Thanh tra chi nhánh ngân hàng liên doanh đầu tiên tại Việt Nam, phát hiện nhiều rủi ro trong tín dụng

Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Khu vực 9 vừa ban hành kết luận thanh tra tại Ngân hàng TNHH Indovina (IVB) chi nhánh Hội An.

Nội dung thanh tra bao gồm nhiều lĩnh vực như hoạt động cấp tín dụng; phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng rủi ro; cơ cấu lại thời hạn trả nợ; miễn giảm lãi, phí; xử lý nợ xấu và thu hồi nợ ngoại bảng sau xử lý rủi ro.

Ngoài ra, đoàn thanh tra cũng kiểm tra việc chấp hành quy định về phòng, chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố; hoạt động chuyển tiền ra nước ngoài của các tổ chức, cá nhân có liên quan; cũng như việc tuân thủ các quy định về ngoại hối và chuyển tiền một chiều.

Kết quả cho thấy bên cạnh những nội dung đã thực hiện, IVB Hội An vẫn còn một số sai sót và hạn chế.

Rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động tín dụng

Theo kết luận thanh tra, trong hoạt động cấp tín dụng, IVB Hội An chưa thực hiện đầy đủ việc kiểm tra, giám sát vốn vay. Một số hồ sơ chưa có chứng từ chứng minh mục đích sử dụng vốn theo quy định, trong khi công tác thẩm định và kiểm soát việc sử dụng vốn vay chưa được thực hiện chặt chẽ. Chi nhánh cũng chưa tuân thủ đầy đủ các hướng dẫn theo quy định nội bộ.

Cơ quan thanh tra đồng thời cảnh báo rủi ro khi thị trường bất động sản suy giảm, vướng mắc pháp lý kéo dài hoặcgiá trị tài sản bảo đảm sụt giảm. Những yếu tố này có thể làm gia tăng nguy cơ nợ xấu và gây khó khăn cho việc xử lý, thu hồi nợ.

Đáng chú ý, nhiều tài sản bảo đảm là tài sản hình thành trong tương lai, như căn hộ, chung cư chưa được cấp sổ, tiềm ẩn rủi ro tín dụng.

Bên cạnh đó, việc tập trung tín dụng vào một nhóm nhỏ khách hàng cũng được cơ quan thanh tra lưu ý.

Ngoài ra, một số khoản vay có tài sản bảo đảm giá trị lớn, thời hạn vay dài nhưng khách hàng chưa mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc theo quy định, làm gia tăng rủi ro đối với tài sản bảo đảm.

Hạn chế trong phòng, chống rửa tiền

Liên quan đến việc tuân thủ quy định phòng, chống rửa tiền, cơ quan thanh tra cho biết tại thời điểm thanh tra, IVB Hội An chưa kịp thời rà soát và điều chỉnh quyết định phân công nhân sự phụ trách phòng, chống rửa tiền để cập nhật căn cứ pháp lý theo quy định mới.

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Khu vực 9 đã đưa ra 7 kiến nghị, trong đó 6 kiến nghị đối với IVB Hội An và 1 kiến nghị đối với IVB, nhằm khắc phục các tồn tại và hạn chế rủi ro trong hoạt động.

Nợ xấu khả năng mất vốn hơn 3.400 tỷ đồng

Indovina là ngân hàng liên doanh đầu tiên tại Việt Nam, được thành lập ngày 21/11/1990. Các bên liên doanh hiện nay của IVB gồm Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank – mã CTG) và Cathay United Bank của Đài Loan (Trung Quốc).

Đến cuối năm 2025, vốn điều lệ của IVB đạt 252 triệu USD, trong đó VietinBank và Cathay United Bank mỗi bên góp 50% vốn.

Về hoạt động kinh doanh, Indovina chưa công bố báo cáo tài chính năm 2025. Những năm trước đó, kết quả kinh doanh của ngân hàng duy trì ở mức ổn định. Riêng năm 2024, thu nhập lãi thuần đạt 1.478 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế đạt 739 tỷ đồng.

Tại thời điểm cuối năm 2024, tổng tài sản của ngân hàng đạt gần 110.000 tỷ đồng với 910 nhân viên.

Tổng dư nợ cho vay khách hàng đạt hơn 40.076 tỷ đồng, tăng 20,6% so với đầu năm, chủ yếu là các khoản vay bằng VND.

Đáng chú ý, nợ xấu (nhóm 3, 4, 5) lên tới hơn 3.574 tỷ đồng, dù giảm 8% so với đầu kỳ nhưng tỷ lệ nợ xấu vẫn ở mức 8,9%, cao hơn rất nhiều so với mặt bằng chung của ngành ngân hàng trong nước.

Trong số đó, nợ xấu có khả năng mất vốn (nhóm 5) đạt hơn 3.428 tỷ đồng, tăng 4% so với đầu năm.

Các khoản cho vay của IVB tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực như bất động sản, hoạt động tài chính – bảo hiểm, công nghiệp chế tạo, xây dựng và bán buôn bán lẻ...

Tổng huy động tiền gửi khách hàng đến cuối năm hơn 42.985 tỷ đồng, xấp xỉ bằng cùng kỳ năm ngoái.

Đang có vụ kiện với Cavico Việt Nam

Trong cơ cấu tài sản, các khoản phải thu hơn 40 triệu USD (hơn 1.000 tỷ đồng). Trong đó đáng chú ý là khoản dự phòng 1,92 triệu USD (gần 49 tỷ đồng).

Theo giải trình, IVB có khoản phải thu tương ứng - là số tiền đã thanh toán cho Công ty TNHH Cavico Việt Nam để mua tầng 1 và tầng 2 tòa nhà Apex Tower tại lô HH3, Khu đô thị Mễ Trì, đường Phạm Hùng, Hà Nội.

Tuy nhiên theo Indovina, Cavico Việt Nam đã không bàn giao các tài sản chuyển nhượng nói trên. Ngân hàng đã khởi kiện. Bản án phúc thẩm tuyên Cavico Việt Nam phải hoàn trả cho IVB hơn 40,1 tỷ đồng (gần 1,58 triệu USD), đồng thời chịu phạt và bồi hoàn thiệt hại hơn 29 tỷ đồng (hơn 1,1 triệu USD).

Tại thời điểm lập báo cáo, Indovina chưa nhận được số tiền trên. Ngân hàng đánh giá khả năng thu hồi và đã trích lập dự phòng cho toàn bộ khoản phải thu này.