Tăng trưởng tín dụng cao nhất nhiều năm qua, TS Cấn Văn Lực cảnh báo rủi ro chất lượng vốn và bài học từ SCB

Giai đoạn 2025-2026, đà phục hồi của kinh tế toàn cầu được dự báo suy yếu rõ rệt so với năm 2024. Các tổ chức quốc tế ước tính tăng trưởng kinh tế thế giới chỉ dao động quanh mức 3,1-3,2%, thấp hơn mức 3,3% của năm 2024 và vẫn còn khoảng cách xa so với giai đoạn trước đại dịch. Hai nền kinh tế lớn nhất thế giới là Mỹ và Trung Quốc đều bước vào chu kỳ giảm tốc, qua đó tạo áp lực lan tỏa lên hoạt động thương mại và dòng vốn đầu tư toàn cầu.

Nhận định ở góc độ giá cả, tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam lần 4-2025 hiến kế giải pháp cho tăng trưởng kinh tế vừa diễn ra, TS Cấn Văn Lực, Ủy viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng cho rằng, lạm phát quốc tế có dấu hiệu hạ nhiệt khi chỉ số CPI toàn cầu giảm từ khoảng 4,2% xuống còn 3,7%. Giá nhiều loại hàng hóa cơ bản, đặc biệt là năng lượng, tiếp tục xu hướng đi xuống; giá dầu thô duy trì dưới mốc 60 USD/thùng và có thời điểm rơi xuống dưới 55 USD. Diễn biến này giúp làm dịu áp lực lạm phát, nhưng đồng thời cũng cho thấy sức cầu toàn cầu đang suy yếu.

TS Cấn Văn Lực thông tin thêm, thương mại thế giới trong năm 2025 được dự báo tăng khoảng 3,6%, song đà tăng này nhiều khả năng chậm lại trong năm 2026. Trong bối cảnh lãi suất quốc tế giảm với tốc độ thận trọng, dòng vốn đầu tư toàn cầu - nhất là đầu tư công - vẫn ưu tiên cho các lĩnh vực hạ tầng, chuyển đổi xanh và công nghệ số như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn. Cùng với đó, không ít quốc gia đang đẩy nhanh cải cách thể chế, củng cố năng lực nội tại để thích ứng với bối cảnh kinh tế mới.

TS Cấn Văn Lực thông tin thêm, thương mại thế giới trong năm 2025 được dự báo tăng khoảng 3,6%, song đà tăng này nhiều khả năng chậm lại trong năm 2026. Trong bối cảnh lãi suất quốc tế giảm với tốc độ thận trọng, dòng vốn đầu tư toàn cầu - nhất là đầu tư công - vẫn ưu tiên cho các lĩnh vực hạ tầng, chuyển đổi xanh và công nghệ số như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn. Cùng với đó, không ít quốc gia đang đẩy nhanh cải cách thể chế, củng cố năng lực nội tại để thích ứng với bối cảnh kinh tế mới.

Đặt trong bối cảnh chung đó, tại Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước được dự báo tiếp tục chịu sức ép điều chỉnh chính sách lãi suất theo diễn biến quốc tế. Tuy nhiên, bài toán điều hành sẽ đòi hỏi sự thận trọng cao độ, nhằm hài hòa giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng và yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, nhất là khi tín dụng đang có xu hướng tăng nhanh.

Dự báo đạt khoảng 18,5%, tăng trưởng tín dụng sẽ cao nhất trong nhiều năm qua

Phác họa bức tranh kinh tế Việt Nam năm 2025 vừa qua, TS Cấn Văn Lực, nêu rõ, với các số liệu 11 tháng và dự báo cả năm 2025, kinh tế Việt Nam ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Các động lực tăng trưởng phục hồi tương đối đồng đều: tiêu dùng nội địa cải thiện rõ nét; xuất khẩu tăng khá dù đã có dấu hiệu chậm lại; đầu tư tư nhân phục hồi; vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) duy trì đà tăng nhưng có khả năng giảm tốc; đầu tư công tiếp tục được thúc đẩy mạnh. Khu vực dịch vụ, đặc biệt là du lịch, lưu trú - ăn uống, logistics, giáo dục - đào tạo, tăng trưởng khá.

Nền tảng kinh tế vĩ mô và năng lực quản trị rủi ro tiếp tục được củng cố, trong khi dư địa chính sách tài khóa vẫn còn. Lạm phát được kiểm soát trong giới hạn cho phép; lãi suất duy trì ở mức thấp; tỉ giá USD/VND dù chịu áp lực tăng nhưng vẫn nằm trong tầm kiểm soát. Nợ xấu có xu hướng gia tăng nhưng chưa vượt ngưỡng rủi ro; thị trường chứng khoán khởi sắc và bất động sản tiếp tục phục hồi, dù tính bền vững vẫn là vấn đề cần theo dõi.

"Tăng trưởng tín dụng cả năm 2025 dự báo đạt khoảng 18,5%, cao nhất trong nhiều năm trở lại đây, đặt ra nguy cơ rủi ro chất lượng tín dụng và áp lực với ổn định vĩ mô. Phải định hướng việc điều hành chính sách tiền tệ - tài khóa bảo đảm dòng vốn được phân bổ hiệu quả, hỗ trợ tăng trưởng nhưng không đánh đổi bằng những rủi ro trung, dài hạn" - TS Cấn Văn Lực phân tích.

Bên cạnh những điểm sáng, TS.Cấn Văn Lực nhận định nền kinh tế vẫn phải đối mặt với những rủi ro hiện hữu từ môi trường quốc tế đầy bất định như xung đột địa chính trị, xu hướng bảo hộ thương mại và các rào cản về "xanh hóa" ngày càng khắt khe.

Ở trong nước, việc giải ngân đầu tư công còn chậm, chi phí logistics neo cao và sự khó khăn của doanh nghiệp trong việc duy trì đơn hàng là những nút thắt cần tháo gỡ. Thêm vào đó, ông Lực cũng cho rằng, thị trường tài chính đang chịu áp lực từ nợ xấu gia tăng, thanh khoản hệ thống bị thu hẹp và giá nhà đất duy trì ở mức cao, gây ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nhà ở và ổn định vĩ mô.

"Năng lực tự chủ, tự lực, tự cường của nền kinh tế chưa được cải thiện rõ nét; tiến trình cơ cấu lại nền kinh tế, cổ phần hóa, thoái vốn doanh nghiệp nhà nước và xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém, điển hình như trường hợp SCB, còn chậm so với yêu cầu thực tiễn", TS.Cấn Văn Lực nêu thêm.

Nền tảng tăng trưởng 10% cho Việt Nam trong giai đoạn tới

Trong bối cảnh đó, ông Lực cho rằng, giải pháp đối với Chính phủ và các cơ quan quản lý là cần giữ vững lập trường kiên định, tiếp tục thúc đẩy quan hệ hợp tác cùng có lợi với Mỹ. Trọng tâm là đàm phán hiệu quả, phấn đấu đạt mức thuế bình quân khoảng 16–18% hoặc thấp hơn theo từng ngành hàng, đồng thời thực hiện nghiêm túc các cam kết đã thỏa thuận.

Song song đó, theo ông cần triển khai các giải pháp cụ thể nhằm cân bằng hơn cán cân thương mại với Mỹ, tăng nhập khẩu từ thị trường này và chủ động giải quyết các quan ngại, vướng mắc mà phía Mỹ quan tâm, qua đó giảm thiểu rủi ro từ các biện pháp phòng vệ thương mại.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng khoảng 10% trong năm 2026 và các năm tiếp theo, tại Diễn đàn, TS.Cấn Văn Lực đã đề xuất một số giải pháp cụ thể như:

Thứ nhất, cần xác định chính sách tài khóa là trụ cột chủ lực, chính sách tiền tệ đóng vai trò hỗ trợ. Trọng tâm là kích cầu đầu tư và tiêu dùng, giữ vững “mặt trận” xuất khẩu truyền thống, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu dịch vụ và khai thác hiệu quả hơn các động lực tăng trưởng mới.

Thứ hai, triển khai đồng bộ các giải pháp mang tính cấu trúc, như: nâng hạng thị trường chứng khoán theo đúng lộ trình; từng bước vận hành Trung tâm tài chính quốc tế tại TPHCM và Đà Nẵng; thành lập thị trường carbon; xây dựng trung tâm giao dịch bất động sản; nâng cấp thị trường giao dịch hàng hóa. Đồng thời, cần chú trọng bình ổn các thị trường then chốt như nhà đất, tỉ giá và vàng để hạn chế rủi ro lan truyền.

Thứ ba, bên cạnh mục tiêu tăng trưởng, việc kiên định ổn định kinh tế vĩ mô vẫn là yêu cầu xuyên suốt. Chính sách tài khóa và tiền tệ cần được phối hợp nhịp nhàng, kiểm soát lạm phát trong giới hạn cho phép, đồng thời đẩy mạnh cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng nâng cao nội lực, tăng tính tự chủ, tự lực và tự cường.

Cuối cùng, yếu tố quyết định nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Cần quyết tâm và kiên định triển khai thành công các nghị quyết, chính sách chiến lược; bảo đảm mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành thông suốt; cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư – kinh doanh; đồng thời kịp thời tháo gỡ các vướng mắc cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh.

"Đây chính là nền tảng quan trọng để kinh tế Việt Nam vượt qua thách thức, tận dụng cơ hội và hướng tới tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới", TS. Cấn Văn Lực nhận định.