểm vận hành dự kiến vào nửa cuối năm 2026.

Trung Quốc nhiều lần phủ nhận việc cung cấp hỗ trợ quân sự cho Nga và Belarus kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát. Tuy nhiên, các tài liệu cho thấy một doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc có thể đang hưởng lợi từ hoạt động liên quan tới sản xuất vũ khí, cáo buộc có khả năng vi phạm chính sách trừng phạt của Mỹ và châu Âu liên quan đến chiến sự.

Tài liệu được cung cấp bởi BELPOL, một nhóm đối lập Belarus hoạt động ở nước ngoài. Nhóm này cho biết đã thu thập hồ sơ từ nhiều nguồn trong ngành công nghiệp quốc phòng Belarus. Bộ tài liệu bao gồm hợp đồng giữa hai công ty, chứng từ giao dịch và biên bản họp.

Theo đó, ngày 20/12/2023 tại Bắc Kinh, China National Electronics Import & Export Corporation đã ký hợp đồng với ZTEM, một doanh nghiệp quốc phòng nhà nước Belarus, để thiết kế và cung cấp dây chuyền sản xuất “bộ phận đầu đạn tên lửa 122mm”.

Dây chuyền này đảm nhiệm công đoạn then chốt là nạp thuốc nổ mạnh, như TNT, vào đầu đạn. Phía Belarus đồng ý thanh toán 26,8 triệu USD tính bằng nhân dân tệ. Phía Trung Quốc cung cấp thiết bị, tài liệu kỹ thuật và tổ chức chương trình đào tạo 1 tháng tại Trung Quốc cho 15 nhân viên Belarus.

Hợp đồng quy định thời hạn hoàn thành là 26 tháng kể từ ngày ký. Các chuyên gia Trung Quốc sẽ tham gia sản xuất 500 đơn vị mẫu tại Belarus, sau đó giám sát quá trình sản xuất tiếp theo do phía Belarus thực hiện.

Biên bản cuộc họp trực tuyến ngày 14/11/2025 cho thấy hai bên thống nhất lắp đặt thiết bị từ tháng 3/2026 và hoàn tất vào tháng 7 cùng năm.

Các bộ phận đầu đạn được cho là nhằm xuất khẩu sang Nga. Tài liệu liên quan cho thấy ngày 18/10/2023, ZTEM đã nhận chứng nhận hợp chuẩn cho thùng vận chuyển kíp nổ rocket 122 mm, do một tổ chức chứng nhận của Nga kiểm định.

China National Electronics Import & Export Corporation từ lâu đã cung cấp công nghệ quân sự cho các quốc gia như Iran và Venezuela. Doanh nghiệp này bị Mỹ áp lệnh trừng phạt năm 2020, dưới nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump, với cáo buộc hỗ trợ chính quyền Venezuela.

Kể từ năm 2022, các doanh nghiệp quốc phòng Belarus đã cung cấp lượng lớn thiết bị cho quân đội Nga. Tên lửa 122mm có tầm bắn khoảng 20km, tương thích với hệ thống pháo phản lực phóng loạt BM 21 Grad của Nga.

Nga đã triển khai rộng rãi loại bệ phóng có độ chính xác thấp này trong chiến dịch tại Ukraine, dẫn đến nhiều trường hợp tên lửa rơi vào khu dân cư và cơ sở dân sự, gây thương vong cho dân thường.

Theo dự báo tháng 6/2024 của Royal United Services Institute, sản lượng tên lửa 122mm của Nga có thể vượt 500.000 quả trong năm đó. Nếu toàn bộ sản lượng 120.000 quả từ nhà máy Belarus được chuyển sang Nga, con số này tương đương khoảng 20% sản lượng thường niên của Moscow.

Mỹ và châu Âu đã siết chặt trừng phạt với các doanh nghiệp Belarus và đối tác Trung Quốc bị cho là hỗ trợ chiến dịch quân sự của Nga. Bắc Kinh khẳng định xuất khẩu sang Nga chỉ là hàng hóa dân sự và không liên quan đến vũ khí.

Trong bối cảnh đó, Tổng thống Donald Trump gần đây phát tín hiệu mềm mỏng hơn với Trung Quốc, ưu tiên các thỏa thuận kinh tế trước chuyến thăm dự kiến vào tháng 4. Trong khi đó, nhiều lãnh đạo châu Âu liên tiếp tới Bắc Kinh tìm kiếm sự ủng hộ về vấn đề Ukraine.

Tuy nhiên, hợp đồng Trung Quốc Belarus cho thấy Bắc Kinh dường như chưa sẵn sàng điều chỉnh lập trường để phối hợp với Mỹ và châu Âu. Diễn biến này có thể khiến phương Tây cân nhắc lập trường cứng rắn hơn đối với Trung Quốc trong thời gian tới.

Theo Nikkei