Thanh tra chỉ ra sai phạm tại khu đất hơn 22.000m2 của doanh nghiệp vốn hóa nghìn tỷ

Theo Báo Thanh tra, kết luận thanh tra được Thanh tra tỉnh Sơn La công bố mới đây cho thấy, trong giai đoạn từ ngày 1/1/2024 đến thời điểm thanh tra, CTCP Mía đường Sơn La (HNX: SLS) cơ bản sử dụng đất đúng mục đích theo dự án được phê duyệt. Tuy nhiên, quá trình quản lý và sử dụng đất vẫn tồn tại nhiều hạn chế, vi phạm đáng chú ý.

Vi phạm nổi bật là việc quản lý không chặt chẽ diện tích 22.019m2 đất thuê để xây dựng xưởng sản xuất phân vi sinh (được thuê từ tháng 10/2002, thời hạn 20 năm).

Do thay đổi mô hình sở hữu qua các giai đoạn cổ phần hóa và thoái vốn Nhà nước, doanh nghiệp không nắm rõ ranh giới diện tích đất thuê để quản lý, sử dụng. Trong các năm 2019–2020, UBND huyện Mai Sơn đã cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) lần đầu cho hai hộ gia đình, trong đó có phần diện tích chồng lấn với khu đất 22.019m2 mà doanh nghiệp đang thuê.

Đến năm 2023, khi doanh nghiệp thực hiện thủ tục gia hạn thuê đất, UBND huyện Mai Sơn phối hợp rà soát và phát hiện sai sót nêu trên. Sau đó, UBND huyện đã ban hành các quyết định bãi bỏ việc cấp GCNQSDĐ cho các hộ dân và thu hồi các giấy chứng nhận đã cấp.

Tuy nhiên, doanh nghiệp chưa phối hợp với các cơ quan chức năng và các bên liên quan để xác định chính xác diện tích, nguồn gốc và quá trình sử dụng đất, nhằm giải quyết dứt điểm vụ việc và hoàn tất thủ tục gia hạn theo quy định. Điều này dẫn đến tình trạng doanh nghiệp tiếp tục sử dụng đất khi chưa có quyết định gia hạn của cơ quan có thẩm quyền.

Một vi phạm khác là việc doanh nghiệp được giao 7.653m2 đất từ năm 1999 để trồng cây xanh bảo vệ môi trường theo hình thức không thu tiền sử dụng đất, nhưng chưa thực hiện thủ tục chuyển sang thuê đất khi Luật Đất đai 2013 và sau đó là Luật Đất đai 2024 có hiệu lực. Đây là hành vi vi phạm quy định pháp luật về đất đai, cho thấy sự thiếu chủ động trong việc cập nhật và thực hiện chính sách.

Bên cạnh đó, đối với diện tích 2.113m2 đất thuê từ năm 1996 để xây dựng trạm tăng áp và đường ống dẫn nước, doanh nghiệp vẫn chưa hoàn thiện thủ tục cấp GCNQSDĐ và chưa ký hợp đồng thuê đất với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

Theo Thanh tra tỉnh Sơn La, nguyên nhân của các vi phạm nêu trên đến từ cả yếu tố khách quan và chủ quan.

Về khách quan, công tác quản lý Nhà nước về đất đai đối với doanh nghiệp còn chưa chặt chẽ, thiếu kiểm tra, giám sát thường xuyên. Nhiều vi phạm kéo dài nhưng không được phát hiện, xử lý kịp thời. Đáng chú ý, sau khi phát sinh sai sót trong việc cấp GCNQSDĐ chồng lấn, cơ quan chuyên môn chưa tích cực hướng dẫn, đôn đốc doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục pháp lý, dẫn đến tình trạng sử dụng đất khi chưa được gia hạn.

Về chủ quan, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của doanh nghiệp còn hạn chế. CTCP Mía đường Sơn La chưa chủ động xử lý các vướng mắc liên quan đến gia hạn thuê đất, chuyển đổi hình thức sử dụng đất, đồng thời thiếu phối hợp với cơ quan chức năng để giải quyết dứt điểm các tồn tại.

Thanh tra tỉnh xác định doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm toàn diện đối với các tồn tại, khuyết điểm và vi phạm đã được chỉ ra. Trên cơ sở kết luận thanh tra, đoàn thanh tra đã lập biên bản vi phạm hành chính về đất đai đối với doanh nghiệp và chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền để xử phạt theo quy định.

Đồng thời, Thanh tra tỉnh yêu cầu doanh nghiệp nghiêm túc chấp hành pháp luật về đất đai, khẩn trương khắc phục các vi phạm và thực hiện đầy đủ các quyết định xử phạt của cơ quan có thẩm quyền.

Bên cạnh đó, cơ quan thanh tra cũng kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành liên quan tăng cường rà soát các tổ chức, doanh nghiệp có đất đã hết hạn thuê nhưng chưa được gia hạn; kịp thời hướng dẫn, xử lý hoặc thu hồi đối với các trường hợp vi phạm.

Đồng thời, cần đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra chuyên ngành nhằm nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về đất đai, phát hiện sớm và xử lý nghiêm các vi phạm, tránh tình trạng kéo dài như tại CTCP Mía đường Sơn La.

CTCP Mía đường Sơn La (HNX: SLS) là doanh nghiệp sản xuất đường hàng đầu tại Việt Nam, tiền thân là nhà máy đường thuộc Nông trường quốc doanh Tô Hiệu (khởi công 1995). Công ty có trụ sở tại tỉnh Sơn La, chuyên sản xuất đường kính RS và các sản phẩm từ mía, nổi bật với vùng nguyên liệu lớn (khoảng 7.771ha) và hiệu quả kinh doanh cao.

Cổ phiếu SLS chính thức niêm yết từ tháng 9/2012 và là một trong những mã có thị giá cao nhất thị trường. Kết phiên 17/4, SLS tăng nhẹ lên 160.300 đồng/cp, vốn hóa thị trường tương ứng đạt 1.570 tỷ đồng.