'Tên lửa hành trình của người nghèo' giúp Iran đáp trả Mỹ - Israel

Loại drone (máy bay không người lái) này, vốn không phải là sản phẩm của công nghệ tàng hình hay hệ thống dẫn đường tiên tiến, lại đang được Tehran sử dụng với quy mô chưa từng thấy trong các chiến dịch phản công nhằm vào các quốc gia vùng Vịnh và đồng minh phương Tây.

Drone rẻ tiền – Vũ khí của chiến tranh hiện đại

Shahed-136, một drone do Iran thiết kế và sản xuất, đã trở thành một phần quan trọng trong cuộc chiến hiện đại sau khi xuất hiện tại Ukraine, nơi nó được sử dụng bởi lực lượng Nga trong nhiều năm. Giờ đây, chúng xuất hiện trên bầu trời các nước như Bahrain, Kuwait, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và nhiều nơi khác ở vùng Vịnh, với số lượng lên tới hàng nghìn chiếc chỉ trong vài ngày.

Điểm đặc biệt của Shahed không nằm ở tính phức tạp kỹ thuật, mà ở chi phí sản xuất thấp và khả năng triển khai hàng loạt. Một chiếc drone Shahed được ước tính có giá chỉ từ 20.000 đến 50.000 USD, thấp hơn rất nhiều so với các tên lửa hành trình hay tên lửa đạn đạo truyền thống có thể lên đến hàng triệu USD.

Vì vậy, cách tiếp cận Shanghai-136 phản ánh một chiến lược mới: thay vì sử dụng những vũ khí cực kỳ đắt đỏ, Iran “tràn ngập” bầu trời đối phương bằng hàng loạt drone cảm tử giá rẻ, buộc các hệ thống phòng không tinh vi của Mỹ và đồng minh phải tiêu tốn tên lửa đánh chặn đắt đỏ để đối phó.

Khi số lượng tạo ra hiệu quả chiến lược

Theo The Guardian, trong một trong những đợt tấn công gần đây, 689 máy bay không người lái đã được phát hiện bay vào không phận Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Lực lượng phòng không nước này cho biết đã đánh chặn 645 chiếc, trong khi 44 chiếc được cho là đã lọt qua hệ thống phòng thủ.

Những video từ Bahrain cho thấy các drone bay thấp trước khi lao xuống mục tiêu, tạo ra tiếng vo ve đặc trưng và phi hành một cách hết sức đơn giản. Mặc dù từng chiếc Shered mang tải trọng nổ tương đối khiêm tốn, nhưng hiệu ứng tâm lý và chiến lược của chúng lại rất lớn, bởi đối thủ phải dồn nguồn lực cực đắt để đánh chặn mỗi chiếc drone bay tới.

Ban đầu thiết kế và triển khai ở Iran, Shahed sau đó được Nga sử dụng rộng rãi trong cuộc giao tranh với Ukraine. Việc Nga sản xuất và dùng hàng nghìn chiếc drone này trong các chiến dịch nhắm vào cơ sở hạ tầng tĩnh đã làm nổi bật hiệu quả chiến thuật “bầy đàn”: lượng lớn drone giá rẻ bủa vây các hệ thống phòng thủ đối phương và tạo ra áp lực liên tục.

Giờ đây, chiến thuật này đã được Tehran áp dụng trong một trong các cuộc đối đầu căng thẳng nhất với các đối thủ phương Tây và khu vực, trong đó Mỹ và Israel là hai mục tiêu trung tâm của chiến lược quân sự đa mặt trận.

Áp lực lên hệ thống phòng không hiện đại

Hệ thống phòng không cao cấp như tên lửa Patriot do Mỹ cung cấp cho đồng minh vùng Vịnh được thiết kế để chống lại các mối đe dọa lớn như tên lửa hành trình và máy bay chiến đấu. Tuy nhiên, với tốc độ bay thấp và kích thước không quá lớn của drone như Shahed, các radar và tên lửa đánh chặn mắc phải nhiều khó khăn hơn so với khi đối phó vũ khí truyền thống.

Chuyên gia phân tích Patrycja Bazylczyk từng nhận định rằng tính chất rẻ tiền của Shahed buộc đối thủ phải dùng vũ khí đắt tiền để đánh chặn, dẫn tới sự xói mòn nguồn lực phòng thủ qua thời gian. Đây chính là điểm nhấn chiến thuật mà Iran khai thác triệt để.

Trong bối cảnh xung đột ngày càng lan rộng và phức tạp, Shahed không chỉ là một loại vũ khí đơn lẻ, mà còn tượng trưng cho xu hướng chiến tranh hiện đại: sự phi đối xứng giữa công nghệ và chiến lược tổng thể. Iran, không sở hữu kho vũ khí siêu hiện đại, lại biết cách khai thác lợi thế của các hệ thống đơn giản nhưng hiệu quả về số lượng.