Tại sao giới 'tinh hoa' thế giới bắt đầu có nỗi lo con bị thất nghiệp

Sở hữu tài sản hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ USD, nhưng giới tinh hoa Mỹ đang đối mặt với một nỗi lo vô hình: Sự thất nghiệp của con cái. Trong kỷ nguyên mà Trí tuệ nhân tạo (AI) định hình lại mọi ranh giới và thị trường lao động đóng băng, "đặc quyền" của con nhà giàu đang bị thử thách hơn bao giờ hết.

"Luật chơi" đã thay đổi

Trong nhiều thập kỷ, công thức thành công dành cho những "cậu ấm cô chiêu" giới siêu giàu Mỹ (Ultra-High-Net-Worth Individuals - UHNWI) dường như đã được lập trình sẵn: Bước ra từ các trường đại học danh giá (Ivy League), chen chân vào các kỳ thực tập tại Phố Wall hay Thung lũng Silicon, và sau đó thăng tiến dựa trên nền tảng quan hệ gia tộc.

Tuy nhiên, ông Patrick Dwyer, Giám đốc điều hành tại NewEdge Wealth (Miami), một người chuyên tư vấn cho các gia đình có tài sản từ 100 triệu đến 1 tỷ USD, khẳng định: “Công thức đó hiện nay đã phá sản”.

Nhiều khách hàng của ông đang bày tỏ sự lo lắng tột độ về tương lai của những đứa con thuộc độ tuổi 22-35. Sự bất an này xuất phát từ thực tế phũ phàng: Ngay cả những lĩnh vực từng được coi là "bất khả xâm phạm" với thu nhập khủng như công nghệ (Tech), luật pháp, hay tài chính cũng đang chật vật giữa làn sóng sa thải và thắt chặt tuyển dụng.

Hiệu ứng "Big Stay" và bóng ma AI cản bước người trẻ

Thị trường lao động Mỹ đang trải qua một đợt lạnh giá thực sự đối với lao động trẻ. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ thất nghiệp của các cử nhân mới tốt nghiệp đại học tại Mỹ đã chạm mốc 9,7% vào tháng 9/2025. Đáng chú ý, năm 2024 được ghi nhận là một trong những năm tuyển dụng ảm đạm nhất tại Mỹ kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2009 (ngoại trừ cú sốc đại dịch COVID-19).

Lý giải cho hiện tượng này, ông Michael Hans, Giám đốc đầu tư của Citizens Wealth chỉ ra hai nguyên nhân cốt lõi. Đầu tiên là sự trỗi dậy vũ bão của Trí tuệ nhân tạo (AI), cho phép các tập đoàn tự động hóa hàng loạt công việc cấp thấp (entry-level). Thứ hai là áp lực từ lạm phát và chi phí sinh hoạt đắt đỏ khiến những nhân sự cũ có xu hướng "bám trụ" lại công việc hiện tại thay vì nhảy việc.

Hiện tượng này được giới kinh tế gọi là hiệu ứng "Big Stay" (Đại ở lại). “Người lao động chọn cách đứng yên để đảm bảo an toàn tài chính. Hệ quả là vòng quay nhân sự bị nghẽn lại, những người trẻ mới ra trường gần như không có khe cửa nào để chen chân vào hệ thống,” chuyên gia kinh tế Nich Tremper từ nền tảng Gusto phân tích.

Giải pháp "mở đường" của các tỷ phú: Khởi nghiệp để sinh tồn

Dù được thừa kế những khối tài sản khổng lồ, các bậc phụ huynh siêu giàu hiểu rõ một sự thật: Nếu không có năng lực tự tạo ra giá trị, thế hệ sau sẽ dần mất đi khả năng tự chủ cuộc sống, thậm chí là đánh mất ý thức về giá trị bản thân.

Để đối phó với thị trường việc làm đóng băng, giới nhà giàu đang thay đổi chiến lược "ươm mầm". Thay vì ép con cái lao vào các cuộc đua xin việc văn phòng truyền thống với rủi ro sa thải chực chờ, họ sẵn sàng vung tiền để con cái tự khởi nghiệp (startup) ngay từ độ tuổi đôi mươi.

Tất nhiên, khởi nghiệp luôn đi kèm với tỷ lệ thất bại rất cao. Theo Forbes, khoảng 90% các startup sẽ gục ngã. Tuy nhiên, khác với những doanh nhân tay trắng, con nhà giàu sở hữu một "tấm lưới an toàn" bằng vàng. Họ được phép thất bại và thử lại nhiều lần mà không phải đối mặt với nguy cơ phá sản cá nhân.

Ông Dwyer nhấn mạnh: “Các gia đình siêu giàu không còn tư duy nuông chiều con cái vô điều kiện. Việc rót vốn cho con mở công ty giờ đây được xem như một khóa học thực chiến để sinh tồn”.

Thông qua việc tự tay điều hành doanh nghiệp, những "rich kid" buộc phải nếm trải áp lực thương trường, học cách quản lý dòng tiền, xây dựng chiến lược marketing và rèn luyện sự bền bỉ. Đây là những kỹ năng sinh tồn thực dụng nhất mà những tấm bằng đại học hạng ưu hay các mối quan hệ gia tộc không còn đủ sức đảm bảo trong một thế giới đang bị AI định hình lại từng ngày.