Tạp chí quốc tế hết lời ca ngợi dự án chip 32nm của Viettel, khẳng định Việt Nam là 'nhân tố khác biệt' trong chuỗi bán dẫn toàn cầu

Tạp chí Bandwidth (thuộc Viện CEPA, Mỹ) mới đây đã đăng tải bài viết khắc họa bức tranh chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu đang có những dịch chuyển đáng chú ý. Trong đó, Việt Nam và Ireland đã dần khẳng định vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng chip.

Cũng theo tạp chí này, dù nằm ở hai đầu địa lý của thế giới, có ít nền tảng lịch sử về sản xuất chip và chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn trong ngành, cả hai quốc gia lại đang dần giữ những vị trí quan trọng trong chuỗi giá trị này.

Theo phân tích của Bandwidth, sự trỗi dậy của Việt Nam và Ireland không chỉ giúp nguồn cung chip cho châu Âu và Mỹ trở nên rẻ hơn và an toàn hơn, mà còn góp phần giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Điều này đồng thời phản ánh một thực tế then chốt: không một quốc gia nào, kể cả Mỹ, có thể tự mình hoàn thiện toàn bộ chuỗi sản xuất chip từ A đến Z mà vẫn đảm bảo tính cạnh tranh.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng bán dẫn ngày càng phức tạp và không một quốc gia nào có thể “tự làm tất cả”, hợp tác giữa các quốc gia có cùng lợi ích trở thành yếu tố mang tính quyết định.

Theo phân tích của Bandwidth, mỗi quốc gia đang đảm nhận một vai trò riêng trong chuỗi giá trị: Hà Lan cung cấp các thiết bị tối tân phục vụ việc khắc silicon ở quy mô vi mô, trong khi Đài Loan (Trung Quốc) và Hàn Quốc giữ lợi thế vượt trội ở khâu sản xuất.

Tuy nhiên, bức tranh này không chỉ xoay quanh các “ông lớn”. Bandwidth cho rằng những quốc gia như Việt Nam và Ireland cũng đang đóng những vai trò không thể thay thế.

Trong đó, Ireland nổi bật ở lĩnh vực thiết kế và nghiên cứu, còn Việt Nam tập trung vào khâu đóng gói - giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất chip, nơi các vi mạch silicon được bảo vệ, tản nhiệt và kết nối với bảng mạch.

Chính những khâu này lại có ý nghĩa then chốt, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, độ bền và khả năng vận hành của con chip hoàn chỉnh.

Trong nhiều thập kỷ qua, trang Bandwidth nhận định, Việt Nam đã xây dựng được nền tảng vững chắc trong lĩnh vực lắp ráp và kiểm định điện tử, tận dụng làn sóng dịch chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc.

Việt Nam cũng đang từng bước nâng cấp vị thế, tiến sâu hơn vào ngành công nghiệp bán dẫn. Một minh chứng là khoản đầu tư khoảng 1,6 tỷ USD của Amkor - doanh nghiệp Mỹ chuyên về đóng gói và kiểm định chip - vào nhà máy tại Bắc Ninh, tập trung vào các công nghệ đóng gói cao cấp.

Không chỉ dựa vào dòng vốn ngoại, Bandwidth cho rằng, doanh nghiệp Việt Nam đã bắt đầu tham gia cuộc chơi này, điển hình là dự án chip 32 nanomet của Tập đoàn Viettel.

Cụ thể, tháng 1/2026, Tập đoàn Viettel đã khởi công một nhà máy bán dẫn quy mô lớn tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, gần Hà Nội, với mục tiêu thiết kế và sản xuất chip 32 nanomet. Tạp chí Bandwidth cho rằng đây là bước đi khởi đầu mang tính nền tảng, giúp doanh nghiệp trong nước từng bước làm chủ công nghệ lõi.

Các nhà hoạch định chính sách tại Việt Nam cũng nhìn nhận chiến lược này theo hướng dài hạn. Theo kế hoạch phát triển ngành chip mới công bố, Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư thiết kế vào năm 2030 và xây dựng lực lượng hơn 100.000 lao động trong ngành vào năm 2040, qua đó từng bước nâng cấp vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong khi đó, Ireland theo đuổi một hướng đi khác. Chiến lược bán dẫn quốc gia của nước này - thường được gọi là “Đảo Silicon” - không chỉ dừng ở sản xuất mà tập trung vào tham vọng trở thành trung tâm nghiên cứu và đổi mới toàn cầu, tận dụng nguồn tài trợ từ Liên minh châu Âu.

Ireland đồng thời đóng vai trò như một “cầu nối” pháp lý và doanh nghiệp, khi là thành viên ổn định của EU, sử dụng tiếng Anh và có môi trường thuế thuận lợi, tạo điều kiện cho các tập đoàn Mỹ đặt cơ sở sản xuất, trung tâm thiết kế và trụ sở trong thị trường chung châu Âu.

Bandwidth chỉ ra rằng Intel đang xem Ireland là trung tâm sản xuất chủ lực tại châu Âu.

Bên cạnh Intel, Ireland còn là “điểm đến” của nhiều tên tuổi lớn khác trong ngành bán dẫn Mỹ. Analog Devices, có trụ sở tại Boston, đã hiện diện tại nước này từ những năm 1970. Năm 2023, doanh nghiệp này tiếp tục công bố khoản đầu tư 630 triệu euro để xây dựng cơ sở nghiên cứu và sản xuất mới, dự kiến tạo ra khoảng 600 việc làm.

Với những điển hình trên, Bandwidth cho rằng Việt Nam và Ireland đã minh họa rõ nét cách một quốc gia đang phát triển xây dựng vị thế trở thành đối tác hữu ích cho phương Tây mà không cần phải trở thành “người khổng lồ” như TSMC hay Samsung.

Việt Nam cung cấp nguồn lao động kỹ năng với chi phí cạnh tranh, trong khi Ireland kết hợp giữa thiết kế, sản xuất tiên tiến, nghiên cứu được EU tài trợ và hệ sinh thái doanh nghiệp đa quốc gia.

Bandwidth nhấn mạnh rằng, Mỹ nên xem Việt Nam và Ireland là những đối tác quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc. Washington có thể cân nhắc đồng đầu tư vào các lĩnh vực như đóng gói tiên tiến và năng lực sản xuất đáng tin cậy tại Việt Nam, đồng thời hỗ trợ các chương trình đào tạo nhân lực phù hợp với nhu cầu doanh nghiệp Mỹ.

Tại Ireland, việc tiếp tục thúc đẩy đầu tư từ Intel và các công ty Mỹ khác, mở rộng hợp tác nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực được xem là hướng đi cần thiết.

Từ góc nhìn của tạp chí Bandwidth, một chuỗi cung ứng bán dẫn bền vững không chỉ phụ thuộc vào các đồng minh lớn như Nhật Bản hay Hàn Quốc, mà còn cần đến những “nhân tố khác biệt” như Việt Nam và Ireland.