Thanh Hóa: Giải mã mô hình nuôi cá chiên - loài đứng đầu trong ngũ quý hà thủy của triệu phú người Mường

Giữa bối cảnh đó, anh Cao Minh Nam tại xã Điền Lư, huyện Bá Thước, Thanh Hóa đã quyết định đi ngược dòng nước, đưa loài cá khó tính này từ lòng suối sâu vào lồng nuôi trang trại, mở ra hướng đi mới cho kinh tế miền núi.

Cuộc kỳ ngộ với loài cá chúa sông Mã

Câu chuyện bắt đầu từ năm 2018, khi anh Cao Minh Nam trong một lần đánh cá trên thượng nguồn sông Mã đã vô tình bắt được một con cá chiên. Với người dân vùng cao, đây là loại cá quý hiếm bậc nhất, vốn được mệnh danh là đặc sản tiến vua nhờ chất thịt vàng óng, thơm ngon đặc trưng.

Thay vì bán đi lấy tiền ngay, người đàn ông dân tộc Mường này lại nảy ra ý định táo bạo là giữ lại để nhân giống. Đến năm 2020, anh Nam quyết định thuê lại hơn 10 ha trang trại tại xã Điền Lư để bắt đầu hành trình chinh phục loài cá quý.

Tận dụng dòng suối chảy xiết với những hố sâu tự nhiên, anh đắp bờ, dẫn nước và đóng lồng ngay giữa dòng chảy. Đó là cách anh mô phỏng lại môi trường sống hoang dã để cá chiên có thể sinh trưởng tốt nhất.

Kỹ nghệ nuôi loài ngũ quý hà thủy

Cá chiên không giống như các loài cá nước ngọt thông thường. Chúng cực kỳ ưa sạch và chỉ sống được ở những nơi nước chảy xiết, giàu oxy. Anh Nam thiết kế các lồng nuôi rộng khoảng 18 mét vuông, chia làm hai ngăn riêng biệt cho cá giống và cá thương phẩm.

"Đặc tính của cá chiên là ưa sống trong môi trường nước sạch, chảy xiết. Hệ thống lồng bè phải đạt chuẩn và được vệ sinh định kỳ mỗi tuần một lần", anh Nam chia sẻ về quy trình nghiêm ngặt của mình.

Thức ăn của chúng cũng phải là cá tạp tươi băm nhỏ, được cho ăn đều đặn vào mỗi buổi chiều tối. Sau 12 tháng chăm sóc tỉ mỉ, mỗi con cá có thể đạt trọng lượng từ 1,2 đến 1,8 kg. Điểm đặc biệt là người nuôi phải quan sát từng thay đổi nhỏ trên da cá, từ màu sắc đến biểu hiện ăn uống để xử lý dịch bệnh kịp thời, tránh tình trạng lây lan cả đàn.

Bài toán lợi nhuận và nỗi lo bảo tồn

Hiện nay, do nguồn cá ngoài tự nhiên cạn kiệt, anh Nam phải lặn lội lên tận Tuyên Quang để mua con giống với giá 45.000 đồng một con. Tuy nhiên, giá trị kinh tế mang lại là rất lớn. Thương lái từ khắp nơi đổ về tận trang trại thu mua với mức giá dao động từ 500.000 đến 650.000 đồng mỗi kg.

Trong vụ nuôi gần nhất, chỉ riêng từ cá chiên, gia đình anh đã thu lãi ròng 70 triệu đồng. Đây là con số mơ ước đối với nhiều hộ nông dân vùng cao. Dẫu vậy, mô hình này vẫn được ví như một cuộc chơi đầy rủi ro do phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên. Những đợt lũ lụt bất thường hay sự biến đổi của dòng chảy có thể quét sạch công sức của người nuôi bất cứ lúc nào.

Bên cạnh đó, việc thiếu hụt nguồn giống chuẩn và quy trình kỹ thuật chưa được phổ biến rộng rãi khiến nhiều hộ dân vẫn còn e dè. Mong muốn lớn nhất của người tiên phong này là các cơ quan chức năng sớm nghiên cứu, nhân giống nhân tạo và tập huấn kỹ thuật bài bản. Điều đó không chỉ giúp bà con chủ động làm giàu mà còn góp phần bảo vệ một thực thể quý hiếm của hệ sinh thái sông Mã trước nguy cơ tuyệt chủng.